De angst dat de aanvallen in Jemen leiden tot een escalatie van het conflict in het Midden-Oosten was vrijdagochtend ook voelbaar op de handelsvloer. Voor een vat olie moest ruim 2 procent meer worden neergeteld dan de dag ervoor, eenzelfde stijging was te zien op de Amsterdamse gasbeurs. De kans bestaat dat uitbreiding van het conflict, dat begon met de oorlog tussen Israël en Hamas, de levering van olie uit het Midden-Oosten in gevaar brengt. De regio is goed voor eenderde van de wereldwijde olieproductie.
Dat zou uiteindelijk de prijzen aan de pomp kunnen opdrijven, al benadrukt haveneconoom Bart Kuipers van de Erasmus Universiteit dat daar nu nog geen sprake van is. Een vat brentolie kostte vrijdagochtend 79,78 dollar, dat is nog altijd fors minder dan in het ‘inflatiejaar’ 2022, toen de prijs per vat de 120 dollar aantikte. ‘Dit soort fluctuaties zijn zeker niet uitzonderlijk’, aldus Kuipers. ‘Maar het laat wel zien dat de wereld zenuwachtig toekijkt of dit conflict gaat escaleren.’
Over de auteur
Marieke de Ruiter is economieredacteur voor de Volkskrant. Ze schrijft onder meer over de arbeidsmarkt en sociale zekerheid.
Die nervositeit houdt de wereldhandel al langer bezig. Sinds de Houthi’s schepen in de Rode Zee bestoken, zijn vier van de vijf grote rederijen de belangrijkste handelsroute tussen Europa en Azië gaan mijden. In plaats van door de zeestraat Bab el Mandeb (‘Poort van Tranen’) tussen Jemen en Djibouti, varen ze nu 5.500 kilometer om via Kaap de Goede Hoop. Het betekent dat een reis vanuit Azië acht dagen langer duurt; schepen uit de Golfstaten doen er al snel elf dagen langer over naar Europa.
Normaal gesproken gaat zo’n 15 procent van de wereldhandel door de Rode Zee; volgens cijfers van het Kiel Institute for Global Economy is dat volume nu 70 procent minder. Daardoor zijn de transportduur en de kosten fors toegenomen. De prijs voor het transport van een zeecontainer van Shanghai naar Rotterdam steeg van 1.600 dollar in november naar zo’n 4.500 dollar nu. Dat is vergeleken met de pandemie nog steeds een schijntje; destijds kostte het vervoer van een zeecontainer 16 duizend euro.
De gestegen prijzen hebben tot gevolg dat de wereldhandel vorige maand al met 1,3 procent afnam ten opzichte van november. Veel goederen die in december hadden moeten aankomen, bleven langer op zee. Autofabrikant Tesla zag zich genoodzaakt een groot deel van zijn productie in een Berlijnse fabriek tijdelijk stil te leggen. Door de langere transporttijden zou een gat zijn ontstaan in de toeleveringsketen. In Rotterdam liepen 80 duizend containers vol elektronica, tuinmeubelen en kleding, en 600 ton aan olie(producten) vorige maand vertraging op.
Hoe ontwrichtend de beschietingen in de Rode Zee ook zijn, vooralsnog waren de gevolgen van de verstoorde wereldhandel voor de consument klein. De kosten van het containertransport zijn bij de meeste producten slechts goed voor ongeveer 2 procent van de prijs in het schap, stelt Kuipers. ‘Voor bijvoorbeeld een netje knoflook, dat we vaak importeren uit China, betekent het een stijging van de verkoopprijs met minder dan een cent. Bij elektronica-artikelen zal het gaan om dubbeltjes.’
De prijzen in de winkel, die na een jarenlange stijging juist weer aan het dalen waren, zullen dus mogelijk wel íéts omhooggaan, maar de situatie is nog geenszins vergelijkbaar met de Russische invasie in Oekraïne in 2022. ‘Maar als de situatie daadwerkelijk escaleert en Iran zich ermee gaat bemoeien, dan hebben we natuurlijk wel een heel andere wereld.’
De Koninklijke Vereniging van Nederlandse Reders (KVNR) zei vrijdagmiddag tegen het persbureau ANP achter de aanval van de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk te staan. ‘We juichen alle bescherming van de vrije doorvaart toe’, aldus voorzitter Annet Koster. Tegelijkertijd zijn Nederlandse rederijen volgens haar wel bang voor vergeldingsacties van de Houthi’s. ‘Een zeer kleine coalitie deed die aanvallen vannacht, en de Houthi’s zeiden dat dit consequenties kan hebben. Dit betekent dat Nederlandse schepen of schepen met een link met Nederland een verhoogd risico lopen.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden