Toen Esther van der Most in december besloot om op zaterdag 13 januari een ‘herdenkingsprotest’ op de Dam te houden voor de Palestijnse kinderen die zijn omgekomen sinds het begin van de oorlog in Gaza, om 10 duizend paar kinderschoenen neer te zetten op het plein, één paar voor elk gedood kind, wist ze nog niet dat ze aan één specifiek kind zou denken die dag.
Haar nichtje van vijf, Leen.
Leen (spreek uit: Lien) Abu Jalhoum werd gedood op 29 december na een Israëlisch bombardement in het noorden van Gaza op het flatgebouw waar ze sliep op de zesde verdieping. Haar moeder, de Palestijnse journalist Nermeen Haboush (36), en oma Najoua Haboush (56) kwamen ook om. Haar 7-jarige zusje, Elan, overleefde het bombardement op wonderbaarlijke wijze. Het matras waarop zij sliep, dempte vermoedelijk haar val.
Van der Most zal zaterdag in Amsterdam in een speech vertellen over haar familie die is omgekomen. Al meent zij dat het woord ‘vermoord’ meer recht doet aan de situatie. ‘Leen was een meisje dat heel nieuwsgierig was, enthousiast, nergens bang voor’, zegt ze. Tijdens de rest van het protest lezen bekende en onbekende Nederlanders – onder meer Theo Maassen en Najib Amhali – namen van omgekomen Palestijnse kinderen voor.
Vlak voor Kerst organiseerde Plant een Olijfboom eenzelfde protest in Rotterdam. Op de Binnenrotte, voor de Markthal, werden 8.000 paar schoenen neergelegd. Elke tien minuten werd een nieuw paar erbij gezet, voor een nieuw kind dat in die tijd was omgekomen, statistisch gezien. In Amsterdam zal het protest hetzelfde verlopen, met het verschil dat er in de tussentijd naar schatting nog 2.000 kinderen zijn gedood door de oorlog die Israël voert na de aanslagen van Hamas op 7 oktober.
De cijfers komen van de Palestijnse autoriteiten. ‘Maar dat is vermoedelijk nog een conservatieve schatting’, zegt Van der Most. ‘Er zijn nog eens 7.000 mensen vermist die onder het puin liggen. Het werkelijk aantal slachtoffers onder de kinderen ligt dus waarschijnlijk nog hoger dan 10 duizend.’
De schoenen verzamelde Van der Most met vrijwilligers door het hele land. ‘Na een oproep op sociale media kregen we binnen een week 8.000 paar schoenen aangeboden. Met busjes haalden we de schoenen op, van Sittard tot Hoogezand. Velen stelden hun adressen beschikbaar om schoenen te verzamelen.’
Zo wil Van der Most het onnoemelijke leed inzichtelijk maken en de verhalen achter de cijfers te vertellen. ‘Soms wordt er gedaan alsof Palestijnen per definitie schuldig zijn. Maar kinderen zijn in ieder geval onschuldig. In de recente geschiedenis is het niet voorgekomen dat zoveel kinderen zo snel door oorlog zijn omgekomen. Wanneer zegt de wereld: genoeg is genoeg?’
Met de organisatie Plant een Olijfboom strijdt Van der Most al jaren voor vrede en rechtvaardigheid voor Palestijnen. Het huidige beleid van Israël past in 75 jaar onderdrukking en geweld, zegt ze. ‘Van jongs af aan maakte het onrecht tijdens de Holocaust een diepe indruk op mij. Later hoorde ik van het lot van de Palestijnen. Ik vond het zo onrechtvaardig dat ik besloot om me daarvoor in te zetten. Bezetting is geen houdbaar systeem.’
Haar Palestijns-Nederlandse dochter is twee maanden jonger dan Leen. ‘Zij zal haar oma, tante en nichtje nu nooit leren kennen. We konden de afgelopen jaren nooit die kant op gaan vanwege de veiligheid en andersom kreeg de familie daar geen visum om hierheen te komen. We hadden wel bijna dagelijks contact.’
De afgelopen maanden kwam het geregeld voor dat haar familie in Gaza ‘kwijt was’. ‘Dan was het een paar dagen of uren niet mogelijk om contact te krijgen en spookten de ergste beelden en gedachten door je hoofd. Je gaat naar de vreselijke beelden uit Gaza kijken en denken: lijken zij nou op mijn familie? Zie ik ze daar liggen tussen het puin?’
Toen het eenmaal zover was, voelde het ‘alsof alles om je heen instort’, vertelt Van der Most. ‘Ik kreeg een telefoontje van mijn zwager met het slechte nieuws. Hij en mijn schoonvader waren niet uit het appartement geblazen. Ze hebben mijn nichtje, schoonzusje en schoonmoeder meteen begraven. Mijn zwager vertelde dat hij het graf met zijn eigen handen heeft gegraven.’
Sindsdien is ze in diepe rouw. ‘Het is heel gek, want aan de ene kant voel ik erg de noodzaak om met deze strijd door te gaan voor de familie die nog leeft en voor alle Palestijnen. Aan de andere kant ben ik heel erg verdrietig en is het zwaar om iets te doen. Het gaat met vallen en opstaan.’
Ze zal zaterdag tijdens haar speech een appje voorlezen dat ze kreeg van Leen een paar weken voor haar dood. ‘Ik ben een beetje bang’, schreef ze (in het Engels). ‘Maar ik kan sterk zijn net als mijn mama. Ik hoop dat de oorlog snel voorbij zal zijn en dat iedereen oké is. Ik zie dat er al veel dingen kapot zijn. Ik hoop dat Allah zal helpen en alle kinderen in Gaza zal redden.’
Van der Most begint te huilen. ‘Sorry, maar het idee dat onze kinderen moeten vrezen voor hun leven en dan ook nog vermoord worden, is zo hartverscheurend. Het is hoog tijd dat dit geweld stopt.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden