Dit artikel is afkomstig uit de Volkskrant. Elke dag verschijnt een selectie van de beste artikelen uit de kranten en tijdschriften op NU.nl. Daar lees je hier meer over.
Almere telt nu 226 duizend inwoners en ligt op koers om in 2050 de vijfde stad van Nederland te zijn. Die ontwikkeling vraagt om een universiteit, menen de zeven partijen die in de gemeente een coalitie vormen. Almere heeft 'de ideale ligging en omstandigheden' voor een technische universiteit, zo valt er in het coalitieakkoord uit 2022 te lezen. Dat zou goed zijn voor de werkgelegenheid en kunnen bijdragen aan een 'duurzaam profiel' voor de stad.
Uit onderzoek dat de gemeente en het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat in 2021 lieten uitvoeren blijkt dat bedrijven die zich in Almere bezighouden met de energietransitie nu zelf technische kennis moeten importeren, in plaats van dat Almere dat zelf aan kan bieden. Verantwoordelijk wethouder René Peeters (D66): "Een universiteit is noodzakelijk voor de economische ontwikkeling van de stad."
Wie na zijn middelbareschooltijd in Almere verder wil studeren, kan nu terecht op een van de twee hogescholen en drie instellingen voor praktisch onderwijs. Alleen een universiteit ontbreekt nog. Peeters: "Met een universiteit kunnen we jong talent aan onze stad binden en hen de kans geven zich hier te ontwikkelen. Bedrijven hier zitten niet alleen te springen om handen, maar ook om hoofden."
Een nieuwe (technische) universiteit oprichten gaat niet zomaar. In de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek (WHW) staat vastgelegd dat Nederland achttien publiekelijk bekostigde universiteiten heeft, alsmede wat hun standplaatsen zijn.
"Als je als nieuwe instelling hoger onderwijs wil aanbieden, moet je een verzwaarde toets nieuwe opleiding doorlopen", vertelt Joost Franse, woordvoerder van de Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie, die verantwoordelijk is voor de accreditatie van opleidingen in het hoger onderwijs. Die toets houdt in dat een gehele opleidingscyclus moet worden doorlopen, zonder dat de studenten daar een erkend diploma voor ontvangen. "Op basis daarvan kan een panel de opleiding beoordelen", aldus Franse.
Dat geldt echter alleen voor hogescholen, legt Franse uit. Voor een universiteit in Almere zou een wijziging van de WHW nodig zijn. Maastricht was een van de laatste steden die dat voor elkaar kreeg, in 1976. Dat deed Den Haag destijds als stimulans voor de regio na de sluiting van de mijnen in Limburg.
Een welbeproefd olifantenpaadje voor steden die zich tot universiteitsstad willen transformeren en dat proces willen omzeilen, is het oprichten van een dependance van een bestaande universiteit. Zo opende de universiteit van Maastricht in 2015 de deuren van een university college - een kleinschalige onderwijsinstelling naar Amerikaans model - in Venlo. "Hiervoor geldt de standaard toets voor een nieuwe opleiding", zegt Franse. "Dan kijken we bijvoorbeeld naar de kwaliteit van de hoogleraren en het eindniveau van de studenten."
De dependance-route is ook voor Almere de kansrijkste. Het ministerie van Onderwijs, Cultuur, en Wetenschap laat weten dat er op dit moment geen plannen zijn voor een nieuwe universiteit. De inzet van het ministerie is vooral gericht op 'het beter laten samenwerken van onderwijsinstellingen'.
Dat gebeurt ook nu al in Almere, onder meer tussen een van de twee hogescholen en de universiteit van Wageningen. Peeters: "Het idee is dergelijke samenwerkingen uit te bouwen naar een dependance met één of meer opleidingen."
Dat onderwijs moet zich vooral toespitsen op wat Peeters 'tech en transitie' noemt. Daarmee wil Almere inspelen op het doel van het Rijk om de concurrentiepositie van Nederland als kennisland vast te houden.
De minister van Economische Zaken en Klimaat, Micky Adriaanse, wees in een Kamerbrief recentelijk op het belang van 'regio's met een sterk geconcentreerde en goed georganiseerde maakindustrie', zoals Brainport-Eindhoven, voor de Nederlandse handel en welvaart. Het Rijk ondersteunt de ambitie van Almere om zich tot zo'n gebied te ontwikkelen en heeft daar in 2023 een pot geld van ruim 36 miljoen beschikbaar voor gesteld.
Op zijn vroegst in het studiejaar 2025-2026 hoopt Peeters een eerste opleiding operationeel te hebben. Dat zou dan overigens niet de eerste keer zijn dat er wetenschappelijk onderwijs wordt gegeven in Almere. Van 2002 tot 2016 boden de Universiteit van Amsterdam en de Vrije Universiteit gezamenlijk een tandartsenopleiding in Almere aan. Omdat de universiteiten er uiteindelijk meer heil in zagen om dat voort te zetten in Amsterdam zelf, sloot die opleiding uiteindelijk de deuren.
Op dit moment zijn er al ruim 10.000 duizend studenten in Almere, ongeveer gelijk verdeeld tussen het mbo en hbo. Op de lange termijn ziet de gemeente de mogelijkheid om dat aantal te verdubbelen, onder andere dus met wo-studenten.
In tegenstelling tot grote studentensteden als Amsterdam en Utrecht heeft Almere ook de ruimte om die studenten te huisvesten, zegt Peeters: "De komende jaren worden er 1.750 studentenwoningen gebouwd". En niet geheel onbelangrijk: "We zijn ook bezig met het bevorderen van een bruisend studentenleven, met meer horeca en meer culturele voorzieningen."
Source: Nu.nl economisch