Op IJsland zijn er zo'n 140 vulkanen, waarvan er ongeveer 30 actief zijn. IJsland heeft zoveel vulkanen, omdat het een plek is waar twee tektonische platen uit elkaar bewegen. Dit heet ook wel divergeren. "Dat uit elkaar bewegen van de platen maakt de weg vrij voor magma om omhoog te komen," zegt geoloog Bernd Andeweg tegen NU.nl.
Daarbij is de situatie in IJsland extra bijzonder door de warmtebron die zich onder het land bevindt. Deze warmtebron wordt een mantelpluim genoemd. Die is verantwoordelijk voor de uitstoot van veel magma.
Tektonische platen verschuiven doordat warm materiaal vanuit de aarde naar boven komt. "Wanneer dit materiaal naar boven komt, koelt het af en wil het weer dalen. Maar daar is geen ruimte voor door het nieuw omhoogkomende materiaal," legt Andeweg uit.
Omdat het materiaal niet meer kan dalen, gaan de platen dus langs elkaar heen. Die verschuiving is continu gaande, maar hoeft niet altijd gepaard te gaan met een scheur. Wanneer deze wel ontstaat, "moet de druk van de ketel" en dat zorgt volgens Andeweg voor een uitbarsting.
Andeweg zegt dat het vergelijkbaar is met hoe wij in Nederland onder het waterpeil wonen. We zijn er zo aan gewend, dat de dreiging minder voelbaar is. Daarbij is het volgens hem niet te voorspellen wanneer er zo'n uitbarsting komt.
"Sinds mensenheugenis is zoiets niet gebeurd in Grindavík. De inwoners van Grindavík hebben pech dat het hier gebeurd is." Op 19 december 2023 was er wel een evacuatie door een uitbarsting, maar die uitbarsting bereikte de huizen in Grindavík niet.
Zondagavond bereikte de lavastroom wel bewoond gebied. Daarbij vatten zeker drie huizen vlam en raakte de energievoorziening van het dorp beschadigd.
Source: Nu.nl algemeen