We hebben een deltaplan voor het onderwijs! Dat was nodig ook. Op 5 december riep de Algemene Onderwijsbond (AOb) daartoe luidkeels op, naar aanleiding van de erbarmelijke resultaten van Nederland in het internationale Pisa-onderzoek. Het moet beter. Het kan toch niet waar zijn dat we in Nederland niet in staat zijn kinderen op een basisniveau te leren lezen? En nu is er een deltaplan, ondertekend door deze grootste lerarenvakbond. En door de werkgeversclubs, de VO-Raad en de PO-Raad, de vereniging voor schoolleiders en vakbond CNV. Opmerkelijke eensgezindheid.
Maar hé, wacht, dit is een heel ander deltaplan. Het gaat over het lerarentekort dat maar niet wil slinken. Van tekort naar trots heet het. Grote woorden worden gretig misbruikt in het onderwijsmoeras. In 2020 hebben we al een Taskforce Lerarentekort gehad, en 2017 was het Code Rood. ‘Het lerarentekort is de moeder van alle tekorten’, is de openingszin van het rapport van de polderpartners. Die zin klopt niet. De moeder van alle tekorten in het onderwijs is de dalende kwaliteit ervan. Die wordt niet veroorzaakt door het lerarentekort, al helpt dat hardnekkige probleem zeker niet mee.
Er is reden genoeg om een rapport dat wordt ondertekend door belangenbehartigers van zowel leraren als schoolbestuurders te wantrouwen. De bestuurders hebben de afgelopen twintig jaar laten zien dat de kwaliteit van onderwijs bij hen niet in goede handen is en dat zij de belangen van de leraren onvoldoende dienen.
Sinds de overheid de akelige verantwoordelijkheid grotendeels overdroeg aan autonome besturen daalden de onderwijsprestaties gestaag, groeide de werkdruk voor leraren, daalde hun opleidingsniveau en de aantrekkelijkheid van het beroep. Overheidsgeld bestemd voor verbeteringen en achterstanden loste telkens raadselachtig op in de lumpsum die schoolbesturen ontvingen; ook de Rekenkamer kon niet achterhalen waar het was gebleven.
Over de auteur
Aleid Truijens is schrijver en recensent en columnist voor de Volkskrant. Ze schreef romans en biografieën over F.B. Hotz en Hella Haase. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit.
Dit deltaplan oppert als oplossingen, kort samengevat: meer structureel geld voor basisvaardigheden en verbeteringen, minder verantwoording aan en toezicht door de Inspectie en vermindering van de onderwijstijd.
Dinsdag debatteren de onderwijswoordvoerders van de Tweede Kamer over de onderwijsbegroting. Twintig mensen, grotendeels nieuw en onervaren. Ongevraagde tip: ga op deze eisen niet in. Niet in deze vorm. Vraag schoolbestuurders eerst naar hun plannen om de leerprestaties te verbeteren. Geef de nieuwe onderwijsminister geen kans om gewoontegetrouw geld in een grote, hongerige muil te storten. Stel eerst eisen aan te leveren prestaties. En nee, in de huidige staat kan het onderwijs beslist niet toe met minder toezicht.
Minder lesuren, dat zou op den duur wel kunnen. Het zou verlichting betekenen voor de leraar, mits die de vrijgekomen tijd kan gebruiken om lessen voor te bereiden. In Nederland ligt de lestijd 27 procent boven het EU-gemiddelde. Juist landen die hoog scoren bij Pisa geven minder les; minder maar beter. Maar minder leidt helaas niet vanzelf tot beter. Als kinderen toch al te weinig leren, is minder lestijd ronduit gevaarlijk.
Wel zinvol is een andere aanbeveling van de Aob: maak lerarenopleidingen gratis. Dat zou studenten een duwtje kunnen geven. Maar dan wel met de kanttekening die Jan Jimkes maakt in NRC: voorkom dat deze mensen in de ‘kleilaag van adviesorganen en sectorraden’ terechtkomen; eis dat ze vijf jaar minimaal 0,75 fte gaan lesgeven. Ook dit idee van de Amsterdamse onderwijswethouder Marjolein Moorman is uitstekend: een ‘rijks-pabo’, gratis aangeboden door de overheid, overal in het land van gegarandeerd hoog niveau. Een topopleiding waar je graag naar toe wilt. Het zou een eerste stap zijn voor een overheid die eindelijk de verantwoordelijkheid voor goed onderwijs weer op zich neemt.
Source: Volkskrant