De ‘Informatiebijeenkomst voorlopig ontwerp Domusgebouw en omgeving’ is pas een kwartier bezig, of de zorgvuldig uitgestippelde tactiek van de gemeente Almere ligt al aan diggelen. De ingehuurde spreekstalmeester had er nog zo op gehamerd bij de tientallen omwonenden die met een getergde blik naar het Almeerse Topsportcentrum zijn gekomen: graag alleen vragen stellen over het ontwerp van het gebouw of het groen eromheen.
Andere vragen, ‘meningen, bezwaren en zorgen’ – bijvoorbeeld over de drugsverslaafden die in het door het Leger des Heils beheerde Domusgebouw komen wonen – zijn nadrukkelijk bedoeld voor de ‘themahoeken’ na het plenaire deel. Maar bij de tweede vraag is het al raak. ‘Heeft het eigenlijk nog wel nut om je mening te geven?’, roept een man van achter in de zaal.
Als de gemeentelijk projectleider verduidelijkt dat de beloofde ‘invloedmomenten’ vooral slaan op het uiterlijk van het Domusgebouw en de beplanting eromheen, lijkt er iets te knappen bij de vraagsteller. ‘Niemand boeit het of het gebouw pimpelpaars met blauw wordt of van rode baksteen’, zegt hij.
Buurtbewoners wíllen volgens hem simpelweg geen drugsverslaafden met psychische problematiek en/of een geestelijke beperking in Almere Poort. Het is een wijk met veel ruime huizen en jonge gezinnen die vaak juist zijn vertrokken uit Amsterdam om aan de chaos van de grote stad te ontsnappen.
De spreekstalmeester legt nog maar eens uit dat het vanavond toch echt alleen kan gaan over hoe de Domus eruit komt te zien. Daarom is de architect ook uitgenodigd. ‘En u kunt inderdaad zeggen: dat boeit me niks, ik verlaat de bijeenkomst.’ Prompt lopen vier mensen driftig hoofdschuddend de zaal uit.
De toon is gezet. Al gaat het er minder fel aan toe dan de vorige keer toen de gemeente en omwonenden van de nog te bouwen Domus elkaar troffen: wethouder Froukje de Jonge (CDA) moest toen na afloop door beveiligers naar een aparte ruimte worden gebracht.
Een eerdere bijeenkomst werd zelfs afgelast uit zorgen over de veiligheid. Zwaar overdreven, vindt omwonende Ethel Playfair. ‘Het was helemaal niet bedreigend. Maar de mensen zijn gewoon boos.’
Die boosheid komt voor een deel voort uit achterdocht, waarvan de kiem onder meer ligt in een stapel documenten die omwonenden en hun advocaten via een Woo-verzoek boven tafel wisten te hengelen.
Zo zagen ambtenaren van de afdeling gebiedsontwikkeling het niet zitten om de Domus te bouwen in de buurt van een vmbo- en mbo-instelling. Een opgeduikelde memo van de politie (‘Bewezen is dat Domusbewoners drugsoverlast genereren’) kwam het draagvlak voor de verplaatsing van de drugsverslaafden eveneens niet ten goede. En dan was de gemeente ook nog vergeten om 120 toekomstige bewoners te informeren over de komst van de Domus.
Daarbij besloot het college van burgemeester en wethouders om de bijna 22 duizend bewoners van Almere Poort geen inspraak te geven over de vraag óf de verslaafden in hun wijk gehuisvest zouden worden. ‘Uit ervaring weten we namelijk dat mensen dan zeggen: mooi gebouw, goed dat het er komt, maar niet bij ons’, vertelt wethouder De Jonge in haar werkkamer.
Bij voorzieningen ‘met minder impact’, zoals sociale woningbouwprojecten, wil de gemeente de keus voor de locatie nog weleens aan omwonenden laten. Dan wordt er steevast gewezen naar andere delen van de stad. En dat is niet eerlijk, zegt De Jonge. ‘Daarom zeggen we nu: we verdelen de last over alle wijken. Maar dan nog kun je het nooit goed doen. De kern is dat mensen dit gewoon niet willen.’
Door de groeispurt die Almere (nu 226 duizend inwoners) doormaakt, zal het in 2050 niet meer de achtste maar de vijfde gemeente van Nederland zijn. Daarmee druppelt ook de grootstedelijke problematiek langzaamaan de gemeente binnen. De Jonge bestempelt het als een ‘package deal’: de groei van Almere trekt vanzelf meer mensen aan die het volgens haar ‘niet zo hebben getroffen in hun leven’.
Veel drugsverslaafden worden nu nog opgevangen in het centrum van Almere. Maar die situatie is onhoudbaar, zegt De Jonge. Er leven te veel verslaafden met te veel uiteenlopende problematiek door elkaar, waardoor er regelmatig overlast ontstaat en de politie moet ingrijpen.
De gemeente wil die groepen daarom scheiden. Het college heeft de gemeenteraad voorgesteld om een deel van de Domusbewoners prikkelarm en onder begeleiding te laten wonen in Oosterwold, aan de rand van de stad. In Almere Poort komt een groep die beter in staat is om zelfstandig te wonen en beter gedijt bij contact met andere Almeerders.
Veel Almeerders staan er volgens De Jonge niet bij stil dat een gemeente als Almere de plicht heeft minderbedeelden op te vangen. ‘Sterker, mensen komen juist hier wonen omdat ze de shit van de grote stad niet willen en een mooi huis zoeken met een grote tuin. Daarom ben ik hier zelf ook komen wonen.’
Ook Ethel Playfair verhuisde daarom ooit vanuit Amsterdam naar Almere. De komst van een groep drugsverslaafden was wel het laatste waarmee ze rekening had gehouden. ‘Als het er tien waren geweest, was het een ander verhaal’, zegt ze. ‘Maar het volume is wel heel bepalend. En het drugsgebruik natuurlijk.’
Architect Daniël van Ek kan dan tijdens zijn presentatie nog zo enthousiast uitweiden over de nestkastjes en de bloeiende beplanting waarmee hij zijn ontwerp wil opfleuren, bij de omwonenden overheersen vooral de zorgen. Over de kinderen die straks langs de Domus moeten fietsen. En hoe gaan de verslaafde bewoners aan geld komen om hun drugs te bekostigen?
‘Ik kan niet zeggen dat er nooit iemand een fiets gaat stelen, al heb ik het zelf nooit meegemaakt’, zegt de manager van de huidige Domus in Almere Centrum na een vraag uit de zaal.
Een deel van de omwonenden zal de komst van de Domus zo lang mogelijk proberen tegen te houden. Desnoods door te procederen, tot de Raad van State aan toe. Chantal Rose, een van de oprichters van de Stichting Bezwaar Wooncomplex Verslaafden Almere Poort: ‘Mensen zeggen soms tegen me: die Domus komt er, hè. Nee, zeg ik dan. Die komt er helemaal niet.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden