De geboren Jemenitische Nadwa al-Dawsari geldt in Washington als een van de belangrijkste stemmen inzake het Jemen-beleid van het Westen. Over de kansen om de fundamentalistische Houthi-beweging in te tomen, is ze uitgesproken somber. ‘Zij hebben chaos nodig.’
Bang, gedeprimeerd en bezorgd. Dat is de stemming onder haar Jemenitische vrienden en familieleden, zegt Nadwa al-Dawsari. Humanitair stond Jemen toch al aan de grond als gevolg van bijna tien jaar burgeroorlog. Sinds een week komen daar de Amerikaans-Britse bombardementen (met Nederlandse steun) op Houthi-doelwitten bij.
‘Mijn vrienden voelen zich hulpeloos’, vertelt al-Dawsari aan de telefoon. ‘Sommigen zijn bang dat de Houthi’s ons in een oorlog met het Westen meeslepen, zoals dat eerder gebeurde in Afghanistan en Irak.’
Over de auteur
Jenne Jan Holtland is correspondent Midden-Oosten voor de Volkskrant. Hij woont in Beiroet, en is auteur van het boek De koerier van Maputo (2021).
Nadwa al-Dawsari, een geboren Jemenitische van naar eigen zeggen ‘ergens in de 40’, heeft ruim vijftien jaar veldonderzoek gedaan in haar thuisland. Ze is verbonden aan de Amerikaanse denktank Middle East Institute. In haar woonplaats, de Amerikaanse hoofdstad Washington D.C., behoort Al-Dawsari tot de belangrijkste stemmen voor wat betreft het westerse Jemen-beleid.
Sinds de fundamentalistische Houthi-beweging (die zichzelf ‘Ansar Allah’ noemt, de ‘helpers van Allah’) de krantenkoppen domineert, kan ze aan bijna niets anders denken. ‘Vaak word ik midden in de nacht wakker, en zoek ik op m’n telefoon naar het laatste nieuws.’
‘Met meer aanvallen op schepen, meer escalatie. De Houthi’s zochten deze confrontatie vanaf het begin. Ze hebben oorlog nodig, dat is makkelijker dan het land besturen. Het zijn ideologen, religieuze fanatici. Ze willen een theocratie vestigen, met hun leider Abdelmalik al-Houthi aan het hoofd. Ze geloven in een mondiale eindtijd, waarbij de Mahdi (een illuster figuur in de sjiitische islam, red.) zal verschijnen en de gelovigen zal voorgaan bij de bevrijding van Mekka en Jeruzalem. Zo willen ze een kalifaat vestigen. Om zoiets te bewerkstelligen, heb je chaos nodig.’
‘Dat is waar. Voor Arabieren is de Palestijnse zaak altijd nummer één geweest. De Houthi’s winnen daarom in het hele Midden-Oosten aan populariteit onder mensen die slecht geïnformeerd zijn. Die mensen hebben geen idee hoe repressief de Houthi’s zijn. Vrouwen worden uit het openbare leven verbannen, kinderen geïndoctrineerd en klaargestoomd voor de strijd. Veel Jemenieten steunen weliswaar deze acties, maar dat is iets anders dan de Houthi’s als groepering ondersteunen.’
‘Ik begrijp de Amerikaanse reactie, maar die is niet strategisch doordacht. Ze willen een quick fix, en hopen dat alles daarna weer zal zijn zoals vroeger. Maar Jemen is een complex land, simplistische oplossingen werken niet. Een door Saoedi-Arabië geleide coalitie heeft vanaf 2015 met haar bommencampagne dezelfde doelen geraakt, en dat heeft ook niet gewerkt. De Houthi’s hebben hun raketten allang in de bergen verstopt.’
‘De Houthi’s maakt het niet uit. Die kunnen het jarenlang uitzingen terwijl ze gebombardeerd worden. Ze geven niets om burgerdoden of een mogelijke hongersnood. Sterker, voor hun propaganda werkt dat beter. Hoe slechter de levens van gewone Jemenieten, hoe makkelijker het wordt om hen te ronselen voor de oorlog. Sinds het begin van de Gaza-oorlog hebben ze 46 duizend nieuwe strijders gerekruteerd (in totaal hebben de Houthi’s zo’n 200 duizend manschappen, red.).’
‘Het Westen moet uit zijn comfortzone stappen en strategisch nadenken over een langetermijnoplossing. De Houthi’s zullen militair verzwakt moeten worden, een andere oplossing is er niet. Dat is nodig voor de veiligheid van Jemen én de rest van de wereld. Telkens wanneer de Houthi’s een handreiking werd geboden, of wanneer er een staakt-het-vuren lag, hebben zij dat enkel aangegrepen om zich militair te versterken.’
Wie naar de kaart kijkt, ziet een verscheurd land: tweederde van de bevolking leeft onder Houthi-controle, de rest onder die van de internationaal erkende regering in de havenstad Aden. Dat laatste kamp, politiek gedekt door onder meer Saoedi-Arabië, is op papier verenigd in hun afkeer van de Houthi’s. Maar in de voorbije tien jaar viel dat kamp volledig uiteen in een bont mozaïek van strijdgroepen, ieder met hun eigen plannen voor een naoorlogs Jemen.
Toch zul je die strijdgroepen militair moeten steunen, vindt Al-Dawsari. ‘Daarvoor hoeven de Amerikanen zelf geen soldaten te sturen, ze kunnen ook een bondgenootschap smeden waarin buurlanden als Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten het voortouw nemen.’
‘Ja, ze willen de betrekkingen normaliseren. Ik denk dat de Amerikanen toch met Saoedi-Arabië en de Emiraten om de tafel zullen moeten. Of dat zal werken weet ik niet.’
‘Op de korte termijn kan dat werken. Maar als de Houthi’s daarna hun zin niet krijgen, zullen ze niet aarzelen opnieuw schepen te raken. Vergeet niet: ook vóór de Gaza-oorlog beschoten ze al schepen voor de kust. In 2018 ging het om een Turks schip met tarwe aan boord, in 2022 volgde een kaping van een schip uit de Emiraten. De Rode Zee blijft een gijzelaar in hun handen.’
‘Dat is een misverstand. Natuurlijk krijgen ze enorme Iraanse steun. En andersom stellen de acties van de Houthi’s Iran in staat buiten deze oorlog te blijven; in Teheran kan de regering iedere betrokkenheid ontkennen. Maar de Houthi’s zijn prima in staat op eigen benen te staan. Als Iran hen morgen vraagt een vredesdeal te tekenen, stemmen ze daar heus niet zomaar mee in.’
‘Dat is het ook. Een Jemen onder Houthi-controle betekent afglijden richting het isolement van Noord-Korea. Tegelijk zijn Jemenieten ontzettend veerkrachtig. Ze willen niet bestuurd worden door een ijzeren vuist. Tegen de Houthi’s zal altijd verzet blijven.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden