VVD, PVV en BBB – samen met NSC in gesprek over een nieuw kabinet – grepen het eerste Vragenuur van 2024 dinsdag aan om hun afkeer van de aanhoudende demonstraties van XR te belijden. In november 2022 bezetten activisten het deel van Schiphol waar privéjets opstijgen en landen. Dat is verboden terrein voor onbevoegden. Ook zijn het afgelopen jaar op verschillende plekken in het land snelwegen geblokkeerd om aandacht te vragen voor de gevolgen van de opwarming van de aarde.
Hoewel op Schiphol 182 mensen werden geïdentificeerd en voor vier mensen ook vervolging dreigde, maakte het Openbaar Ministerie vorige week bekend dat alle zaken worden geseponeerd. Er is te veel tijd verstreken om er nu nog een rechtszaak van te maken, vindt het OM, zeker omdat er naar verwachting lage straffen zouden worden uitgedeeld.
Het PVV-Kamerlid Marjolein Faber toonde zich dinsdag hoogst verontwaardigd. ‘Dus eerst delen we veel te lage straffen uit in Nederland. En dan stoppen we met vervolgen omdat mensen anders toch maar een lage straf krijgen. Dit kan toch helemaal niet? De mensen thuis begrijpen er geen snars van.’
‘Zo kan iedereen grote schade aanrichten op een luchtvaartterrein’, vulde het VVD-Kamerlid Ingrid Michon Derkzen aan. De BBB vindt dat er een einde moet komen aan het ‘kat- en muisspel’ tussen de politie en de activisten. ‘XR weet heel goed hoe het de wet moet omzeilen’, aldus Kamerlid Lilian Helder. ‘Het maakt misbruik van het demonstratierecht. Doe het dan zoals Spanje: noem het een criminele organisatie. Dan wordt het een heel ander verhaal.’
Namens het CDA merkte Derk Boswijk op dat XR-activisten vaak wel boetes krijgen, maar dat die worden betaald door mensen die de activisten steunen: na elke actie stromen de donaties binnen. ‘Dan is die ene prikkel die je hebt dus ook weg. Dit is gewoon een vorm van anarchie. Er zijn heel veel mensen in Nederland, onder wie ikzelf, die dit heel slecht trekken.’
VVD-leider Yesilgöz moest antwoorden in haar rol als demissionair minister van Justitie en Veiligheid. Ook wat haar betreft maken de klimaatactivisten misbruik van het demonstratierecht. Het zijn illegale acties waarmee ze zichzelf en anderen in gevaar brengen.’
Ze verwierp echter de suggestie vanuit de Kamer om het OM alsnog opdracht te geven tot vervolging. ‘Wij vertellen het OM niet wie ze moeten vervolgen en wie niet. Het is een onafhankelijke instantie. Ik ga niet bepalen wie het OM vervolgt. Er zijn landen waar dat wel zo gaat, maar die kant moeten we niet op.’
Niettemin hoopt Yesilgöz binnenkort in een gesprek met het OM te horen wat er beter kan. ‘De vragen die in de Kamer leven, zijn heel terecht. Als dit een verdienmodel is, misbruik maken van het demonstratierecht, dan wil ik van het OM graag horen wat het nodig heeft van de politiek om daarop te reageren.’
De Schiphol-demonstratie leidde eerder ook op een ander niveau tot zorgen: bij de pogingen tot identificatie werden pijnlijke fouten gemaakt. Bij negen mensen was de identificatie onjuist of twijfelachtig. Van 64 mensen kan het OM niet meer vaststellen of ze correct zijn geïdentificeerd.
Partij voor de Dieren-Kamerlid Christine Teunissen wilde weten of Yesilgöz daar niet meer aandacht voor zou moeten hebben, maar kreeg nul op het rekest. ‘De mensen die verkeerd zijn geïdentificeerd hebben een brief van het OM gehad met excuses. Daar is alle erkenning voor gegeven en zo hoort het ook. Maar hier zijn wel mensen actief bezig geweest met de wet omzeilen. Ze hebben de wet overtreden, ze hebben hun vingertoppen afgeschroeid om identificatie te bemoeilijken. Het is schokkend dat Teunissen dáár niets over vraagt.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden