Het begon met drie explosies, midden in de nacht. De 26-jarige Yasmeen Aldhurani, een huisvrouw in de Jemenitische hoofdstad Sanaa, schrok er vrijdag van wakker.
Ze deed de tv aan en zag dat haar land onder vuur lag als gevolg van bombardementen door de Verenigde Staten en Groot-Brittannië. Ze probeerde haar 4-jarige dochter gerust te stellen, en zei dat er iemand vuurwerk afstak.
Over de auteur
Jenne Jan Holtland is correspondent Midden-Oosten voor de Volkskrant. Hij woont in Beiroet, en is auteur van het boek De koerier van Maputo (2021).
‘Zelf was ik erg bang’, vertelt ze via een videoverbinding. ‘Ons huis ligt naast een militaire basis, ik dacht dat ze die misschien ook zouden raken.’ Zover kwam het niet, maar de rest van de nacht deed het gezin geen oog dicht.
De schok is groot in Jemen, nu de oorlog die afgelopen herfst begon als een conflict tussen Israël en Hamas zich dreigt uit te breiden naar de rest van de regio, inclusief het Jemenitische vasteland.
In totaal voerde de westerse coalitie (met steun van onder meer Nederland) zo’n zestig à zeventig luchtaanvallen uit, kriskras verspreid door Noordwest-Jemen, dat onder controle staat van de fundamentalistische Houthi-regering. Wat begon op 7 oktober met de aanval van Hamas, dreigt daarmee uit te lopen op een regionale veenbrand.
De Amerikanen en Britten zagen zich gedwongen tot bombarderen omdat de Houthi’s het internationale vrachtverkeer in de Rode Zee volledig dreigden te ontwrichten met hun raket- en droneaanvallen. Een resolutie in de VN-veiligheidsraad, woensdag beklonken, plaveide de weg voor militair ingrijpen.
Volgens Washington zijn vooral munitiedepots, wapenfabrieken en raketlanceerinstallaties uitgekozen, nabij steden als Hodeidah, Sanaa, Taiz en Saadah. Vijf Houthi-soldaten zouden daarbij zijn gedood, zes anderen raakten gewond.
Nederland stond de westerse coalitie bij met een zogeheten ‘liaisonofficier’, waarschijnlijk voor het doorgeven van inlichtingen. In een reactie zei demissionair premier Rutte dat de aanvallen ‘heel precies’ gericht waren op het ‘vermogen’ van de Houthi’s om nieuwe aanvallen uit te voeren. Het doel: minder geweld op de Rode Zee, en dus minder gevaar voor vrachtschepen.
Toch is het omgekeerde – meer raketten, meer escalatie – veel waarschijnlijker. De Houthi’s zwoeren onmiddellijk wraak en zeiden dat de bombardementen ‘niet onbestraft’ mochten blijven. Voor de zoveelste week op rij gingen honderdduizenden Jemenieten in meerdere steden vrijdag de straat op, om hun woede te uiten over wat zij de ‘Amerikaans-zionistisch-Britse agressie’ noemen. Van de uiterst ideologische Houthi’s is bekend dat ze in hun zucht naar wereldwijde erkenning maar wat graag de confrontatie zoeken met het Westen, vooral nu de Israëlische bommencampagne boven Gaza voortduurt.
Volgens die logica zullen ze simpelweg doorgaan met het raken van westerse vrachtschepen. ‘Hun militaire capaciteit is met deze aanvallen niet serieus aangetast’, voegt Jemen-kenner Abdulghani al-Iryani, verbonden aan de onafhankelijke denktank Sana’a Center, daaraan toe. ‘Ze hebben nog steeds duizenden korteafstandsraketten van Sovjetmakelij, waarmee ze op schepen kunnen schieten, plus honderden raketten voor de iets langere afstand.’ De vrees bestaat dat de Houthi’s er een schepje bovenop zullen doen door – net als in het verleden – de pijlen te richten op buurlanden als Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten, waar de Amerikanen belangen hebben.
Het roept de vraag op wat de Amerikanen en Britten van plan zijn, mochten de Houthi’s inderdaad voor zo’n escalatie kiezen. Volgens analisten ligt een groot deel van hun raketten verborgen op gecamoufleerde locaties zoals grotten en tunnels, zodat het niet zal meevallen hen hard te raken.
Een vergelijkbaar probleem speelde buurland Saoedi-Arabië parten, nadat het in 2015 met westerse wapensteun een bommencampagne lanceerde om de Houthi’s te verdrijven. Kroonprins Mohammed Bin Salman pochte dat de klus in twee weken geklaard zou zijn, maar moest zich na acht jaar (en honderdduizenden Jemenitische burgerslachtoffers) gewonnen geven. Bij gebrek aan alternatieven gooide de kroonprins het daarna op een akkoordje met de Houthi’s, maar die deal (de handtekeningen ontbraken nog) kan nu weer in de ijskast.
Het zou, kortom, niet de eerste keer zijn dat de Houthi’s als tegenstander worden onderschat. Tot 2009 voerden ze zes taaie guerrillaoorlogen tegen de pro-Amerikaanse Jemenitische president Ali Abdullah Saleh, zonder ooit definitief verslagen te worden. Vanaf 2015, kort na hun inname van de hoofdstad, kwam daar een regionale oorlog bij. Ditmaal is de rest van de wereld aan de beurt.
Daar komt bij dat het westerse ingrijpen de Houthi’s in eigen land vooral in de kaart speelt. Onder de bevolking sluimert weliswaar veel onvrede over de zware repressie, die doet denken aan die van de Taliban in Afghanistan, maar dat was vóór 7 oktober. Belangrijke punten van kritiek – de Houthi’s ronselen kindsoldaten, doen aan hersenspoeling tijdens zomerkampen en hebben ambtenarensalarissen maandenlang niet uitbetaald – zullen van tafel worden geveegd, met het argument dat het land nu eenmaal in oorlog is. Een buitenlandse vijand is de ideale afleidingsmanoeuvre.
‘De Houthi’s zeggen gewoon: wij komen op voor de Palestijnen in Gaza’, zegt huisvrouw Aldhurani. Ze was blij met het staakt-het-vuren dat sinds april 2022 in Jemen van kracht was, maar met die rust lijkt het nu gedaan. Haar broer heeft al een voorstel gedaan: als de bombardementen doorgaan, is het beter naar een andere plek in Sanaa te verhuizen, ver van mogelijke doelwitten. Zo houden ze de oorlog enigszins op afstand.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden