De boosheid in het Europees Parlement is niettemin zo groot dat de politieke fracties Michel ondanks zijn afwezigheid in Straatsburg de les zullen lezen. Iets minder venijnig, dat wel. Er komt immers geen antwoord en dan gaat de lol er snel af.
Met de aankondiging van Michel anderhalve week geleden dat hij zijn mandaat (dat loopt tot 30 november) niet zal uitzitten, heeft hij een lawine van gecumuleerd ongenoegen over zijn optreden sinds 2019 over zich afgeroepen. De liberaal Michel wordt verweten zijn persoonlijke belang – hij stopt medio juli als EU-president om een zetel in het Europees Parlement te krijgen – boven dat van de EU te stellen. Eigen carrière eerst. ‘We zouden willen zeggen dat we verbaasd zijn, maar gezien de figuur Michel zijn we dat helaas niet. Het past perfect in hoe hij aan politiek doet: voor zichzelf’, oordeelt Kathleen Van Brempt, een Belgische sociaaldemocratische Europarlementariër.
Over de auteur
Marc Peeperkorn is sinds 2008 de EU-correspondent voor de Volkskrant. Hij woont en werkt in Brussel.
‘Geheel in de stijl van Michel’, zegt ook Bas Eickhout (GroenLinks). Dat geldt eveneens voor de manier waarop hij zijn besluit bekendmaakte: licht chaotisch. Een handjevol regeringsleiders kreeg zaterdagavond 6 januari een telefoontje of een sms. De meeste premiers en presidenten – wier vergaderingen Michel voorzit – moesten het later die avond via hun EU-adviseurs vernemen. Meerdere Belgische kranten zaten toen al aan tafel met Michel voor een interview. ‘Vintage Charles’, concludeert een EU-diplomaat.
Manfred Weber, de leider van de Europese christen-democraten, zal Michel woensdag voorhouden dat zijn vervroegde vertrek bovenal onrust veroorzaakt en er mogelijk toe leidt dat de Hongaarse premier Viktor Orbán – een autocraat die de EU-waarden aan zijn laars lapt – tijdelijk de EU-toppen zal voorzitten. Een horrorscenario voor de parlementariërs.
Ook in meerdere hoofdsteden en onder diplomaten in Brussel klinkt ergernis. ‘Michel heeft onderschat hoe slecht zijn besluit zou vallen’, zegt een van hen. Het is voor het eerst dat een EU-president eerder stopt. Met deze stap heeft Michel de discussie heropend of de functie überhaupt wel noodzakelijk is. In de wandelgangen wordt al gefluisterd over een oud idee om de voorzitter van de Europese Commissie de taken van de EU-president erbij te geven. Of om een hoge EU-ambtenaar de EU-toppen te laten voorzitten. ‘Met dank aan de grote Charles’, zegt een betrokken parlementsmedewerker.
Michel op zijn beurt verdedigt zijn besluit dat kandidering voor een parlement feitelijk dé opdracht zou moeten zijn voor iedere politicus. Hij belooft op geen enkele manier geld of personeel van zijn huidige baan in te zetten voor zijn verkiezingscampagne.
De timing van zijn vertrek blijft delicaat. Na de Europese verkiezingen (6-9 juni) moet immers niet alleen een nieuwe EU-president worden gekozen, maar ook een nieuwe Commissievoorzitter én een nieuwe EU-buitenlandchef. Volgens de parlementariërs moet Michel juist een anker zijn als de Europese topbanencarrousel draait.
Diplomaten stellen dat de rol van de EU-president bij de verdeling van de banen niet zo groot is. Bij de vorige Europese verkiezingen in 2019 waren het de ‘politieke tandems’ (twee leiders per politieke bloedgroep) die de onderhandelingen hierover voerden, niet de EU-president. De liberale tandem bestond destijds uit Michel (toen nog premier van België) en Mark Rutte.
Ook qua timing zijn diplomaten minder gestrest dan de parlementariërs. Kort na de verkiezingen is er een informele EU-top gepland (op 17 juni) waar de leiders een eerste weging maken over hoe de verkiezingsuitslag zich vertaalt in de toewijzing van de topjobs. Eind juni is er een officiële EU-top.
Zeker als de huidige Commissievoorzitter Ursula von der Leyen beschikbaar is voor een tweede termijn, wat velen verwachten, is de banenpuzzel snel te leggen. Indien nodig is er een extra EU-top mogelijk vóór Michel vertrekt. Pas daarna komt Orbán in beeld als interim EU-president omdat zijn land dan het roterende EU-voorzitterschap bekleedt. Een onwaarschijnlijk scenario, volgens diplomaten.
De sociaal-democraten willen dat Michel direct opstapt, zoals Europees Commissaris Frans Timmermans deed toen hij lijsttrekker werd voor GroenLinks/PvdA. Daarvoor bestaat vooralsnog geen animo onder de leiders. Hoewel hij niet bijster geliefd is, geeft een onmiddellijk vertrek van Michel alleen maar meer gedoe. ‘Maar niemand zal een traan om hem laten’, aldus Eickhout.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden