Door overproductie in China van petrochemische bouwstoffen is de prijs van nieuw plastic zo hard gedaald dat het amper de moeite meer loont om producten te maken van gerecycled plastic. Het is niet de enige plaag die de recyclingindustrie treft. ‘Europa draait de markt de nek om.’
De markt is in 2023 overspoeld met petrochemische bouwstoffen waarvan de plasticindustrie haar producten maakt. Dat geldt helemaal voor de belangrijkste component: polyethyleen. Wereldwijd werd er vorig jaar 42 miljoen ton meer polyethyleen geproduceerd dan in 2019, vooral door China dat in de coronaperiode de vraag naar verpakkingsmaterialen zag toenemen en zijn productiecapaciteit verhoogde. Ook heeft Saoedi-Arabië geïnvesteerd in de Chinese capaciteit als toekomstige afzetmarkt voor ruwe olie.
Door al die nieuwe fabrieken steeg het aanbod veel harder dan de vraag. Het gevolg: sterk dalende prijzen. Zoals die voor het type polyethyleen, HDPE, dat gebruikt wordt in shampooflessen, speelgoed en plastic zakken. Dat kostte op de Amerikaanse markt in 2021 nog bijna 1.700 dollar (ruim 1.500 euro) per ton. Vorig jaar is de prijs gekelderd naar 943 dollar in 2023, meldt S&P Global, de bekende Amerikaanse kredietbeoordelaar.
Daardoor daalde de prijs voor nieuw — ‘zuiver’ in vakjargon — plastic. En dat is een fikse tegenvaller voor de leveranciers van gerecycled plastic. Hergebruikt HPDE wisselde tot voor kort nog voor ruim 2.900 dollar per ton van eigenaar. Het kost nu nog maar circa 1.600 dollar. Dat is nog altijd duurder dan nieuw plastic.
Waar ‘duurzaam’ en ‘ecologisch’ veelvuldig terugkeren in beleidsnota’s en reclamespotjes, is de markt voor gerecycled plastic klein. Dat is de schuld van de Europese Unie, zegt Urban Mining Corp, een Rotterdams bedrijf dat sinds 2012 met nieuwe technieken plastic uit huishoudelijk afval vist voor hergebruik.
Brussel heeft volgens Arjen Wittekoek, directeur van Umincorp, te lang getreuzeld met wetten die fabrikanten verplichten om producten (voor de helft) uit hergebruikt plastic te produceren. Nu verdwijnt het gerecycled product in geheel andere producten, zoals verkeersplaatjes of plastic vuilniszakken. Dat is niet echt circulair hergebruik, de heilige graal van de recycling.
Die verplichting wordt pas vanaf 2027 realiteit in Nederland en vanaf 2030 in Europa. ‘We zien nu dat nieuw plastic vrijwel ongehinderd wordt gedumpt op de Europese markt, wat in feite de noodzakelijke innovatie op duurzaam gebruik door de verpakkingssector van onze grondstoffen de nek omdraait’, aldus Wittekoek. De lotgevallen van zijn eigen bedrijf zijn een goed voorbeeld: het bedrijf vroeg afgelopen vrijdag uitstel van betaling aan.
Andere Europese molens draaien wel heel snel. Vorig jaar juli werden strengere regels van kracht over de samenstelling van verpakkingsmateriaal van kunststof dat in aanraking komt met levensmiddelen – zeg maar het plastic bakje waarin de snacktomaatjes zitten of de petfles met mineraal bronwater. De wetgeving die moet voorkomen dat we ziek worden van de verpakking waarin voedsel wordt verkocht, werd een kleine twintig jaar geleden opgesteld en goedgekeurd.
Nieuwe wetenschappelijke inzichten maakten het nodig om de wet aan te scherpen. Dat heeft gevolgen voor de leveranciers van hergebruikt plastic. Want plastic dat wordt gewonnen door het te ‘vissen’ uit het gewone huishoudafval — nascheiding — mag niet langer worden gebruikt om verpakkingen te maken die direct in contact staan met voedsel, ook al was dat materiaal goedgekeurd door de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (ESFA).
De nieuwe spelregels bleken de nekslag voor een van de onderdelen van Umincorp dat hoogwaardig en goedgekeurd granulaat uit vermalen plastic afval maakte. Dat onderdeel werd al gesloten voor het bedrijf vorige week surseance aanvroeg.
Er is nog een Europees besluit dat de recycling van plastic bedreigt. In november vorig jaar bereikten de lidstaten van de Europese Unie een akkoord over een verbod op de export van plastic afval. Tot dan toe werden miljoenen tonnen naar bestemmingen verscheept buiten de Europese Unie, zoals Turkije, Afrika en China, waar ze op vuilnisbelten werden gestort of verbrand.
Die export leverde euro’s op om het systeem van inzamelen en verwerken van plastic afval overeind te houden, maar was wel precies het tegenovergestelde van wat Europa in het kader van duurzaamheid wil voorkomen. Dus kwam er een exportverbod.
Toch is dat besluit funest voor de recycling, klaagde de Belgische verpakkingsindustrie Valipac vorige maand. Europa heeft onvoldoende capaciteit om al het plastic afval te verwerken dat niet meer naar buiten de EU mag worden geëxporteerd. En nu de geldstroom voor het inzamel- en verwerkingssysteem opdroogt, ‘bestaat een levensgrote kans dat het hele bouwwerk instort’, aldus Valipac.
Source: Volkskrant