Een poging om in Arnhem een koran te verbranden heeft de discussie over de grenzen van het demonstratierecht doen oplaaien. Moslims zijn woedend over wat zij zien als een ‘door de politie gefaciliteerde haatactie’. Burgemeester Ahmed Marcouch pleit voor een landelijk verbod op dergelijke acties.
Afgelopen zaterdag probeerde Edwin Wagensveld, voorman van het radicaal-rechtse Pegida, een koran te verbranden op het Jansplein, in het hart van het centrum van Arnhem. Tegendemonstranten wisten dat te voorkomen. Ze braken door een politielinie heen en gooiden met glas, stenen en zwaar vuurwerk. Wagensveld raakte lichtgewond, ook politieagenten en tegendemonstranten liepen verwondingen op.
‘Burgemeester Ahmed Marcouch had de Pegida-demonstratie moeten verbieden’, zegt Yildirim Usta, fractievoorzitter van Denk in Arnhem. ‘Er waren vrijdag al signalen dat het uit de hand zou gaan lopen’, aldus Usta, die maandag een interpellatiedebat over de gebeurtenissen heeft aangevraagd. ‘Het is vragen om problemen, op een druk plein tussen het winkelend publiek.’
Maar zo makkelijk is dat niet. ‘Ik heb gekeken of er een juridische basis was voor een verbod’, zegt Marcouch. ‘Maar boeken verbranden mag in Nederland.’ In sommige gemeenten is vuur stoken in de openbare ruimte niet toegestaan, in Arnhem mag het als het in een vuurkorf gebeurt. De gemeenteraad kan die regel desgewenst aanpassen. ‘Maar de vraag is wat dat oplost’, aldus Marcouch. ‘Dan gaan ze de volgende keer een koran verscheuren.’
Vertegenwoordigers van moskeeën en islamitische organisaties in Arnhem brachten maandag een gezamenlijke verklaring uit waarin ze hun ‘ernstige ontsteltenis en verontwaardiging’ uiten. Hun kritiek richt zich niet alleen op het feit dat de actie door mocht gaan ‘ondanks de kans op reëel gevaar voor de openbare orde en veiligheid’, ze hekelen ook de politie die ‘de Pegida-actie met man en macht heeft gefaciliteerd’.
Ze refereren aan de politiebescherming die Wagensveld kreeg. Na de eerste aanval van de tegendemonstranten vluchtten de Pegida-leden een politiebusje in, later escorteerden agenten hen naar het midden van het plein zodat ze een nieuwe poging konden doen het voor moslims heilige boek te verbranden. Vanuit het politiebusje zonden ze een livestream uit op socialemediakanalen. ‘Dat gaat veel verder dan het recht op demonstratie beschermen’, aldus de verklaring.
‘Ik zie het verdriet en begrijp de emoties’, aldus Marcouch. ‘Maar hoe giftig en achterlijk deze actie ook was, het gebeurde binnen de kaders van onze wet. Dus is het mijn taak en die van de politie de deelnemers te beschermen tegen fysieke aanvallen.’ Bij voorbaat verbieden zou volgens Marcouch weinig zin hebben gehad: ‘Dan zou in een kort geding worden besloten dat het alsnog kan plaatsvinden.’
Want het verscheuren of verbranden van een koran is niet strafbaar in Nederland, het wordt beschouwd als geloofskritiek. Pegida-voorman Wagensveld is vorig jaar wel veroordeeld tot een taakstraf omdat hij de Koran een fascistisch boek noemde en moslims vergeleek met nazi’s. Het opzettelijk beledigen van een geloofsgroep is wel strafbaar.
In Denemarken is eind vorig jaar een wet aangenomen die het verbiedt om korans en andere erkende religieuze geschriften in openbare ruimtes te verbranden of anderszins ‘ongepast te behandelen’. Overtreders riskeren een boete en maximaal 2 jaar cel. Volgens de Deense regering was de wet nodig omdat de nationale veiligheid in het geding was. Deense ambassades in islamitische landen waren doelwit geworden van agressie na koranverbrandingen.
Marcouch is voorstander van een wet naar Deens model, mede omdat ook de Nederlandse ambassades na acties als die van zaterdag extra alert moeten zijn. ‘Maar dat is aan de wetgevers in Den Haag.’ Tegelijkertijd moet dan wel het onderliggende probleem worden aangepakt vindt hij. ‘De intolerantie ten opzichte van moslims neemt toe. Daarover moeten we als samenleving in gesprek.’
Zolang de wet het niet verbiedt, zal Marcouch aanvragen van Pegida om korans te verbranden objectief blijven bekijken. ‘Het is niet mijn taak om te oordelen over de boodschap van een protest.’ Zijn inbox zit intussen vol woede en onbegrip uit de moslimgemeenschap, waar hij zelf ook deel van uitmaakt: ‘Ze begrijpen niet dat het zo nu eenmaal werkt’, zegt hij. ‘Democratie doet soms pijn.’
Source: Volkskrant