De vogel die het meest voorkomt in Nederland, is er een die nauwelijks wordt gezien, behalve de vacuüm verpakte poten, dijen en borstpartijen in de schappen van de supermarkt.
Strikvraagje van de radiopresentatrice: ‘Welke vogel komt het meeste voor in Nederland?’ Eitje, dacht ik: kijk naar de jaarlijkse tuinvogeltelling (over twee weekjes mogen we weer), en ja hoor: de huismus, vorig jaar 412.509 keer geteld.
Fout: het is de kip. Een vogel die nauwelijks wordt gezien, behalve de vacuüm verpakte poten, dijen en borstpartijen in de schappen van de supermarkt.
De jaarlijkse aantallen fluctueren wat, maar volgens de laatste cijfers van het CBS herbergde alleen Nederland in 2022 al 46 miljoen ‘vleeskuikens’ en 42 miljoen ‘leghennen’.
Die tweedeling is al onderdeel van de tragiek van het dier: ‘De talrijkste vogel plant zichzelf niet voort’, schrijft Dirk-Jan Verdonk in zijn verbijsterende geschiedschrijving De ontplofte kip, die vorig jaar verscheen. Verplichte kost voor iedereen die weleens iets eet.
De vleeskip is een wezen zonder nakomelingen, het enige dier op aarde dat ouders heeft die niet tot zijn soort behoren, ‘onttrokken aan de oeroude estafette van het leven op aarde’, aldus Verdonk.
Die kip ontstond in 1948, toen de vleessector in de VS wedstrijden uitschreef voor de grootste kippen. Met doorfokken en ‘groeibevorderaars’ werd de welbekende ‘plofkip’ geboren, een vogel die nog maar 34,2 dagen nodig heeft om zijn slachtgewicht van 2,2 kilo te bereiken. De groei van het dier, en de industrie eromheen, leidde tot vele problemen, van luchtvervuilende uitstoot tot ontbossing, dierenleed en ziekten. Daarmee is de kip een paradox op poten. ‘Gevierd als gezond en efficiënt, en tegelijk het tegendeel daarvan’, zoals Verdonk schrijft.
Salmonella, E.coli, ESBL, MRSA: het zijn slechts enkele bacteriën die dier en mens bedreigen. Daarnaast is de pluimveehouderij een broedplaats voor virussen. De vogelgriep (veroorzaakt door het H5N1-virus) die sinds twee jaar de wereld overgaat, richt een slachting aan onder wilde dieren. De Californische condor, zeearenden, oehoes, buizerds en vele soorten eenden, ganzen en zwanen legden het loodje in een pijnlijke doodsstrijd.
Eind vorig jaar bedreigde het virus de keizerpinguïn, vorige week werd bekend dat de eerste ijsbeer aan vogelgriep is gestorven. In Noord-Amerika sneuvelden vossen, een zwarte en een bruine beer, lynxen, poema’s, stinkdieren en een dolfijn. In Rusland spoelden Kaspische zeehonden aan met vogelgriep. Volgens schattingen van Sovon kelderden in Nederland vooral de winterpopulaties van de grote stern en de slechtvalk tot minder dan de helft. Het wachten is tot het virus overspringt op de mens. Met dank aan de kippenboerderijen van de intensieve pluimveehouderij.
Afgelopen week publiceerden wetenschappers van de universiteit van Nottingham in Nature trots hoe zij weer een stapje dichterbij lijken te komen in het begrijpen hoe bacteriën zoals E.coli en salmonella genetisch materiaal delen, waardoor die resistent zijn tegen antibiotica. Ze blijken naast elkaar voor te komen in de kippedarm, waar ze het materiaal delen dat tot de resistentie leidt.
Je zou kunnen zeggen: hoopgevend dat knappe koppen van de wetenschap ook dit probleem gaan tackelen. Evengoed zou je kunnen zeggen: de strijd tegen het monster dat we zelf hebben geschapen blijft een achterhoedegevecht. In plaats van het monster steeds in een van zijn vele gezichten te slaan, zouden we ons ook kunnen bevrijden van het hele monster, zodat het zijn kop nooit meer kan opsteken. Tenzij we wachten tot de tikkende tijdbom van de plofkipindustrie midden in ons gezicht zal exploderen. Hopelijk zijn er dan nog huismussen om te tellen.
In deze rubriek geeft Jean-Pierre Geelen, natuurredacteur van de Volkskrant, zijn persoonlijke commentaar op opmerkelijke confrontaties tussen mens en natuur.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden