De Houthi-beweging begon in de jaren negentig als een politiek-religieuze organisatie die zich het lot aantrok van de sjiitische minderheid in Jemen. De beweging wordt gedomineerd door de Houthi-stam, maar wist gaandeweg meer steun te verkrijgen in Jemen, dat tot 1990 uit twee onafhankelijke landen bestond: Noord- en Zuid-Jemen.
Na de hereniging verzetten de Houthi’s zich steeds meer tegen de regering van president Ali Abdullah Saleh, die beschuldigd werd van corruptie en wanbeleid. Het verzet van de Houthi’s liep uiteindelijk uit op een militaire opstand. In 2014 slaagden ze erin de hoofdstad Sanaa in te nemen, waarna Jemen in een bloedige burgeroorlog werd gestort.
Over de auteur
Stieven Ramdharie is ruim twintig jaar buitenlandredacteur van de Volkskrant met defensie als belangrijkste specialisme.
Een coalitie van landen in de Golfregio, onder leiding van Saoedi-Arabië, greep militair in en steunde de internationaal erkende regering die door de Houthi’s werd bestreden. In 2022 werd een wapenstilstand bereikt. De Houthi’s hebben een groot deel van het westen van Jemen in handen. Dat grenst aan de strategisch belangrijke Rode Zee.
Na het bloedbad van Hamas in oktober, in het zuiden van Israël, probeerden de Houthi’s uit solidariteit met de Palestijnen de Israëlische havenstad Eilat te bestoken met raketten en drones. Israël en de Amerikaanse marine wisten de aanvallen te verijdelen. Daarna richtten de Houthi’s, die militair volop worden gesteund door Iran, hun vizier op de internationale scheepvaart in de Rode Zee.
De Verenigde Staten organiseerden een coalitie van bondgenoten, met onder meer Nederland, om de beschietingen te bestrijden. Maar na 27 aanvallen was de maat vol. Na de Houthi-aanval dinsdag met 21 raketten en drones, de grootste tot nu toe, werden in de nacht van donderdag op vrijdag militaire bases, raketlanceerinstallaties en wapenopslagplaatsen gebombardeerd. ‘Hun illegale en gevaarlijke acties zullen niet worden getolereerd, en zij zullen ter verantwoording worden geroepen’, aldus generaal Michael Kurilla, die de Amerikaanse militaire eenheden in het Midden-Oosten leidt.
De aanvallen van de Houthi’s hebben ervoor gezorgd dat de wereldhandel in december met 1,3 procent afnam, zo heeft het Duitse instituut IfW Kiel berekend. Voor de beschietingen in november begonnen, werden dagelijks ongeveer een half miljoen containers door de belangrijke vaarroute getransporteerd. In december was dat gedaald tot circa 200 duizend.
Rederijen moeten nu noodgedwongen hun schepen via de Kaap de Goede Hoop bij Zuid-Afrika omleiden. Dit betekent dat goederen zeven tot twintig dagen langer onderweg zijn. Hierdoor zijn de vrachtkosten ook flink gestegen. Het vervoer van een standaardcontainer van China naar Noord-Europa kost normaal ongeveer 1.370 euro. Door de Houthi-aanvallen is het gestegen naar circa 3.600 euro. Ook de export van Europese landen is getroffen. In december daalde de export van de EU met 2 procent.
De aanvallen van de Houthi’s hebben weliswaar gezorgd voor een afname van het vrachtverkeer, militair gezien waren ze weinig succesvol. De pogingen om de Israëlische havenstad Eilat te treffen, die ongeveer 1.800 kilometer van de Jemenitische hoofdstad Sanaa ligt, liepen op niets uit. Israël zette het luchtverdedigingssysteem Arrow 3 in om een raketaanval te verijdelen. Het was de eerste keer dat het geavanceerde anti-raketwapen werd ingezet.
Andere raketten en drones werden tijdig neergehaald door Amerikaanse en Britse schepen, of ze belandden in zee, kilometers van het doelwit. ‘Het feit dat deze antischeepsraketten nog geen bewegend schip hebben geraakt, kan voortkomen uit onvoldoende training, ervaring, goede inlichtingen of nauwkeurigheid’, aldus militair deskundige Farzan Nadimi van de denktank Washington Institute vorige maand in een analyse.
Nadimi wijst erop dat Iran kan proberen de Houthi’s te helpen met betere inlichtingen over de locatie van vracht- en marineschepen, en met militaire adviezen om de Iraanse wapens beter te gebruiken. Ook de Iraanse levering van nieuwe kamikazedrones is een optie. De Houthi’s zouden ook kunnen overstappen op andere wapens, zoals de grootschalige inzet van zeemijnen.
De VS waren tot donderdag huiverig om de Houthi-aanvallen te vergelden. President Joe Biden vreesde dat de burgeroorlog weer zou oplaaien, in het bijzonder de strijd tussen de Houthi’s en Saoedi-Arabië. De Houthi’s brachten de Saoedi’s jarenlang in het nauw met hun raket- en droneaanvallen op onder andere olie-installaties.
Maar Saoedi-Arabië doet er nu alles aan om de Houthi’s niet te provoceren. Het koninkrijk zei vrijdag met ‘grote bezorgdheid’ de ontwikkelingen te volgen. Ook benadrukten de Saoedi’s dat de ‘veiligheid en stabiliteit’ in de regio niet in gevaar moesten worden gebracht.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden