In het rapport van 366 pagina's onderzoekt de wetenschappelijke raad welk EU-beleid nog in strijd is met het voornemen om in 2050 klimaatneutraal te zijn. Met subsidies op fossiele brandstoffen en intensieve veehouderij is dat doel onhaalbaar, luidt de boodschap van de adviseurs.
De landbouw is verantwoordelijk voor ongeveer 11 procent van de Europese uitstoot van broeikasgassen. In Nederland is dat zelfs 15 procent. Die uitstoot is al jarenlang stabiel, terwijl in sectoren als de industrie en energieopwekking flinke verduurzaming heeft plaatsgevonden.
Het demissionaire kabinet-Rutte IV wil dat de landbouwuitstoot de komende jaren met ruim een kwart daalt, maar veel beleid om dat doel te halen ontbreekt nog. Daarover zouden afspraken worden gemaakt in het Landbouwakkoord, dat vorig jaar klapte door onenigheid over krimp van de veestapel.
Met het advies gooit de EU-raad de knuppel in het hoenderhok, net nu boeren in Duitsland massaal de straat opgaan vanwege het verdwijnen van twee belastingvoordelen. Hervorming van de vele miljarden aan EU-landbouwsubsidies is al vele jaren een lastig dossier in Brussel.
Met veel pijn en moeite lukte het in 2021 een kwart van die subsidies opzij te zetten voor duurzame landbouw. Maar het merendeel van het geld wordt nog altijd verdeeld op basis van het aantal hectares land dat boeren hebben.
De Duitse klimaateconoom Ottmar Edenhofer, voorzitter van de klimaatraad, wil in gesprek met journalisten niet ingaan op de politieke situatie in Duitsland. Maar hij erkent dat het wegnemen van landbouwsubsidies weerstand kan oproepen. Het is volgens hem daarom belangrijk dat subsidies worden verschoven naar duurzame activiteiten, zodat boeren een behoorlijke vergoeding krijgen om te vergroenen.
"Als je heel snel en onverwacht een hervorming introduceert, dan zal dat altijd weerstand oproepen", zegt Edenhofer. "Je moet het daarom heel duidelijk communiceren en op een geloofwaardige manier invoeren."
Volgens de klimaatraad zou het goed zijn om een CO2-prijs te plakken op de uitstoot door de landbouw. Zo'n systeem bestaat al voor de zware industrie, elektriciteit en luchtvaart binnen de EU. Vanaf 2027 komt er ook een CO2-heffing op de verwarming van gebouwen en wegverkeer, maar de landbouw ontbreekt nog.
Een CO2-prijs in de landbouw zou ervoor kunnen zorgen dat met name vlees duurder wordt voor de consument. Om ervoor te zorgen dat de boodschappen voor armere gezinnen niet te duur worden, zouden overheden dat volgens het advies bijvoorbeeld kunnen compenseren door de btw op groente en fruit naar nul te brengen.
De EU hoopt haar uitstoot van broeikasgassen in 2030 met 55 procent te hebben verminderd. Onlangs bleek dat de nationale plannen van EU-landen optellen tot een vermindering van ongeveer 51 procent.
Er is dus nog een versnelling nodig, maar de EU-klimaatraad wijst erop dat het klimaatbeleid na 2030 nog verder moet worden opgevoerd. Vorig jaar adviseerde de raad het klimaatdoel voor 2040 te stellen op 90 à 95 procent minder CO2 dan in 1990 werd uitgestoten. EU-klimaatcommissaris Wopke Hoekstra zegt dit voorjaar een doel van minstens 90 procent te willen voorleggen aan de lidstaten.
Source: Nu.nl economisch