Denken wij soms dat de rode loper een feestje is? Volgens Isabella Rossellini (71) is het eerder de gang richting schavot. „Het is best moeilijk zo intens te worden geobserveerd, met al die ogen op jouw lijf. De tijd lijkt wel stroop. Het is een hele opluchting als je dan in het donker naast je vrienden naar de film kijkt. Echt, voor ons is het geen pretje. De rode loper is een uitvinding van de marketing en de producers.”
We spreken Isabella Rossellini eind mei in Cannes, in Hotel Majestic. Vanavond is de rode loper van Alice Rohrwachers competitiefilm La Chimera, die op IFFR zijn Nederlanse première beleeft. Rossellini speelt oma Flora. In de jaren zeventig rouwt ze in het Toscaanse stadje Riparbella met haar schoonzoon Arthur om haar verdwenen dochter Beniamina. Ze zijn ‘in denial’ over haar dood. Arthur heeft een neus voor het vinden van grafkelders, waardoor hij zeer in trek is bij lokale ‘tombaroli’, die Etruskische tombes plunderen.
Een Orpheus in de onderwereld op zoek naar zijn Eurydice? Net als Rohrwachers vorige film, Lazzaro Felice, is La Chimera een ongrijpbare, losjes gefilmde en metaforisch beladen speelfilm waarin traditie botst op moderniteit. Rossellini: „Dit lijkt in eerste instantie een leuke schelmenfilm over ‘tombaroli’. Maar twee, drie millennia geleden leefden er net zulke mensen als nu, wat geeft de tombaroli het recht om hun graftombes te schenden? Mijn favoriete scène is als in een trein alledaagse reizigers opeens praten als Etruskische geesten. Heel surrealistisch en tegelijk volstrekt normaal, alsof de heilige geest in onze wereld is gevaren. Dat vind ik typisch voor het werk van Rohrwacher.”
Maar laten we het ook over Isabella Rossellini hebben. Beroemd geboren: ze is de dochter van de Zweedse actrice Ingrid Bergman en de Italiaanse regisseur Roberto Rossellini; hun affaire bij de opnames van de speelfilm Stromboli (1950) werd een schandaal, want beiden waren getrouwd. Twee jaar later werden Isabella en haar tweelingzus Isotta geboren.
Een collega vindt een handig bruggetje. Ziet Rossellini een verband tussen La Chimera en pa’s Viaggio in Italia uit 1954, waarin Ingrid Bergmans huwelijk ontrafelt tijdens een vakantie in Italië? Rossellini: „Dat gaat over een Angelsaksisch koppel met een ansichtkaartenblik op Italië, die stukje bij beetje de mensen achter de monumenten gaan zien. Er is een sleutelscène waar mijn moeder in Pompeï een in vulkanische as begraven echtpaar in omhelzing ziet en in tranen uitbarst omdat ze zelf zo vervreemd is van haar man. Net als bij La Chimera is er dat besef dat het verleden met ons praat.”
Scherp, maar als een andere collega filmsterren met klassieke halfgoden vergelijkt is er wel weer genoeg gefleemd. „Een zinloze vergelijking, de rode loper voert niet bepaald naar de berg Olympus. Ik kan mijn vader en moeder toch niet als halfgoden zien? Het waren gewoon mijn ouders. Groei je op in de filmwereld dan kijk je niet tegen filmsterren op. Jane Goodall, die was mijn idool.”
Isabella Rossellini had als nepo-baby direct toegang tot de top. Maar ben je daar, dan moet je ook iets te bieden hebben. Als twintiger werkte ze in New York als tv-reporter voor RAI en begon ze een relatie met Martin Scorsese, die haar op haar 28ste stimuleerde model te worden. Er waren covers van Vogue, ze poseerde voor grootheden als Richard Avedon, Helmut Newton en Robert Mapplethorpe. Als actrice brak ze in 1986 door als de zelf-destructieve Dorothy, slachtoffer van gangster Frank in Blue Velvet van David Lynch, met wie ze een relatie kreeg. ‘Fearless’ heette die rol te zijn, bij actrices indertijd een eufemisme voor ‘bloot’ en ‘ontluisterend’.
Op IMDb staat Isabella Rossellini nu op 106 rollen. Ze moet wel aan de filmset verslingerd zijn: in 2023 alleen al drie films en tien episodes van tv-series. Dat is ook een kwestie van leeftijd, zegt ze. „Het zijn nu vooral bijrollen, dan haal je gemakkelijk vijf, zes films in een jaar. Ze hebben je maar drie dagen tot twee weken nodig op de set.” Hoewel bijrollen altijd haar ding waren, peinst ze. „Ik ben nu eenmaal overal die buitenlander. Mijn ma was Zweeds, mijn pa Italiaans, ik woonde in Frankrijk en in de VS. Ik spreek veel talen, altijd met een accent. Dus speel ik zelden familie, maar meestal de exoot die komt binnenvallen.”
Of het geen schrijnend onrecht is dat oudere actrices nauwelijks hoofdrollen krijgen? Rossellini houdt de boot beleefd af. Van haar geen klaagzang: ze accepteert al dan niet wat haar wordt aangeboden, en verder basta. „Maar ik denk dat vrouwelijk regisseurs als Alice Rohrwacher de zaken wel veranderen. Die zijn ook geïnteresseerd in oudere vrouwen.” Ze ziet filmsets nu ‘vervrouwen’. „Dat moet ook fijn zijn voor jonge actrices. Ik weet hoe moeilijk het was om uit de kleren te moeten met bijna alleen mannen op de set.”
Wat haar op Lancôme brengt. Op haar 42ste werd ze abrupt afgedankt als gezicht van het parfummerk: de directeur wist namelijk dat alle vrouwen ervan dromen jong te zijn. 23 jaar na dato nam Lancôme haar weer in dienst. Rossellini: „Nu was de directeur een vrouw. Ik zei: kan je niet beter Helen Mirren of Meryl Streep benaderen? Met mij haal je dat schandaaltje weer boven. Juist daarom, zei ze. Ik was ontroerd, want Lancôme is geen politieke beweging hè? Ze doen het alleen om geld te verdienen. Omdat oudere vrouwen nu zoeken naar elegantie, niet alleen naar geseksualiseerde schoonheid.”
Al is er hoe dan ook minder werk voor actrices na hun 50ste. Rossellini: „En dat is niet erg. Ik had begin 21ste eeuw geld genoeg, dus ben ik naar de universiteit gegaan om een master ethologie (dierengedragskunde) te halen.” Gewoon een oude interesse die ze nu kon botvieren. Toch werd het ook een soort loopbaan: de studie inspireerde Rossellini tot een populaire serie komische dierenfilmpjes op YouTube, Green Porn. En die werden weer een theatershow. „Als ik iets te zeggen heb, vind ik wel ergens een deur, of dat nu korte film, theater of speelfilm is.”
In 2013 begon ze in Brookhaven, Long Island met haar dochter een ecologische boerderij. „Ik dacht: waarom geen klein boerderijtje met klassieke dieren? Ik had geen idee hoeveel werk dat was.” Het werd een merk: Mama’s Farm, waarbij Rossellini haar faam handig uitbaatte. In The New York Times poseerde ze onlangs in eigen designtruien van ethisch geschoren schapenwol. Kosten: tussen de 3.000 en 4.000 dollar. Een nepo-baby misschien, maar een zeer ondernemende.
De Italiaanse genrefilm beleefde in de jaren zeventig zijn hoogtijdagen, met zowel thrillers (de giallo) als politiefilms (de poliziottesco) die het goed deden aan de kassa. Deze populaire genres volgden de spaghettiwestern op, die aan het eind van zijn levenscyclus was gekomen. Kenmerken van deze en andere Italiaanse filmgenres keren terug in het sprankelende oeuvre van de Manetti Bros., aan wie het International Filmfestival Rotterdam dit jaar een focusprogramma wijdt.
De in Rome geboren broers Antonio (1970) en Marco (1968) Manetti, die zich op Amerikaanse wijze profileren als bros., braken in de jaren negentig door met videoclips. Hun eerste film dateert uit 1997: Torino Boys, over een groep Nigeriaanse migranten die van Turijn naar Rome reist om een voetbalwedstrijd te bezoeken. Het thema immigratie keert terug in Zora la vampira (2000), een sociaal bewogen vampierfilm losjes gebaseerd op een bekende strip. Een andere fameuze fumetto (strip) staat aan de basis van een reeks stripverfilmingen waar ze sinds 2019 mee bezig zijn.
Het begon met het uiterst succesvolle Diabolik, waarna twee vervolgen zijn gemaakt; alle drie op IFFR te zien. De door de zussen Giussani bedachte strip bestaat al sinds 1962 en is in Italië nog steeds ongemeen populair.
Diabolik is een meedogenloze meesterdief/vermommingskunstenaar die gekleed gaat in een zwart, nauwsluitend rubberen pak dat slechts zijn ogen vrijlaat. Middels maskers transformeert hij zich, waardoor hij lastig te pakken is door rechercheur Gingko. Diabolik (2019) introduceert het koelbloedige titelpersonage en laat zien hoe hij de jonge, rijke weduwe Eva Kant ontmoet, de door velen begeerde blondine die zijn medeplichtige zal worden. De Manetti Bros. maken van Diabolik een stijlvolle thriller, gesitueerd in de even stijlvolle jaren zestig. Alles is ‘old school’, van het gifgas dat Diabolik gebruikt om tegenstanders uit te schakelen tot zijn messen.
Het enige probleem van Diabolik is zijn lengte (135 min.), een euvel dat ook het 140 minuten durende Ammore e malavita een beetje parten speelt. Met deze in 2017 gemaakte film keren de Manetti Bros. terug naar Napels, het decor van hun Song e’ Napule (2013).
Het bijzonder aansprekende Ammore e malavita mengt musical, misdaad en maffia. De plot knipoogt naar de James Bondfilm You Only Live Twice maar geeft daar een geheel eigen draai aan. Neem alleen al de proloog waarin de draak wordt gestoken met de interesse van toeristen in de door Gomorra (boek, film en serie) bekend geworden buitenwijk Scampia en de in het oog springende, beruchte Le Vele-flats. Niet snel erna begint een lijk te zingen met Napolitaans accent, waarna nog vele verrassingen volgen. Hoogtepunt is een Italiaanse versie van het lied ‘What a Feeling’ uit jarentachtigklassieker Flashdance (1983). Dat nummer werd geschreven door de Italiaanse componist Giorgio Moroder. De Manetti Bros. kennen hun klassiekers en zetten het werk van hun voorgangers, de geliefde genrefilmers uit de jaren zeventig, gloedvol voort.
Op 31 januari zijn de Manetti Bros. te gast in IFFR Talks.
Source: NRC