De overwinning van Joe Biden tijdens de Amerikaanse presidentsverkiezingen in 2020 leidde in Europa niet alleen tot opluchting, maar ook tot wrevel. Opluchting, omdat de Amerikaanse democratie het presidentschap van Donald Trump had overleefd. Wrevel, omdat het presidentschap van Trump de Europese landen had gedwongen na te denken of ze wel in staat waren zichzelf te verdedigen. Met Trumps vertrek uit het Witte Huis dreigde de ambitie om strategisch autonoom te worden op de achtergrond te verdwijnen.
Het leidde destijds tot een bittere ruzie tussen Frankrijk en Duitsland over de toekomst van de Europese defensie. Hoewel beide landen het eens waren over de noodzaak daaraan meer geld uit te geven, zagen de Fransen een toekomst voor zich waarin de Verenigde Staten niet langer nodig waren voor de Europese veiligheid. De Duitsers daarentegen zagen de verhoging van de Europese defensie-uitgaven als een manier om een betere bondgenoot voor de Verenigde Staten te zijn.
Over de auteur
Heleen Mees is columnist van de Volkskrant. Eerder promoveerde ze op de Chinese economische groei. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
De oorlog in Oekraïne bewijst het gelijk van Duitsland. Zonder de militaire hulp van de Verenigde Staten, hadden de Russen twee jaar geleden al aan de Poolse grens gestaan. Saillant is bovendien dat de Amerikanen met ruim 45 miljard euro het leeuwendeel van de militaire steun aan Oekraïne hebben gegeven en Duitsland met bijna 20 miljard euro een goede tweede is, maar dat Frankrijk helemaal onderaan bungelt met een onbeduidende half miljard euro.
Maar de Republikeinse voorverkiezingen, die deze week in ijskoud Iowa begonnen met een eclatante overwinning voor Donald Trump, laten het gelijk van Frankrijk zien. Dat Europa over een jaar voor haar eigen veiligheid moet zorgen, is niet langer denkbeeldig. Trump zou commissievoorzitter Ursula von der Leyen vier jaar geleden in Davos al hebben gewaarschuwd dat de Verenigde Staten niets zouden doen om te helpen of te steunen als Europa zou worden aangevallen. Trump verklaarde de Navo dood, aldus de Franse eurocommissaris Thierry Breton, die destijds bij het overleg in Davos was.
Breton onthulde vorige week in Brussel de contouren van een Europees defensiefonds van mogelijk 100 miljard euro om de gezamenlijke wapenaankoop binnen de EU te stimuleren en de wapen- en munitieproductie op te voeren. Volgens Breton, die verantwoordelijk is voor het Europese industriebeleid en de defensieagenda, kan het blok nog steeds zijn doelstelling halen om dit voorjaar 1 miljoen artilleriegranaten te produceren en die naar Oekraïne te sturen.
Hoe urgent de wapen- en munitieproductie ten behoeve van Oekraïne ook is, Europa moet tegelijkertijd werk maken van een nieuwe veiligheidsstructuur langs de as Parijs-Berlijn-Warschau. De onlangs overleden Duitse politicus Wolfgang Schäuble, een van de scherpzinnigste denkers over Europese integratie, sprak in zijn laatste interview van de Weimar-driehoek. Polen heeft veruit het sterkste conventionele leger van alle EU-lidstaten, Frankrijk beschikt als enige over nucleaire wapens en Duitsland bezit de benodigde economische en financiële slagkracht.
Zo’n veiligheidsstructuur zou recht doen aan de machtsverschuiving naar het oosten die zich momenteel binnen de EU voltrekt. Samenwerking met het Verenigd Koninkrijk, ook een kernmacht, zou wenselijk zijn. De gemeenschappelijke veiligheidsbelangen bieden de EU en het Verenigd Koninkrijk na Brexit de kans om weer dichter naar elkaar toe te groeien.
Andere Europese landen, zoals Nederland, zouden zich erbij aan kunnen sluiten maar zouden niet verplicht zijn om dat te doen. Zo kunnen notoire dwarsliggers als de Hongaarse premier Viktor Orbán, die uitsluitend de belangen van de Russische president Vladimir Poetin dient, geen roet in het eten gooien.
De landen die meedoen zouden het Franse en eventueel Britse nucleaire arsenaal moeten helpen financieren, zodat daarmee heel Europa kan worden beschermd. De uiteindelijke beslissing over het inzetten van de kernwapens zou in Parijs en eventueel Londen blijven liggen, maar dat verschilt niet wezenlijk van de situatie nu, waarbij de Amerikaanse president over de nucleaire codes gaat.
Het is de enige manier om te voorkomen dat Europa zonder nucleaire afschrikking komt te zitten als Trump in november de presidentsverkiezingen wint en vervolgens de Navo opblaast. De oorlog in Oekraïne laat zien dat Europa niet zonder eigen nucleaire afschrikking kan tegenover een revisionistisch Rusland.
Source: Volkskrant