Op zijn reis langs hoofdsteden in het Midden-Oosten probeerde de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken deze week de regio te kalmeren. Ook hoopte hij Israël te bewegen na te denken over de toekomst van Gaza. Maar daarvoor vond hij weinig gehoor.
Wie de vraag ook stelt – een bezorgde bondgenoot, een wanhopige burgerbevolking, of een Internationaal Gerechtshof – deze week werd nog eens duidelijk dat er van de huidige Israëlische regering maar één antwoord verwacht kan worden: ‘Nee’.
Nee, we zijn niet bereid tot een staakt-het-vuren, nee, we maken nog niet duidelijk wat we na de oorlog eigenlijk met Gaza van plan zijn, en nee, we gaan ook in de toekomst niet met de Palestijnen om tafel zitten.
De oorlog in Gaza raast dit weekeinde al honderd dagen voort, en de gevolgen zijn catastrofaal: volgens de cijfers van Hamas zijn meer dan 23 duizend Palestijnen om het leven gekomen (dat betekent grofweg 1 op de 100 Gazanen), 85 procent van de bevolking is ontheemd, het noorden van het gebied ligt grotendeels in puin, en in het zuiden wordt nog steeds gevochten. De gehele regio dreigt te worden meegezogen in het geweld, met de aanvallen op Houthi-doelwitten door een door Amerikanen geleide coalitie als jongste ontwikkeling.
Over de auteur
Sacha Kester schrijft voor de Volkskrant over België, Israël en het Midden-Oosten. Eerder was ze correspondent in India, Pakistan en Libanon.
De internationale gemeenschap maakt zich grote zorgen over het ongekende lijden in Gaza en snakt bovendien naar perspectief. Op de langere termijn, zo zeggen vele stemmen, moet het tot een duurzame vrede in de regio komen. Deze week deden de Verenigde Staten een poging om te onderzoeken welke gedachten daarover in het Midden-Oosten leven.
Anthony Blinken, de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, bezocht vele hoofdsteden in de regio, en bijna overal kreeg hij dezelfde boodschap mee: dat Washington Israël onder druk moet zetten om de oorlog in Gaza te beëindigen. Niet weer een tijdelijke gevechtspauze, maar een permanent staakt-het-vuren, gevolgd door diplomatieke onderhandelingen.
Over één ding zijn de VS en de verschillende Arabische landen het eens: bij die onderhandelingen moet er ook een Palestijnse partij aan tafel zitten, en uiteindelijk zou dat moeten leiden tot een tweestatenoplossing. Op dit moment, zo hoorde Blinken keer op keer, zien de Arabische bondgenoten geen rol voor zichzelf – niet als onderdeel van eventueel tijdelijk internationaal bestuur van Gaza, ook niet als donateur voor de wederopbouw. Eerst moet Washington zijn spierballen aan Israël laten zien en het land dwingen tot een volgende stap.
Ze hadden Blinken net zo goed kunnen vragen om nog eens flink te trekken aan een dood paard. De uiterst rechtse leden van het Israëlische kabinet riepen ook deze week in de Knesset op tot het ‘schoonvegen’ en annexeren van Gaza. Netanyahu ontkende tegenover Blinken nogmaals dat dit het geheime plan is van Israël. Als Hamas eenmaal is verslagen, kunnen de inwoners wat hem betreft gewoon terug naar hun huizen - als die nog overeind staan. Tegelijkertijd zegt hij dat de Palestijnse Autoriteit, die nu de Westelijke Jordaanoever bestuurt, na de oorlog in geen geval de sleutels van Gaza zal krijgen.
Die enorme kloof tussen hoe de wereld naar de oorlog in Gaza kijkt en hoe de meeste Israëliërs dat doen, was ook terug te zien in de manier waarop Israëlische leiders over de militaire campagne spraken. Internationale media kregen maandag te horen dat er een nieuwe fase aanbreekt die moet leiden tot minder verwoestende aanvallen en minder burgerdoden.
Kort daarna werd het Israëlische publiek echter ‘gerustgesteld’: de totale vernietiging van Hamas blijft het doel van deze oorlog. De Israëlische bevolking, getraumatiseerd door de gruwelijke aanvallen van 7 oktober, wil niet horen dat de strijd op een lager pitje komt te staan terwijl deze organisatie nog actief is in een groot deel van Gaza, haar belangrijkste leiders nog levend rondlopen en er nog zeker 110 Israëlische gijzelaars worden vastgehouden.
In Den Haag werd deze week ondertussen nog een obstakel voor deze campagne opgeworpen, waar het Internationaal Gerechtshof zich buigt over een genocide-aanklacht, aangespannen door Zuid-Afrika. Ver voordat hier uitspraak over wordt gedaan (als de klacht in behandeling wordt genomen) kan het Hof namelijk Israël de opdracht geven de oorlog te staken om ‘de rechten van de partijen’ te beschermen zolang de zaak nog onder de rechter is. Het Hof kan Israël niet dwingen deze opdracht uit te voeren, maar het levert zeker gezichtsverlies en verdere isolatie op.
In deze kwestie ziet Israël zich overigens wel volledig gesteund door de VS. Blinken noemt de beschuldiging van genocide ‘ongegrond’, vooral omdat Hamas, Hezbollah, de Houthi’s en Iran volgens hem ‘openlijk blijven oproepen tot de vernietiging van Israël en de massamoord op Joden’. En natuurlijk, benadrukte Blinken tegenover Netanyahu, staat de veiligheid van Israël voor ons voorop.
Maar het is pijnlijk duidelijk dat beide landen het volstrekt oneens zijn over de vraag hóé Israël veilig kan worden gehouden. Volgens de VS heeft deze crisis laten zien dat duurzame vrede alleen mogelijk is als de Palestijnen uiteindelijk hun eigen staat krijgen. Voor Netanyahu en zijn regering is juist het tegenovergestelde gebleken: de vijandigheid van de Palestijnen tegenover Israël is absoluut en gaat nog veel dieper dan ze voorheen al dachten. Kan er dus een diplomatieke stip op de horizon worden gezet? ‘Nee.’
Source: Volkskrant