Bij de eerste voorverkiezingen hebben de Republikeinen zich massaal achter Donald Trump geschaard. In Iowa behaalde hij meer dan de helft van de stemmen. Vier conclusies op basis van de verkiezingsuitslag.
Aan een overwinning van Donald Trump bij de Republikeinse voorverkiezingen in Iowa twijfelde op voorhand niemand. In de peilingen ging de oud-president ruimschoots aan kop. Dat zijn voorsprong op de concurrentie zo groot zou zijn, was wel een verrassing. Volgens de voorlopige uitslag kreeg hij 51 procent van de stemmen. Na amper een half uur tellen riepen Amerikaanse media Trump vannacht al als winnaar uit.
Electoraal gezien staat Trump niets in de weg om zich tot de Republikeinse kandidaat voor de presidentsverkiezingen van november te kronen. De rechtszaken die hem nog boven het hoofd hangen, lijken kiezers eerder aan te trekken dan af te schrikken, omdat zij die als een politieke afrekening beschouwen. In een eerste reactie tegenover televisiezender Fox News sprak de 77-jarige politicus van een ‘prachtig’ verkiezingsresultaat.
Voor Ron DeSantis en Nikki Haley hadden de voorverkiezingen in Iowa dezelfde bittere nasmaak : beide uitdagers van Trump hadden op meer gehoopt. Met name de 45-jarige DeSantis had in deze staat alles op alles gezet om een overwinning te behalen. Om stemmen te veroveren bezocht hij de afgelopen tijd alle 99 gemeenten in Iowa en gaf hij miljoenen uit aan campagnespotjes.
Over de auteur
Pepijn de Lange is algemeen verslaggever van de Volkskrant.
DeSantis’ teleurstellende resultaat is te wijten aan zijn rommelig verlopen campagne, zegt Jennifer Smits-Kilgus, die als topambtenaar onder president George W. Bush werkte, maar na de opkomst van Trump campagne voerde voor de Democraten. ‘DeSantis heeft halverwege zijn campagne een andere campagneleider genomen en zijn campagnestructuur veranderd’, zegt zij. ‘Amerikaanse kiezers zien dat als een gebrek aan managementvaardigheden.’
Haley had een paar maanden geleden misschien wel getekend voor deze uitslag. Maar na onder meer een succesvol televisiedebat met DeSantis was zij in de peilingen gestegen naar de tweede plaats. Daarom valt haar huidige derde plek, met 19,1 procent van de stemmen, toch tegen.
De voorverkiezingen in Iowa, de eerste in een lange reeks, staan erom bekend dat zij de campagne van kandidaten in de knop kunnen breken. Zo ernstig is de verkiezingsuitslag voor DeSantis en Haley echter niet uitgevallen. Omdat een vierde kandidaat, Vivek Ramaswamy, zich inmiddels heeft teruggetrokken, zijn er bovendien meer stemmen te winnen, al heeft Ramaswamy zijn aanhang opgeroepen zich achter Trump te scharen.
Veel hangt af van de voorverkiezingen die volgende week in de staat New Hampshire plaatsvinden, verwacht Smits-Kilgus. Normaal gesproken is die staat meer op de hand van de gematigde Haley. Mogelijk kan zij DeSantis daar alsnog de doodsteek toebrengen, al blijft ook in dat geval Trump schier onbereikbaar. ‘New Hampshire zal bepalen wie de tweede plaats achter Trump inneemt’, zegt Smits-Kilgus.
Hoewel de opkomst in Iowa maandag relatief laag was, ziet Smits-Kilgus geen teken dat de Republikeinen steun aan het verliezen zijn. Sneeuw en extreme kou, maar vooral ook de peilingen, hielden kiezers waarschijnlijk thuis. ‘Ik denk dat mensen verwachtten dat Trump toch wel de winnaar zou worden’, zegt Smits-Kilgus.
Over wie vanaf volgend jaar het Witte Huis bewoont, zegt de verkiezingsuitslag van de Republikeinse voorverkiezingen in Iowa daarom weinig. Zo veel belang als nu aan Iowa gehecht wordt, zo klein is de staat bij de uiteindelijke presidentsverkiezingen. Als de Amerikanen in november definitief kiezen tussen vermoedelijk Donald Trump en Joe Biden, leggen de ongeveer 3 miljoen inwoners van Iowa nog maar weinig gewicht in de schaal. Van de in totaal 538 kiesmannen komen er zes uit Iowa.
Source: Volkskrant