William Lai, de huidige vicepresident van Taiwan en partijvoorzitter van regeringspartij DPP, won de verkiezingen zaterdag met 40 procent van de stemmen. Hoewel geen meerderheid, was het voldoende om de oppositie te kloppen: Hou Yu-ih van de pro-Chinese oppositiepartij Kuomintang (KMT) haalde 33 procent, en Ko Wen-je van de nieuwe, meer binnenlandse gerichte Taiwan People’s Party haalde 26 procent.
Lai voerde campagne met een programma van onverzettelijkheid tegenover Chinese dreigingen, ter bescherming van de Taiwanese democratie. Taiwan is een de facto onafhankelijk eiland, maar wordt door Beijing als een afvallige provincie gezien. De Chinese overheid waarschuwde de Taiwanese bevolking vooraf de ‘juiste keuze’ te maken (voor de pro-Chinese KMT), en dreigde met economische sancties bij een DPP-overwinning. Het noemt Lai consequent een ‘separatist’ en ‘onruststoker’.
Leen Vervaeke is correspondent China voor de Volkskrant. Ze woont in Beijing.
‘In het mondiale verkiezingsjaar 2024 heeft Taiwan de eerste overwinning voor de democratie behaald’, zei Lai zaterdagavond tijdens zijn overwinningsspeech, verwijzend naar de vele belangrijke verkiezingen die dit jaar plaatsvinden. Hij gaf ook een persconferentie voor de internationale pers, het grote belang van de verkiezingen aangevend. Taiwan staat centraal in de verslechterende relatie tussen China en de VS, twee grootmachten die bepalend zijn voor de wereldpolitiek.
De verkiezing van Lai betekent een derde overwinning op rij voor een DPP-president, na twee termijnen van president Tsai Ing-wen. Tot nu wisselden het pro- en anti-Chinese kamp in Taiwan elkaar altijd na twee termijnen af. Het toont hoezeer de relaties verslechterd zijn, onder meer door de Chinese machtsgreep in Hongkong, de covidpandemie en de Russische invasie in Oekraïne. Steeds meer inwoners van Taiwan identificeren zich enkel als Taiwanees, en niet als Taiwanees én Chinees.
William Lai (Chinese naam: Lai Ching-te) wordt als radicaler gezien dan zijn voorganger Tsai Ing-wen, die volgens de grondwet na twee termijnen moet plaatsmaken. Tsai is meer een technocraat, Lai is een partijpoliticus met een verleden in de ‘diepgroene’ vleugel van de DPP, zoals de voorstanders van onafhankelijkheid worden genoemd. Maar Lai heeft meermaals benadrukt dat hij geen formele onafhankelijkheid nastreeft, en dat hij dezelfde lijn als Tsai zal aanhouden.
Voor de Chinese overheid is de uitslag slecht nieuws. Mogelijk zal Beijing reageren door het aantal gevechtsvliegtuigen op te voeren dat de middellijn van de Straat boven Taiwan overschrijdt, of door meer militaire oefeningen te houden. Het zou ook de voordelen van een eerder gesloten vrijhandelsakkoord kunnen afschaffen.
‘Een derde DPP-overwinning op rij is een falen van de Chinese strategie van vreedzame ontwikkeling, die moet leiden naar vreedzame hereniging’, zegt Sense Hofstede, China- en Taiwanspecialist van denktank Clingendael. ‘Het wordt nu moeilijker voor Chinese functionarissen om vol te houden dat de Partij gewoon geduld moet hebben, en dat de Taiwanezen uiteindelijk de juiste keuze zullen maken. Beijing zal signalen willen afgeven.’
Ondanks de dreigende taal van Beijing zien experts een militaire escalatie als onwaarschijnlijk. ‘Recent zien we een verzachtende toon in de Chinese diplomatie, omdat de Chinese leiders veel binnenlandse problemen hebben’, zegt Chen Fangyu, hoogleraar politieke wetenschappen aan de Soochow Universiteit in Taipei. ‘Xi Jinping is verantwoordelijk voor alles, en hij heeft het erg druk. Taiwan is nu niet de prioriteit.’
De DPP won een derde presidentstermijn, maar haalde geen meerderheid in het parlement, dat zaterdag ook werd verkozen. Veel Taiwanezen zien de DPP als de beste bescherming tegen China, maar zijn niet tevreden over het economische beleid van de partij. Velen klagen over lage salarissen, hoge huizenprijzen, inflatie en corruptie. De kans is groot dat de oppositiepartijen KMT en TPP in het parlement zullen samenwerken. Dat kan de slagkracht van Lai’s presidentschap sterk ondermijnen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden