De weerzinwekkende behandeling van Akwasi op het extreem-rechtse prikbord X, voorheen Twitter, leidde deze week tot het vertrek van omroep KRO-NCRV van datzelfde platform. In het begeleidende bericht schreef de omroep niet te willen meewerken aan een plek ‘waarvan racisme, desinformatie, schelden en vloeken de basis vormt’. Een prima statement, zou je zeggen, maar toch gaat hier wat mis.
Dat heeft te maken met de opsomming waarin de katholiek/christelijke omroep (al dan niet bewust) allerlei zaken op één hoop gooit. Door ook ‘schelden’ en ‘vloeken’ te noemen, versterkt de omroep de zogenoemde valse balans: het als gelijkwaardig voorstellen van zaken die helemaal niet gelijkwaardig zijn. Zoals een vileine tweet en laster. Of een vloek en racisme. Het één is immers een kwestie van smaak, het ander is strafbaar.
Over de auteur
Sander Schimmelpenninck is journalist, ondernemer en columnist van de Volkskrant. Eerder was hij hoofdredacteur van Quote. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier de richtlijnen van de Volkskrant.
Het vermengen van subjectieve oordelen over andermans toon met objectief strafbare uitlatingen is een strategie geworden van extreem-rechts. Waar tot voor kort het debat voor rechts niet hard genoeg gevoerd kon worden, is men daar plots hypergevoelig geworden. Zelfs GeenStijl, dat nota bene het motto ‘nodeloos kwetsend’ voert, beticht critici tegenwoordig van ‘schelden’. Die gespeelde sensitiviteit heeft een duidelijk doel: de aandacht verleggen van de eigen strafbare uitlatingen en intimidaties naar het ‘onfatsoen’ van zijn critici.
Doordat kritiek op de toon in een kleinburgerlijk land als Nederland altijd aanslaat, komt deze valse balans niet alleen van extreem-rechts. Maarten Keulemans, wetenschapsjournalist van deze krant, tweette over Akwasi dat er ‘weerzinwekkende bagger, maar ook ‘gewoon’ inhoudelijke kritiek’ op hem is. Om die ‘inhoudelijke kritiek’ te bewijzen, voerde hij een tweet op van een extreem-rechts nepaccount. Mijzelf overkwam het in de talkshows van Sophie Hilbrand en Renze Klamer dat het gesprek over strafbare uitingen op sociale media werd verstoord met uit de context gerukte tweets van mijn hand, die zouden bewijzen dat ik zelf ook zou ‘schelden’.
Zelfs ervaren journalisten en redacteuren storten zich te gretig op de rel in kwestie om nep van echt te onderscheiden, en snappen het verschil tussen fatsoenskwesties en strafbare uitingen niet. Als nuttige idioten dragen zij bij aan de verwarring over waar de grenzen liggen, en versimpelen alle interactie tot ‘fitties’. Als mediaprofessionals al zo weinig niveau hebben, wat mag je dan van de burger verwachten? Nu wil ik het bestaan van een glijdende schaal van agressief taalgebruik naar strafbare feiten overigens niet helemaal ontkennen – ook eenvoudige belediging staat in ons Wetboek van Strafrecht – maar het op één hoop vegen van strafbare uitingen met de scherpe veroordeling daarvan is buitengewoon kwalijk.
Overigens is net als bij klimaatbeleid de focus op individuele gedragsverandering een doodlopende weg. Ook al zijn er brave linkse mensen die zich in bochten wringen met dure treinreizen, onder aan de streep willen de meeste mensen alleen maar méér vliegen. Zo is het ook met sociale media. Leuk dat er wat progressieve mensen vertrekken van X, maar de grip van sociale media op ons leven wordt alleen maar groter. Alleen collectief, op overheidsniveau, kunnen we daar écht wat aan doen. En dat vergt politieke moed en leiderschap, zaken die momenteel schaars zijn.
Totdat er politieke actie van de grond komt, zouden serieuze journalistieke organisaties zich rekenschap moeten geven van deze verraderlijke valse balans. Onze democratie wordt namelijk niet bedreigd door vileine tweets of scherpe columns, maar door objectief problematische en strafbare zaken als het verspreiden van misinformatie, laster, opruiing, doxing en oproepen tot geweld. Door die zaken ‘vloeken’, ‘schelden’ of ‘pesten’ te noemen, draag je bij aan de normvervaging waarvan extreem-rechts het nu juist moet hebben.
Source: Volkskrant