‘Kampala, mijn geboorteplek. Ik ben trots op Oeganda, dat mooie land precies op de grens tussen het globale zuiden en het globale noorden, waar ik de eerste jaren van mijn leven heb gewoond.
‘Maar van Winsum, een dorp net boven Groningen, houd ik ook veel. Eerst woonden we nog even in Hengelo; daarna, iets voor mijn 11de, verhuisde ik samen met mijn moeder, zusje en mijn Nederlandse stiefvader naar Winsum. Winsum was een warme deken, maar ook niet de makkelijkste tijd in mijn leven. Mijn moeder overleed er aan hiv, waar in die tijd nog geen levensreddende medicijnen voor waren.
Over de auteur
Hassan Bahara is sinds 2021 media- en cultuurredacteur voor de Volkskrant. Daarvoor schreef hij over (online)radicalisering. Eén week in de maand doet hij dienst als tv-recensent
‘Laatst vertelde een familielid mij dat een groot gedeelte van mijn klas in Winsum, groep acht, afscheid was komen nemen van mijn opgebaarde moeder. Moet je je voorstellen: kinderen die uit respect naar een overleden persoon komen kijken. Het was een enorme blijk van liefde, die ik in het verwerken van alle emoties een beetje heb weggestopt, denk ik.
‘Tegelijkertijd was Winsum ook een plek waar ik er, als lange, zwarte jongen, uit sprong. Racisme was er ook, bijvoorbeeld geuit door tegenstanders bij de voetbalvereniging. Enigszins out of place heb ik me in Winsum, en in Groningen, waar we later naartoe verhuisden, altijd wel gevoeld. Dat is ook een van de redenen waarom ik al op mijn 19de naar Amsterdam verhuisde. Daar vond ik aansluiting met een internationalere omgeving.’
‘Lastig. Het Lagerhuis is het tv-programma waar mijn carrière in Hilversum begon. En het Oegandees parlement is verbonden aan mijn biologische vader, die diplomaat en politicus was.
(Korte denkpauze.) ‘Dan kies ik het Oegandees parlement. Om aan te geven dat ik mijn interesse voor politiek en maatschappelijke issues niet van een vreemde heb. Mijn biologische vader kwam uit een gezin van tien kinderen, met analfabete ouders. Toch wisten ze allemaal uit te blinken op school en bekleedden ze later topfuncties.
‘Mijn biologische vader, inmiddels overleden, kreeg een beurs om aan een Amerikaanse universiteit te studeren. Later hoorde ik van zijn oude diplomatenvrienden dat hij daar deel uitmaakte van een groepje Afrikaanse studenten dat nog met burgerrechtenactivist Malcolm X heeft gesproken over burgerrechten. Na zijn studie werd hij diplomaat, en ambassadeur in onder meer Parijs – dat is niet een functie die je zomaar krijgt.
‘Ik had niet per se zo’n band met hem waardoor we elkaar elk weekend spraken of zo. Maar ik werd erkend. Hij had liefde en respect voor mij, en hij was ook trots op mij.
‘Ik begon aan Het Lagerhuis toen mijn biologische vader als politicus in het Oegandees parlement zat. Een docent geschiedenis op mijn middelbare school had mij bij het programma getipt, omdat ik erg van discussiëren hield.
‘Wat ik leuk vond aan Het Lagerhuis: het zwengelde het maatschappelijke debat aan. Als ik over straat liep, werd ik door mensen aangesproken die met mij door wilden praten over de thema’s die er werden behandeld. Tegenwoordig zit iedereen in zijn eigen echokamer en is er minder gedachtenwisseling tussen andersdenkenden.’
‘Mijn moeder was een trotse en bewust ongehuwde moeder, die na twee kinderen te hebben gekregen met mijn biologische vader besloot haar eigen weg te gaan. Maar toen vond ze haar grote liefde in Rob Makkinga, een Nederlandse ontwikkelingswerker bij een organisatie van de Verenigde Naties.
‘Vanwege het werk van Rob, die ik als mijn echte vader beschouw, hebben we overal en nergens gewoond voordat we in Nederland neerstreken. Onder andere in Nepal en Soedan, waar ik naar Amerikaanse internationale scholen ging. In Khartoem bijvoorbeeld, zat ik in de klas tussen Arabische, Pakistaanse en Amerikaanse kids en een paar verdwaalde Denen. Samen dreunden we dan elke week in de klas de Pledge of Allegiance (verklaring van trouw aan de Amerikaanse vlag, red.) op.
‘Toen in 1990 de Golfoorlog uitbrak, werden het VN-personeel en hun familieleden gerepatrieerd. Zo kwamen we in Nederland terecht. Mijn stiefvader kon een baan krijgen aan de Rijksuniversiteit Groningen. Ik kan niet in het hoofd van mijn ouders kijken, maar ik denk dat de rust in Winsum de doorslag gaf. Mijn moeder wist al een tijd dat ze niet lang meer te leven had. Een mooie, landelijke omgeving is dan misschien aantrekkelijker dan een drukke stad.’
‘Ik moet je eerlijk zeggen, ik spreek ze beiden eigenlijk niet zo vaak meer. Tussen 2003 en 2007 hadden we met z’n drieën een radioprogramma, 3voor12XL, op 3FM. Maar sindsdien is er weinig contact.
‘Dus ja, voor wie zal ik dan gaan? Dan toch voor Malvin Wix. Met hem heb ik het meest samengewerkt. Malvin is dj, maar daarmee doe ik hem tekort. Hij was al influencer voordat het woord influencer een ding was. Hij is ook mede-eigenaar van een restaurant dat zich specialiseert in seizoensgebonden eten. Toen ik met hem optrok was hij ook met mode bezig, met reclamecampagnes. ‘The talented Mr. Wix’ wordt hij genoemd. Een bijzondere Amsterdammer.
‘Toen ik in Amsterdam kwam, was ik natuurlijk nog die guy uit Groningen. Ik was dan wel bekend van Het Lagerhuis, maar in Amsterdam moest ik opnieuw mijn sporen verdienen. Ik had in Groningen plaatselijke radio-dingen gedaan, rapper Brainpower geïnterviewd, en ik draaide hiphopplaten.
‘Maar door Malvin kwam ik in een andere fase terecht. Ik mocht voor hem mc’en (het publiek opzwepen, red.) tijdens zijn dj-sets in clubs als Jimmy Woo. Als puber kende ik Kees de Koning van de radio, in de jaren negentig draaide hij hiphop bij het VPRO-programma Villa 65. Toen Malvin en Kees mij benaderden om samen radio te maken voelde dat als een eer.
‘Drie uurtjes per week hadden we. We hadden een goede chemie. Eigenlijk had 3FM nog verder die weg in moeten slaan. Maar de rest van de radiowereld zag ons als een verwaarloosbaar eilandje op de radio. De toekomst van hiphop werd niet op waarde geschat. En nu is 3FM een dood paard waar niet meer aan te trekken valt.’
‘O, dat is zeker weten Rotterdam. Hilversum is niet de plek waar het gebeurt. Het zijn de mensen die van ver buiten Hilversum komen die Hilversum maken.
‘Natuurlijk ben ik Hilversum dankbaar. Ik heb er mijn werk aan te danken, ik heb er mijn grote liefde leren kennen, met wie ik nu een dochter heb. Maar Rotterdam is een stad met geschiedenis, daar ontstaan de ideeën, komen de talenten op, ontmoet je de verschillende culturen. Ik woon er nu zeven jaar, en daarvoor heb ik vijftien jaar in Amsterdam gewoond.
‘Ik een oude rot in Hilversum? Ik loop er nu al ruim twintig jaar rond, dus als je het zo zegt, klopt het wel. Ik heb er in die jaren veel ten goede zien veranderen wat betreft diversiteit. Maar toch: ik denk dat Hilversum nog altijd geen veilige plek is voor progressieve mensen en biculturele Nederlanders. Ik wil niet in detail treden, maar ik krijg nog steeds verhalen te horen van mensen die op witte redacties tegen een muur lopen.
‘Wat me het meest heeft verbaasd was de reactie, na de recente verkiezingen, van zichzelf progressief noemende omroepmedewerkers. Zij slaakten haast een zucht van verlichting, zo van: en nu moet het maar eens afgelopen zijn met dat woke gedoe. In tegenstelling tot wat men vaak denkt of suggereert, is Hilversum geen groot links bolwerk.’
‘Dat is een hele moeilijke. Kijk, Jellie Brouwer is de koningin van Kunststof, het programma begon met haar. Maar Frénk van der Linden is ook Kunststof. Allebei hebben ze het programma gemaakt tot wat het is. Het enige verschil is dat Jellie nu een voorouder is (Brouwer overleed vorig jaar, red.). Als voorouder heb je een extra status.
‘Wat ik tof vond aan Jellie, was dat zij gasten al voordat de uitzending begon op hun gemak stelde. Dat zorgde altijd voor warme, echte gesprekken. Veel radiomakers staan er afstandelijker in. Die treden pas in contact met de gast als de uitzending begint. In mijn geval mogen luisteraars van Kunststof ook iemand verwachten die een echt gesprek probeert te voeren. Die goed probeert te luisteren en op zoek gaat naar wat onuitgesproken blijft.
‘Of ik het als de kroon op mijn werk beschouw? Dat kan ik pas over een paar jaar zeggen. Ik zal in het begin zeker nog een paar keer struikelen. De kunst wordt om bij mezelf te blijven.’
1982 geboren in Kampala (Oeganda)
1991 verhuizing met gezin naar Hengelo
1999 deelname aan tv-programma Het Lagerhuis
2003-2007 presentator radioprogramma 3voor12XL
2010-heden presentator tv-uitzending North Sea Jazz Festival
2016-heden presentator NPO Soul & Jazz
2016 medepresentator tv-programma Elvis Lives!, over Elvis’ nalatenschap
2017-2020 gespreksleider Skin Deep, over identiteit en racisme, in debatzaal de Rode Hoed, Amsterdam
2023 eenmalig interviewer Het Marathoninterview, met gast Joris Luyendijk
vanaf januari 2024 twee keer per week interviewer radioprogramma Kunststof
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden