President Macron heeft eigenhandig de politieke extremen groot gemaakt, zowel op links als op rechts. Dat is geen ‘filosofische analyse’, dat is een ‘feit’. Een alliantie met zijn partij En Marche (nu Renaissance) is een ‘kus des doods’. Dixit Rachida Dati, de kersverse minister van Cultuur in het nieuwe Franse kabinet, enkele jaren geleden.
Zelf werd Dati, tot donderdag nog prominent lid van het rechts-conservatieve Les Républicains (LR), per direct uit haar partij gezet nadat haar benoeming tot minister was bekendgemaakt. Naast burgemeester van het chique zevende arrondissement in Parijs was Dati ook voorzitter van het bestuur van LR. Die laatste functie zou ze opgeven, maar ze bleef bij de partij, verzekerde ze zelf. De leiding besloot echter anders: door zich bij Macron te voegen had Dati zichzelf buiten haar politieke familie geplaatst.
Over de auteur
Eline Huisman is correspondent Frankrijk voor de Volkskrant. Ze woont in Parijs.
Waar Rachida Dati is, is reuring. Dat geldt tot ver buiten haar inmiddels ex-partij. Ze werd bij het grote publiek bekend als minister van Justitie onder voormalig president Nicolas Sarkozy, zeventien jaar geleden. De ‘rockstar’ van de politiek, zoals ze in Franse media wordt getypeerd, wordt benijd, bewonderd en verafschuwd om haar allesvernietigende ambitie en harde uithalen naar politieke tegenstanders. Maar boven alles is er de verdenking van corruptie die haar terugkeer als minister tot de verrassing van het nieuwe kabinet maakt.
Welke rol speelt Dati in de affaire rond Carlos Ghosn, voormalig topman van Renault-Nissan? Tegen Ghosn loopt een internationaal arrestatiebevel in verband met onderzoek naar onder meer fraude. Ook zou hij met bedrijfsgeld uitgaven hebben gedaan voor privédoeleinden, waaronder de betaling van een feest in het Kasteel van Versailles.
Onder zijn leiding werd Dati, opgeleid als advocaat, tussen 2010 en 2012 ingehuurd voor adviesdiensten aan het bedrijf. Ze kreeg daarvoor in totaal 900 duizend euro betaald. De vraag is nu welke diensten Dati daadwerkelijk voor dat geld heeft geleverd. In die periode werkte ze ook als Europarlementariër voor Les Républicains in Brussel. Justitie verdenkt haar ervan in werkelijkheid te zijn betaald voor lobbywerk voor het bedrijf in het Europees Parlement. Dat is verboden voor Europarlementariërs, in verband met belangenverstrengeling. De precieze aanklacht tegen Dati, die onder meer corruptie betreft, wordt eind maart verwacht.
Een verdenking is geen veroordeling, verdedigde premier Gabriel Attal zijn kersverse minister afgelopen week. Maar haar benoeming heeft in Frankrijk tot verhitte reacties geleid. Naast het corruptieonderzoek wordt Dati’s naam ook genoemd in een tweede onderzoek: de Frans-Algerijnse consultant Tayeb Benabderrahmane, die in 2020 in Qatar zou hebben vastgezeten, beschuldigt haar ervan betrokken te zijn geweest bij onderhandelingen over zijn vrijlating en daarbij in het belang van Qatar te hebben gehandeld. Afgelopen zomer werd in het kader van dat onderzoek een inval gedaan in het gemeentehuis van het zevende arrondissement van Parijs, waar Dati burgemeester is.
Al jarenlang verhit de politica de gemoederen. Franse media typeren haar met termen als ‘onbestuurbaar’, ‘kokend heet temperament’ en een ‘cobra klaar om aan te vallen’. Zelf zegt ze ‘de ziel van een grote schurk’ te hebben. ‘Ik ben opgegroeid met moordenaars, in een appartementencomplex waar de helft van de mannen of verslaafd was, of in de bajes zat.’
Dati wordt in 1965 geboren in Saint-Rémy (Bourgogne), in een groot gezin van elf broers en zussen, een Marokkaanse vader en Algerijnse moeder. Thuis hebben ze het niet breed, en als tiener heeft ze al allerlei baantjes om haar ouders te ondersteunen. Van jongs af aan is ze ambitieus en brutaal, tot veel bereid om hogerop te komen. In een interview met het Franse dagblad Le Monde uit 2017 vertelt ze hoe ze zich als twintiger naar binnen bluft bij een receptie van de Algerijnse ambassade, om daar de baas van oliegigant Elf Aquitaine te kunnen ontmoeten. Ze had een profiel van hem gelezen in de krant Le Figaro en wilde hem vragen hoe ze bij het bedrijf kan komen werken. Hij waardeert haar lef, deelt zijn privéadres voor een afspraak en korte tijd later treedt ze bij Elf Aquitaine in dienst.
In 2002 maakt ze, intussen afgestudeerd in rechten, de overstap naar de politiek als adviseur van Sarkozy, op dat moment minister van Binnenlandse Zaken en Veiligheid. Hij stelt haar later aan als woordvoerder van zijn campagne voor de presidentsverkiezingen in 2007 en na zijn verkiezing treedt ze toe tot het kabinet als minister van Justitie. In die hoedanigheid wordt ze een rolmodel, als dochter van migranten op een belangrijke positie in de Franse regering. Maar ze is ook controversieel, met het aanpassen van minimumstraffen bij recidive en de hervorming van strafrecht voor minderjarigen.
In 2009 vertrekt Dati naar Brussel als Europarlementariër, maar haar privéleven blijft in Frankrijk voor verhitte gemoederen zorgen. Zoals wanneer ze vijf dagen na de bevalling van haar dochter Zohra alweer aan het werk gaat, wat haar publiekelijk op kritiek komt te staan. Ook de biologische vader is jarenlang voer voor speculaties, van een broer van Sarkozy tot de Spaanse ex-premier José María Aznar. Dati, die claimt dat zakenman Dominique Desseigne de werkelijke vader is, krijgt uiteindelijk voor de rechter gelijk.
Ondanks haar kritiek op president Macron is Dati’s terugkeer in de landelijke politiek zijn persoonlijke verdienste, zo meldde Le Monde afgelopen week. In ruil voor een ministerspost zou Macron haar zijn steun hebben beloofd bij de strijd om het burgemeesterschap van Parijs in 2026 – haar werkelijke doel. Op een opinie over cultuur is Dati nooit betrapt, klinkt het onder critici uit de sector.
Aan commentaren heeft Dati lak, reageerde ze in dagblad Le Parisien, al klinkt er volgens haar ‘minachting over klasse’ in door. Wat voor haar telt is cultuur voor iedereen toegankelijk maken. ‘Ik laat een deel van Frankrijk zien dat alles mogelijk is.’
Via haar Marokkaanse vader heeft Dati naast de Franse ook de Marokkaanse nationaliteit. Als minister reisde ze regelmatig met president Sarkozy naar het land.
In 2010 werd ze in Rabat onderscheiden met de Ordre du Ouissam alaouite, voor buitenlanders die een bijzondere dienst aan de natie hebben verleend.
In 2023 riep Dati, op bezoek met een delegatie van Les Républicains, Frankrijk op om de Marokkaanse soevereiniteit over de Westelijke Sahara te erkennen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden