Alle objecten die zo snel kunnen vliegen dat ze door de geluidsbarrière gaan, zoals straaljagers, raketten maar ook meteorieten uit het heelal die op aarde vallen, maken een hoop herrie. De knal waarmee ze de geluidsbarrière doorbreken, natuurkundig netter aangeduid als supersonische schokgolf, was de voornaamste reden waarom de Concorde geen commercieel succes werd.
Als lawaaimaker werd de Concorde eerst geweerd uit de VS en daarna ook in andere landen, en kon alleen nog maar op topsnelheid over de oceaan vliegen. Het Frans-Britse vliegtuig was ook nog eens duur in gebruik, met een huizenhoge brandstoffactuur bij elke vlucht. Een ongeluk in 2000 bij Parijs waarbij 123 mensen omkwamen was de laatste nagel aan Concordes doodskist.
Met de experimentele X-59 belooft de NASA in elk geval een einde te maken aan de geluidsoverlast waarmee supersonisch vliegen normaal gepaard gaat. Het toestel gaat niet geruisloos door de geluidsbarrière, maar in plaats van een luide knal zouden mensen op de grond slechts een dof klapje moeten horen — alsof iemand een autoportier dichtgooit.
Vanwege die ‘stille’ eigenschap luidt de volledige naam van het 30 meter lange toestel dan ook voluit X-59 Quiet SuperSonic Technology — kortweg Quesst. De ‘geluidsdemping’ wordt bereikt omdat de elf meter lange neus van het vliegtuig naar beneden is gericht, en die zo de schokgolven ‘verzacht’ die de Quesst produceert.
De lange neus brengt met zich mee dat de piloten van de Quesst niet uit het voorraam kunnen kijken: die heeft het toestel dan ook niet. De piloten moeten het doen met een systeem waarbij een computer beelden van een camera aan de voorzijde van het toestel zodanig bewerkt dat het lijkt alsof de bemanning de wereld voor zich kan zien: augmented reality heet deze techniek. Over dat beeld projecteert de boordcomputer allerlei vluchtgegevens.
Overigens had de Concorde, net als zijn Russische tegenhanger de Tupolev, ook een ‘hangneus’. Maar dat was alleen bij landen en opstijgen, juist om de piloten te laten zien wat er voor hun neus gebeurde. Eenmaal in de lucht werd die neus opgetrokken om de luchtweerstand te verkleinen.
De Quesst heeft een topsnelheid van net geen 1.500 kilometer per uur. De nieuwste 737's van Boeing, zoals de Max 9 die vorige week een noodlanding moest maken met een gat in de romp, halen een snelheid van 839 kilometer per uur. Om zo hard te gaan moet de eenmotorige Quesst ook hoog vliegen: bijna 17 kilometer boven het aardoppervlak. Op die hoogte, waar de atmosfeer ijler is, ondervindt het vliegtuig minder wrijving.
De X-59 wordt sinds 2016 ontworpen en gebouwd door de Amerikaanse lucht- en ruimtevaartbouwer Lockheed Martin. Het was de enige onderneming die intekende op de aanbesteding die de NASA uitschreef.
Het komende jaar gaat de luchtvaartdienst een reeks proefvluchten maken boven bewoonde gebieden in de Verenigde Staten, waarbij wordt bekeken hoe mensen op de grond de zachtere ‘boem’ ervaren die het supersonische toestel produceert. De Amerikanen hopen de resultaten daarna aan de ICAO aan te bieden, de internationale organisatie voor de burgerluchtvaart.
Het idee is dat het geluidsniveau van de X-59 de internationale standaard wordt waaraan alle supersonische vliegtuigen moeten voldoen. Zodat er geen rechters meer kunnen zijn die een vliegverbod kunnen opleggen aan nieuwe toestellen vanwege geluidsoverlast, zoals dat met de Concorde gebeurde. Het kan overigens nog wel een tijdje duren voordat de technologie van de Quesst in een nieuwe Concorde uitmondt die passagiers in drie uur van Amsterdam naar New York brengt. De X-59 heeft vooralsnog alleen een stoel voor de eenzame piloot.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden