In een van de meest opzienbarende rechtszaken van ons tijdperk zijn vorige week de eerste pleidooien gehouden. Ik heb het natuurlijk over de stap van Zuid-Afrika om Israël voor het Internationaal Gerechtshof te dagen.
Zuid-Afrika stelt dat Israël zich schuldig maakt aan genocide op de Palestijnse bevolking in Gaza. Naast een veroordeling van Israël voor schending van het Genocideverdrag vraagt Zuid-Afrika het Gerechtshof om een voorlopige voorziening te treffen. Het werktempo van het Israëlische leger ligt namelijk een stukje hoger dan dat van het hof; rustig de uitspraak afwachten zou ertoe kunnen leiden dat er tegen die tijd geen Palestijn meer over is aan wie uitgelegd moet worden of zijn volk nou intentioneel is uitgemoord, of dat dat slechts de bijvangst is geweest van een ander doel.
Over de auteur
Ibtihal Jadib is rechter-plaatsvervanger, schrijver en columnist voor de Volkskrant. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Normaal gesproken laat Israël procedures van het Internationaal Gerechtshof aan zich voorbijgaan. Het zal heus gezellig wezen, die internationale rechtsorde, maar Israël doet daar niet aan mee. Bij eerdere, andersoortige procedures voor het hof gaf Israël steevast niet thuis. Met die traditie heeft het nu gebroken want afgelopen vrijdag verscheen het in de rechtszaal om vol bravoure zijn standpunt te bepleiten. Dat is nogal wat, zeker omdat de uitspraak van het hof in deze procedure bindend is.
Nou is het voor niemand leuk om beticht te worden van genocide, maar voor Israël is het extra pijnlijk; die staat is juist opgericht ter voorkoming van een nieuwe volkerenmoord tegen het Joodse volk. Om dan vervolgens zelf genocide te plegen zou net zoiets zijn als het uithollen van een democratische rechtstaat door een democratisch gekozen partij. Uiterst wrang, en daardoor moeilijk onder ogen te zien.
Een van de meest wezenlijke argumenten waarmee Israël zichzelf vrijpleit is dat van het recht op zelfverdediging. Ik ben met name benieuwd hoe het hof hierover zal oordelen, aangezien het in 2004 nog bepaalde dat Israël geen zelfverdedigingsrecht kan claimen in gebieden die het zelf bezet houdt. De Gazastrook kan worden aangemerkt als bezet gebied; tenzij het hof in deze zaak anders oordeelt, kan Israël zijn huidige militaire operatie in Gaza dus niet onder de noemer van zelfverdediging brengen. Dit staat nog los van het feit dat het recht op zelfverdediging sowieso niet mag uitmonden in het plegen van genocide.
Ondertussen heeft Zuid-Afrika een verzoekschrift ingediend waar je U tegen zegt. Ongeacht of je het eens bent met het ingenomen standpunt; het land heeft zijn huiswerk gedaan en een team juristen verzameld die weten waar ze het over hebben. Na de pleidooien werden zij in Zuid-Afrika onthaald als een rugbyteam dat net de wereldbeker had gewonnen. Een trotse Zuid-Afrikaner verklaarde in de camera: ‘We are here to welcome those people who said to the world: we can represent the world. We can represent humanity.’
Ongeacht wat het Internationaal Gerechtshof beslist; de oorlog in Gaza is de wereldorde aan het veranderen. Als het hof de gevraagde voorziening beveelt en uiteindelijk zelfs tot een veroordeling van Israel komt, kunnen westerse bondgenoten niet meer volhouden dat het land binnen de grenzen van het internationale recht opereert. Netanyahu mag dan aankondigen dat hij niet zal stoppen, zijn bondgenoten kunnen zelf in moeilijkheden komen als zij wapens blijven leveren aan een veroordeelde staat.
In het geval dat Israël zijn zaak bij het hof wint, zal een aanzienlijk deel van de wereld dat niet accepteren. De ‘Global South’ staat klaar om de internationale rechtsorde te verdedigen en zo nodig opnieuw vorm te geven. De tijd is voorbij dat het Westen de internationale rechtsorde dicteert, we lijken dat alleen nog niet door te hebben.
Source: Volkskrant