Je kunt er bijna de klok op gelijkzetten. Zo eens in de tien jaar wordt een doemscenario geschetst voor de banenmarkt als gevolg van technologische ontwikkelingen.
In 2014 luidde de Oxford Martin School de noodklok met een publicatie waarin werd voorspeld dat door robotisering en digitalisering in 2030 de helft van de banen zou zijn weggevaagd. The Economist, de bijbel van de elite, zette er een stempel van goedkeuring op, waarna geen nieuwsrubriek er nog omheen kon. Ineens was er het besef dat computers, 3D-printers en robots niet alleen de fabrieksarbeid maar ook miljoenen witteboordenbanen zouden overnemen. De filosoof Klaas Mulder mocht in deze krant roepen dat technologie een ‘pakkenproletariaat’ zou creëren: een soort horde van voormalige witte boorden die rovend en bedelend door de steden trokken omdat ze zonder baan en inkomen zaten en toch moesten eten.
Over de auteur
Peter de Waard is journalist en columnist van de Volkskrant, gespecialiseerd in financieel-economische onderwerpen. Onlangs verscheen van zijn hand Het geheim van Beursplein 5, over de Amsterdamse beurs. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit.
Tegelijkertijd verscheen dat jaar het geruchtmakende boek The Second Machine Age van Erik Brynjolfsson en Andrew McAfee van het Massachusetts Institute of Technology. Futurologen voorspelden op basis van dit boek dat in 2030 de laatste ongeschoolde werknemer met pensioen zou gaan en in 2040 de laatste hoogopgeleide werknemer een gouden handdruk zou krijgen. Gefilosofeerd werd over het basisinkomen, de 20-urige werkweek (vier dagen van vijf uur) en een pensioen op de leeftijd van 55 jaar. Het idee van het basisinkomen is een stille dood gestorven en werkgevers willen juist langere werkweken en hogere pensioenleeftijden.
Van de dreigende banen-apocalyps is tien jaar later tenminste niets terecht gekomen. Integendeel, zelden is de arbeidsmarkt zo krap geweest. In 2014 waren er in Nederland 9,7 miljoen banen, nu zijn het er 11,6 miljoen. Elk kwartaal komen er tienduizenden banen bij in plaats van dat ze eraf gaan. De werkloosheid in Nederland was in 2014 8,3 procent, nu is dat 3,7 procent.
Het IMF kwam deze week met een nieuw onheilsscenario. Kunstmatige intelligentie (AI) zal vier op de tien banen raken, zei IMF-directeur Kristalina Georgieva. En twee daarvan worden al direct bedreigd doordat AI de taken overneemt, zoals het besturen van een auto of het schrijven van een rapport. Hierdoor zouden ook de lonen wereldwijd onder druk kunnen komen te staan. Dat AI bedreigend is, klopt. Kunstmatige intelligentie zou er met de bal vandoor kunnen gaan als er geen regels aan worden gesteld. Sommigen vrezen zelfs dat AI de wereld zou kunnen vernietigen.
Maar de banenmachine is heel flexibel. Elke technologische ontwikkeling is een efficiencyslag, die niet alleen banen vernietigt maar ook nieuwe banen en meer welvaart creëert. Dat gebeurde ook na de uitvinding van het wiel, de stoommachine en de computer. De jachteconomie werd de landbouweconomie. Daarna kwam de industriële economie en toen de diensteneconomie. En sinds de komst van de digitale economie is er een explosieve groei van banen in de horeca, de verzorging, de ict, duurzaamheid en het toezicht (compliance).
Ook daarop kun je de klok gelijkzetten.
.
Source: Volkskrant