‘De wet wordt gepolitiseerd om repressie te creëren.’ ‘Wij zullen alleen gered worden door echt links.’ ‘Je moet mensen doordringen van het gevoel dat onze overheden ons geweld aandoen.’ ‘Er zal niets veranderen zonder grootschalig burgerlijk verzet.’ Stel dat deze citaten een halve eeuw geleden in deze krant hadden gestaan: dan hadden weinig lezers betwijfeld dat hier een communistische activist aan het woord was – een lid van een marxistisch strijdgroep of een maoïstische kernpartij, of zelfs iemand van de Rode Brigades of de Rote Armee Fraktion, of dat hier Che Guevara werd geciteerd.
Strikt zin genomen herhaalt de geschiedenis zich nooit, maar zinnen van activisten uit verschillende tijden kunnen adembenemende gelijkenissen vertonen. Alle bovenstaande uitspraken komen uit een inzichtelijk interview in de Volkskrant van 22 december met de radicale Britse klimaatactivist Roger Hallam, medeoprichter van Extinction Rebellion en brein achter Just Stop Oil, die naar eigen schatting al dertig keer is gearresteerd wegens vandalisme en obstructie, en maanden in de gevangenis zat.
Hallam (1966) was een baby toen Che Guevara werd vermoord, veruit de meeste leden van Extinction Rebellion waren toen nog niet eens geboren. Klimaatactivisten strijden tegen iets heel anders dan activisten van een halve eeuw geleden: niet tegen onrecht op aarde, maar tegen de vernietiging van de aarde zelf. Hoe bezorgd velen ook zijn over de toekomst van de planeet, tot geweld gingen tot op heden zelfs de radicaalste groepen niet over, in tegenstelling tot die van een halve eeuw geleden.
Maar net als toen zijn mensen die dezelfde strijd voeren het oneens over de methoden, en bovenal over de vraag in hoeverre bestaande autoriteiten voor rede vatbaar zijn. En net als toen belijden radicale activisten in de praktijk vaak een grotere afkeer van gematigde activisten dan van autoriteiten die ze eigenlijk bestrijden. Hallam brak met andere leiders van Extinction Rebellion toen die zijn plan verwierpen om drones te laten vliegen in de buurt van Heathrow om het vliegverkeer plat te leggen. In deze krant leverde Hallam niet weinig kritiek op de voorzichtigen en de risicomijders binnen de klimaatbeweging: ‘Demonstraties die niet ontregelen zijn op zijn best nutteloos.’ ‘Een rationeel debat zal niet tot de oplossing leiden.’ ‘Het is een westerse misvatting dat je mensen met argumenten kunt overtuigen.’
Het is een lange traditie onder radicale activisten om de eigen methoden tot de enige juiste uit te roepen. Wie er anders over denkt, collaboreert eigenlijk al met de vijand. Met de uitspraak ‘het heeft geen zin verklaringen af te leggen tegenover de VN’ rekende Hallam af met ’s wereld beroemdste klimaatactivist, Greta Thunberg. Die werd op veel demonstraties door de politie weggedragen, maar zou zich diskwalificeren omdat ze ondertussen óók nog een dialoog voert met mensen uit ‘het systeem’. In de woorden van Hallam: ‘Greta Thunberg moet bereid zijn de gevangenis in te gaan.’ In andere woorden: alleen als je doet wat ik doe, help je de aarde te redden.
Van boeddhistisch geïnspireerde filosofen komt het inzicht dat ‘het helen van de aarde’, in tegenstelling tot ‘het verwonden van de aarde’, begint met een bewustzijn van de verbondenheid met alles en iedereen met wie we in hetzelfde schuitje zitten, dus helaas óók met ‘de vijand’, ‘het systeem‘, ‘de autoriteiten’ of ‘de massa‘. Wie ondanks de deplorabele toestand van de aarde iets van hoop wil houden, moet bedenken dat mensen die ogenschijnlijk ‘het systeem’ zijn, doorgaans evenmin een eenheid vormen als critici ervan – er zitten erbij die voor rede vatbaar zijn.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden