Na een dik uur in de rechtbank gaat het in Zwolle uitgebreid over klompen. Op het beeldscherm achter de rechter is dan een zwart geschminkte man in een rood-zwart Pietenpak te zien, die midden in een menigte op houten schoeisel voor een Ford Mondeo staat.
‘Herkent u zichzelf?’, vraagt rechter aan verdachte Johan B. (27), die eerder al werd geïdentificeerd als de klompendrager die een ei tegen een andere auto gooide. ‘Niet 1,2,3’, zegt hij. Het zou, volgens hem, net zo goed een van de andere honderdvijftig relschoppers kunnen zijn die op 19 november 2022 Kick Out Zwarte Piet (KOZP) opwachtten in Staphorst.
B. staat dinsdag samen met twee anderen terecht voor openbare geweldpleging in Staphorst. Wat destijds een vreedzame demonstratie had moeten worden tegen de zwarte kleur die de Piet in het Overijsselse dorp nog altijd heeft, draaide uit op een intimiderende belaging van demonstranten en medewerkers van Amnesty International. Eerst bij de afrit van de A28 bij Staphorst, later bij een tankstation in Meppel.
Over de auteur
Iva Venneman is algemeen verslaggever van de Volkskrant
Hoewel de politie in groten getale aanwezig was, verrichtte ze die dag geen aanhoudingen. Wel deden demonstranten van Kick Out Zwarte Piet en medewerkers van Amnesty International aangifte tegen de relschoppers.
Het Openbaar Ministerie (OM) verwijt de drie verdachten – en een vierde die thuis is vanwege een zieke advocaat – dinsdag onderdeel te zijn geweest van een groep die ‘het tegenhouden van demonstranten van KOZP’ als doel had. Die groep heeft allerlei strafbare feiten gepleegd, aldus het OM, waaronder het bekogelen van auto’s met eieren, vuurwerk en een olieachtige substantie, en daarnaast ontvreemding van autosleutels en het intimideren van de inzittenden.
En hoewel die feiten niet alleen door deze vier aangeklaagde verdachten zijn gepleegd, stelt het OM dat de vier een ‘significante bijdrage’ hebben geleverd. Ze staan daarom allemaal terecht voor openbare geweldpleging.
De officier rekent het hun zwaar aan dat ze door hun acties de grondrechten, de vrijheid van meningsuiting en het demonstratierecht, van de demonstranten hebben geschonden. ‘We leven namelijk in een tijdperk waarin veel tegengestelde standpunten in de samenleving zijn, waarin veelvuldig wordt gedemonstreerd.’ Het OM eist daarom, naast 180 uur taakstraf en het betalen van een schadevergoeding aan de vijf slachtoffers, twee weken onvoorwaardelijke taakstraf tegen de vier verdachten.
Hun raadsheren reageren door te zeggen dat het die dag weliswaar ‘uit de hand liep’, maar dat hun cliënten alleen hun eigen bijdrage kan worden aangerekend. In het geval van Johan B. zou dat gaan om het gooien van een ei en schudden aan één auto, bij Jaron S. (22) om het branden van een blauwe fakkel en bij Klaas H. (21) ook om het gooien van een ei tegen een voorruit.
De advocaten hebben ook nog een ander verweer, dat aansluit op de vraag die dinsdag het vaakst terugkomt: waarom zijn er maar vier verdachten, terwijl er die dag zo’n 150 relschoppers bij de A28 stonden? Kick Out Zwarte Piet verklaarde dinsdagochtend al de vervolging van deze vier een ‘schrale troost’ te vinden. Amnesty International sloot zich daarbij aan.
‘Hoe rechtvaardig is het dat deze vier verdachten ter verantwoording worden geroepen voor wat een hele groep heeft gedaan en nu worden aangemerkt als de grootste relschoppers?’, vraagt advocaat Umut Yildirim, die Klaas H. (21) bijstaat. Ook de raadsheer van S., Henk Voors, deed een duit in het zakje. ‘Dat het niet mogelijk zou zijn geweest om anderen te identificeren, daar wil ik niet aan. Als je er maar tijd en moeite in investeert.’
De officier benadrukte er met telefoontaps, socialemedia-analyses en tv-uitzendingen van onder meer Opsporing Verzocht alles aan te hebben gedaan om de relschoppers te identificeren. ‘Maar sommige geweldplegers staan niet goed op beeld en dan kan je alleen maar blijven raden.’
Daarna kaatste ze de bal terug. ‘Als uw cliënt het daadwerkelijk zo vervelend vindt dat hij een van de vier is en niet een van de honderd, waarom noemt hij dan niet een van de namen?’ Toen de verdachten werd gevraagd of zij wel andere relschoppers herkenden, bleef het namelijk stil.
Op 31 januari doet de rechter uitspraak in deze zaak. De zaak van de vierde verdachte dient in april.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden