In het hart van Iowa ligt Pella, in 1847 gesticht door een Nederlandse dominee. De inwoners, veelal met Nederlands voorouders, stemden bij Republikeinse voorverkiezingen grotendeels op Trump. Religie is de motor van diens succes.
Met een strenge blik leunt Chuck van Veen (80) naar voren. Twee handen rusten op zijn driepotige wandelstok. Hij wil garanties, zegt hij, voordat hij vertelt op wie hij zo stemt. ‘Je moet mijn naam goed spellen. Dat gaat hier elke keer fout.’
Zelf zijn rijbewijs leest nog Vanveen, verzucht de Amerikaan. ‘Maar het hóórt op zijn Nederlands.’
Terwijl de sneeuw buiten om de muren jaagt, en de ogen van de natie strak op Iowa zijn gericht, zit Van Veen samen met tweeduizend mede-Republikeinen opeengepakt in een gymzaal. De Republikeinse voorverkiezingen zijn begonnen: hier, in het dorpje Pella, en op 1.656 andere plekken in Iowa.
Over de auteur
Thomas Rueb is correspondent in de Verenigde Staten voor de Volkskrant. Hij woont in New York. Hij is auteur van het boek Laura H.
Tijdens de ‘caucus’ verdwijnen kiezers niet in hun eentje een stemhokje in, maar komen ze bijeen om naar elkaar te luisteren. Vertegenwoordigers houden pleidooien voor hun favorieten, daarna maak je pas je keuze – is het idee.
Chuck van Veen heeft in zijn vuist een groen papiertje waarop hij straks zijn favoriet mag aanvinken. Maar in zijn hoofd heeft hij dat, zoals velen hier, al lang gedaan. ‘Met een spatie tussen ‘van’ en ‘Veen’’, licht hij nog maar eens toe. ‘Beloofd?’
Beloofd. Dus? Van Veen grijnst. ‘Ik stem op Donald Trump, natuurlijk. Wij Hollanders houden van die man!’
Dorpsgenoten Brett Wiersma, Dan Huitink, Dej en Debbi de Jong, Eric Moorman, Sidney de Haan en Marge Steenhoek denken er precies hetzelfde over.
Pella noemt zichzelf ‘America’s Dutch Treasure’. Dit dorp, in het hart van Iowa, werd in 1847 gesticht door de Nederlandse dominee Hendrik Peter Scholte. Samen met achthonderd volgelingen week hij naar de Verenigde Staten uit om, hier in Iowa, zijn geloof vrijer te kunnen belijden.
De Nederlandse bouwstijl bleef behouden. In Pella is dat vastgelegd bij wet. De huizen hebben getrapte gevels en hoge ramen. Windmolens draaien in het centrum. Op het plein staan twee reusachtige pilaren met twee leeuwen, rood-wit-blauw en de leus ‘Je m’aintiendrai’.
Chuck van Veen is hier eigenaar van een chocoladewinkel met kanten gordijntjes. Bakkerij Jaarsma, verderop, verkoopt boterletters, krakelingen en gevulde koeken. Zelfs het gebogen glas van de vitrine doet ondefinieerbaar Nederlands aan.
Rondlopen door Pella is alsof je bent beland op de kaft van een Nederlands kinderboek uit de jaren vijftig. Maar dan met een Walmart, McDonald’s en overal Trump-borden.
‘Ik heb vooraf toch nog even getwijfeld' , zegt oud-politicus Ken Veenstra (84), op een bankje aan de rand van de gymzaal. Op zijn hoofd draagt hij een pet met een Amerikaanse adelaar, op zijn borst een sticker voor Ron DeSantis. Die peutert hij er snel af. ‘Heeft mijn zoon er voor de grap opgeplakt.’
De andere kandidaten hebben heus hun best gedaan om de Hollandse harten veroveren. Eerder op maandag bezoekt Nikki Haley in Pella nog de bakkerij. De kandidaat bestelt er koffie, aait een baby en complimenteert de klanten met de schoonheid van de Hollandse huizen – alles wat je hier hoort te doen.
‘Dit dorp is zó schattig’, kirt ook dochter Rena Haley Jackson (26), terwijl moeder een bruinpapieren zak met broodjes krijgt toegestopt. ‘Ik heb selfies gemaakt voor een windmolen!’
Maar tijdens de caucus, een paar uur later, blijkt slechts een handjevol Haley-badges zichtbaar in de gymbanken. Mary Vermeer Andringa (74) draagt de hare met trots. ‘Ik ben groot van fan Nikki’, zegt ze. ‘Maar ja, helaas kies ik op de caucus zelden de winnaar.’
Dan veert ze op. ‘Ik ben trouwens heel vaak in Nederland geweest!’
‘Trump is een logische keuze voor de Nederlands-Amerikaanse gemeenschap’, zegt Sidney de Haan (90). Zijn over-overgrootvader, Jacob de Haan, was een van Pella’s oorspronkelijke stichters. Hij bouwde er de oudste boerderij die nog overeind staat.
‘Ik ben er geboren en woon ik er nog altijd’, zegt Sidney de Haan. ‘Mijn grootvader heeft de grond zelf gekocht van dominee Scholte.’
In één beweging trekken inwoners als De Haan een lijn van Hendrik Scholte tot de tijd van Trump, nu. Zij rekenen zich nog altijd tot de stroming ‘Dutch Reformed’. Religie is een motor van Trumps succes, en dat is in Pella niet anders.
Kandidaat Ron DeSantis heeft zijn vrouw maandagavond als afgevaardigde gestuurd. Casey DeSantis (43) houdt op gymvloer een lang betoog in dezelfde monotone dictie waarvoor haar man berucht is. Ook zij probeert de Nederlandse harten te bespelen.
‘Wij gaan in Pella altijd naar de bakkerij’, zegt ze. ‘Daar hebben ze de lekkerste letters die ik ooit heb gegeten.’
Wie deze voorverkiezing de overhand heeft, blijkt een paar minuten later. Een oorverdovend gejuich barst los als Kari Lake, voormalig kandidaat voor het gouverneurschap van Arizona en een ster van radicaal-rechts, het woord krijgt. ‘USA! USA! USA!’
Als het tijd is om te stemmen schuifelen de bewoners één voor één naar de lange tafels met plastic witte emmers. Uit de deksels zijn gaten geknipt. Chuck van Veen laat zijn biljet er met een zwier in glijden. ‘Nee, ik heb me door niemand laten ompraten’, zegt hij.
Terwijl de emmers worden omgekeerd, en vrijwilligers beginnen met het sorteren de briefjes, trekken de meesten hun dikke winterjassen weer. Anderen houden liever een oogje in het zeil. Eén stapel begint al duidelijk te groeien boven de andere.
‘Kom morgen langs in de chocoladewinkel’, zegt Van Veen. ‘We maken de lekkerste Hollandse dingen.’ Dan schudt hij zijn hoofd. ‘Pas alleen op als mijn schoonzoon achter de balie staat.’ Waarom? ‘Dat is een Democraat.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden