Het is zwaar om de documentaire 20 Days in Mariupol te bekijken. In 100 minuten zien we (zondag op Canvas) hoe de Oekraïense havenstad in februari 2022 wordt aangevallen door de Russen. Hoe radeloze burgers over straat zwerven, in shock. We zijn er getuige van dat huizen in vuur en vlam worden gezet, de eerste slachtoffers vallen.
Twintig dagen lang volgt een filmploeg van persbureau AP onder leiding van de Oekraïner Mstyslav Chernov de vernietiging van de stad. Het was de laatste onafhankelijke persorganisatie (waarvan ook de winnaar van de World Press Photo, Evgeniy Maloletka, deel uitmaakte) die even standhield tijdens het beleg dat in drie maanden zeker 25 duizend burgers het leven kostte.
Russen zijn niet te zien. We horen hun tanks grommend door de straten rollen en het suizen van hun jachtvliegtuigen. Maar de enige mensen in de docu zijn Oekraïners. Op brancards, in mortuaria, in de buitenlucht, omdat ze aanvankelijk denken dat de aanvallers het op niet op burgers hebben voorzien. Naarmate de omsingeling van Marioepol vordert, trekt de filmploeg zich vaker terug in kliniek nummer 2, waar burgers schuilen, de gewonden spoedoperaties ondergaan. Een jongetje van 4 heeft er zijn laatste stuiptrekking als de defibrillator op zijn borst wordt gehouden. Je ruikt bijna de metalige geur van bloed op de vloer.
Zwaarder nog dan het zien van de doden is het aanhoren van lijdende mensen. De doden hebben het ergste gehad, hun stoffelijke resten verdwijnen zonder ritueel in massagraven. Maar de krijsende levenden worden geopereerd terwijl er tekorten zijn aan verdovingsmiddelen. Ze moeten hun benen laten amputeren als ze sepsis oplopen terwijl er geen antibiotica zijn. Een moeder hoort dat haar zoontje is overleden en roept vertwijfeld: ‘Hoezo, hij heeft het niet gered?’ Ook de artsen huilen. Een vader buigt zich over een dode onder een bebloed wit laken en kermt: ‘Mijn lieve zoon.’
Oneindig veel zwaarder dan 20 Days in Mariupol horen en zien, moet het máken van de film zijn geweest. De chaos op de binnenplaats van de gebombardeerde kraamkliniek. Chernov vraagt aan een verdwaasde vrouw hoe het met haar gaat. Ze antwoordt: ‘Goed.’ Een dag later treft hij in de kelder van de kliniek een stapel doden aan van die Russische oorlogsmisdaad. Onder hen een piepkleine baby. Elke dag overleeft de filmploeg tussen het geweld. Elke dag is er stress: hoe krijgen we – als alle communicatiemiddelen uitvallen – onze beelden bij de redactie, zodat de wereld tenminste kan zien wat zich hier afspeelt?
Chernov maakt kans op een Oscar voor de beste documentaire van 2023. Verwarrend moet dat zijn. In Hollywood alle eer krijgen voor je film, terwijl je ziet dat de populistische krachten die Oekraïne de rug willen toekeren in Westerse landen groeien. Een schrale troost voor de moedige AP-verslaggevers: aan hen heeft het niet gelegen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden