In de Hall, de centrale ontmoetingsruimte van de Eerste Kamer, krijgt René Paas een hand op zijn schouder gelegd. De bel gaat al, de tweede dag van het debat over de Spreidingswet staat op het punt te beginnen. Langzaam trekken de senatoren naar de plenaire zaal.
‘Goed dat je er bent’, zegt BBB-senator Robert Croll tegen Paas. ‘Je legt wel een moreel gewichtje op ons.’
Over de auteur
Loes Reijmer is verslaggever van de Volkskrant. Ze schrijft onder meer over migratie, asiel en polarisatie
Dat moreel gewichtje is voelbaar in het tijdelijke onderkomen van de Eerste Kamer, een debatzaal die de uitstraling van een Ikea-showroom heeft. Twee lange dagen kijken de Groningse commissaris van de koning Paas en zijn Drentse collega Jetta Klijnsma vanaf de publieke tribune naar het debat dat de senatoren en demissionair staatssecretaris Eric van der Burg (Asiel) over de Spreidingswet voeren. Ze kennen de inhoud, ze kennen de argumenten, ze horen, kortom, niets nieuws.
‘Ik heb heus andere dingen te doen’, zegt Paas. ‘Maar we zitten hier om te laten zien hoe belangrijk deze wet is. Dat het ons menens is. En ja, dan moet je het kostbaarste investeren wat je hebt, namelijk tijd en aandacht.’
Als commissaris van de koning zit hij de Provinciale Regietafel in Groningen voor, waarin gemeenten overleggen over de verdeling van asielzoekers. Half december, toen Ter Apel weer overvol was, vonden er een aantal spoedvergaderingen plaats. ‘Daar kon je de emotie van de tafel scheppen’, zegt Paas. ‘Er zaten gelouterde burgemeesters die hun zinnen niet konden afmaken, omdat ze vol schoten. Stadskanaal bood toen aan tenten neer te zetten in de sneeuw. Een waardeloos idee, maar er zat niets anders op.’
Dáárom zit hij hier dus, wil hij maar zeggen. Zodat Groningen niet langer probleemeigenaar is in de asielopvangcrisis. In de hoop dat er met de Spreidingswet een stabielere, humanere en eerlijkere situatie komt.
De commissarissen van de koning op de publieke tribune representeren de zucht van bestuurlijk Nederland naar de Spreidingswet. Daar staan de neuzen vrijwel allemaal dezelfde kant op: gemeenten, provincies en uitvoeringsorganisaties als het COA hopen dat er in de Eerste Kamer een meerderheid wordt gevonden. Zij weten als geen ander hoe het is om dagelijks noodverband over noodverband te moeten leggen. Maar ook in de Eerste Kamer stuit de praktijk op de politiek.
Beneden in de vergaderbak overheerst de twijfel. De senatoren moeten wetsvoorstellen op hun merites beoordelen, zich buigen over uitvoerbaarheid. Maar het gaat deze twee dagen ook veel over dingen die wél met asiel, maar weinig met de Spreidingswet an sich te maken hebben. Over het aantal asielzoekers dat omlaag moet, over het EU-migratiepact.
In de Eerste Kamer is er begrip voor de precaire situatie waarin de provincie Groningen en Ter Apel in het bijzonder zich bevinden, voelt Paas. ‘Maar,’ zegt hij dinsdag tijdens de eerste schorsing van het debat, ‘ik heb wel het gevoel dat politiek gedoe dat begrip verstoort. De Spreidingswet is symbool komen te staan voor de grote toestroom van asielzoekers, terwijl deze daar helemaal niet over gaat. Die spreiding is gewoon techniek, een manier om te voorkomen dat het een bende blijft. ’
Hij hoort ook veel wensdenken. ‘Een aantal partijen wil dat er extra wordt ingezet op de uitstroom van statushouders uit asielzoekerscentra. Dan zou de wet niet nodig zijn. Geloof me: als het zo makkelijk was, dan was het allang gebeurd.’
Op het winderige pleintje voor de Eerste Kamer verzamelen zich dinsdagmiddag een flink aantal bestuurders om een petitie aan te bieden aan de senatoren. ‘We staan hier namens 342 gemeenten, twaalf provincies, twaalf commissarissen en het COA’, zegt de burgemeester van Dronten die het woord voert. ‘We vragen u met uw hoofd, hart en buik te stemmen. En níét politiek te stemmen.’
‘Ik vind het indrukwekkend dat iedereen met elkaar optrekt’, zegt Paas even later, weer terug in de Eerste Kamer. ‘Zelfs een uitvoeringsorganisatie als het COA doet mee - ik neem aan dat ze daar wel even toestemming voor hebben gevraagd op het ministerie. Als ik senator zou zijn, dan zou ik die geluiden heel serieus nemen. Hier zijn mensen uit de praktijk die zeggen: geef ons alsjeblieft die wet. Ik kan geen politieke redenen verzinnen om dan alsnog te zeggen ‘doe maar niet’. Althans, ik heb ze de afgelopen dagen niet gehoord.’
Tegen half acht in de avond maakt de Eerste Kamerfractie van de VVD bekend dat ze voor de Spreidingswet gaat stemmen. Paas zit dan na twee lange dagen in Den Haag in de auto terug naar Groningen, de livestream van de Eerste Kamer staat aan. Hij hoort VVD-fractievoorzitter Marian Kaljouw zeggen dat de partij de bestuurders niet in de steek wil laten, dat de wens van de gemeenten en provincies leidend is geweest in haar besluit. In de dienstauto klinkt gejuich. ‘Er zat een enorme lading op dit debat, door de politieke druk die op de werkelijkheid werd gelegd’, zegt hij telefonisch. ‘Ik ben ontroerd.’
Verkiezingen bij de Volkskrant
Al onze berichtgeving vindt u hier.
Schrijf u hier in voor onze politieke nieuwsbrief.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden