Het was Ingrid Bouterse-Waldring die vrijdagmorgen vroeg aankondigde dat haar man niet van plan was zich te melden bij de gevangenis. Ze zei dit in gesprek met lokale en internationale journalisten die zich hadden verzameld voor het huis van de ex-president en voormalig legerleider in Leonsberg, een buitenwijk van Paramaribo. Waar Bouterse dan was, vroegen ze. Zijn vrouw zei dat ze het niet wist.
Ook tientallen vrienden, sympathisanten en partijgenoten van de Nationaal Democratische Partij (NDP) waren naar Leonsberg, uitgedost in de partijkleur paars. Daar hoorden ze partijprominent Ramon Abrahams bevestigen dat hun leider niet van plan was naar de gevangenis te gaan en dat Bouterse ‘een echte revolutionair is’ die zich niet zal laten vernederen. ‘Nu niet en nooit niet.’
Over de auteur
Sterre Lindhout schrijft voor de Volkskrant over Noord-Amerika, het Caribisch gebied en Suriname. Hiervoor was ze correspondent Duitsland.
Bouterse werd eind vorig jaar in hoger beroep veroordeeld tot 20 jaar gevangenisstraf voor de moord op 15 politieke tegenstanders in het koloniale Fort Zeelandia, op 8 december 1982. Het proces duurde 16 jaar, werd talloze keren onderbroken en door de advocaat van Bouterse zo veel mogelijk vertraagd. Zeker toen Bouterse tussen 2010 en 2020 president was, twijfelden nabestaanden van de slachtoffers eraan of er ooit een vonnis zou worden uitgesproken.
Veel Surinamers hopen dat de Decembermoorden met de veroordeling van Bouterse eindelijk geschiedenis kunnen worden, in plaats van een al 41 jaar etterend en polariserend onderdeel van het heden. Vrijdag had in Suriname de eerste dag van dit nieuwe tijdperk moeten zijn. In plaats daarvan werd het een dag die tal van nieuwe vragen opwerpt over de toekomst van Desi Bouterse, maar ook over de toekomst van Suriname.
Bouterse had vrijdagochtend 9 uur lokale tijd aanwezig moeten zijn in Santo Boma, een grote en zwaarbewaakte gevangenis net buiten Paramaribo. Medeveroordeelden Ernst Gefferie, Stephanus Dendoe en Benny Brondenstein verschenen wel. Hen wacht 15 jaar detentie. Ook van Iwan Dijksteel, de vijfde veroordeelde, ontbreekt elk spoor.
Waar is Desi Bouterse? ‘Gelooft u mij, hij zit goed waar hij zit’, zei partijgenoot Abrahams vrijdagmorgen. Volgens hem bevindt Bouterse zich nog in Suriname. De Nederlandse advocaat Gerard Spong die nauw betrokken was bij het onderzoek naar de Decembermoorden, speculeert tegen het ANP over de mogelijkheid dat Bouterse zich in het dunbevolkte en dichtbegroeide binnenland bevindt, waar hij onder inheemse bevolkingsgroepen behoorlijk wat aanhangers heeft. Of hij zou vanuit het binnenland met een klein vliegtuigje het land uit gevlogen kunnen zijn.
Omdat Bouterse in Nederland veroordeeld is voor drugshandel staat hij op de internationale opsporingslijsten van Interpol. Zijn keuze aan veilige buitenlanden zonder uitleveringsverdragen met Nederland of de VS is zeer beperkt. Volgens Spong zou Cuba de meest logische mogelijkheid zijn.
Irwin Kanhai, gedurende het hele proces de advocaat van Bouterse, zei tegen de Surinaamse pers dat hij vrijdag nog naar zijn cliënt toe zou gaan om hem over te halen naar de gevangenis te komen. Maar het is onduidelijk of hij de waarheid sprak, of zelfs maar wist waar Bouterse was. Eerder zei Kanhai dat Bouterse zich had neergelegd bij het vonnis en van plan was zijn straf te ondergaan.
De Surinaamse wet schrijft voor dat de politie een veroordeelde die zijn straf ontloopt mag arresteren. Omdat Bouterse berecht is door een Krijgsraad (een militaire rechtbank met civiele rechters) zou hij ook kunnen worden opgepakt door de militaire politie of het leger. Maar of en wanneer het OM met een opsporingsverzoek komt, is nog niet bekend.
‘Het was een politiek proces’, herhaalden NDP’ers vrijdag de woorden die Bouterse zelf zo vaak uitsprak. ‘We zullen politiek antwoorden’, riep Ramon Abrahams voor het huis van Bouterse in een microfoon. Daarmee speculeert hij op een overwinning van de NDP in de volgende presidentsverkiezingen, in mei 2025. Dat is niet ondenkbaar, gezien de zeer geringe populariteit van de huidige regering onder leiding van Chan Santokhi (VHP) die harde economische hervormingen doorvoert.
‘Ze willen van Bouterse af omdat hij de komende verkiezingen niet mag winnen. Bouterse mag niet aan de olie komen’, zei ook Bouterses vrouw Ingrid Waldring. Daarmee refereert ze aan de grote olievoorraden voor de Surinaamse kust, waarmee het land in één klap rijk zou kunnen worden. Maar Suriname wacht al jaren tot oliebedrijf BP groen licht geeft voor de ontginning. De politieke partij die op dat moment regeert, is spekkoper.
Vrijdag bleef het rustig in Paramaribo, maar de regering en veiligheidsdiensten hadden rondom het vonnis duidelijk laten weten dat ze voorbereid zijn op eventuele onrust en rellen.
Als Desi Bouterse in het binnen of buitenland wordt gearresteerd, zal hij in een van de gevangenissen van Suriname moeten wachten tot zijn persoonlijke huisje van bewaring afgebouwd is. Op het ommuurde terrein van het militaire ziekenhuis wordt een bakstenen cel van 3 bij 6 meter opgetrokken voor de ex-president. Voor deze locatie zou zijn gekozen vanwege de nabijheid van een goed ziekenhuis, Bouterse kampt al jaren met gezondheidsproblemen. Bovendien zijn de omstandigheden er waarschijnlijk waarschijnlijk gerieflijker dan in Santo Boma.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden