Gejuich gaat op onder de demonstranten, gehuld in Palestijnse vlaggen, als op het grote scherm – op straat buiten het Haagse Vredespaleis – de eerste beelden verschijnen van de zitting van het Internationaal Gerechtshof. Zuid-Afrika zet daar uiteen waarom Israël het Genocideverdrag uit 1948 schendt, en waarom het hof zo snel mogelijk ‘provisionele maatregelen’ moet nemen om het te stoppen.
De honderden demonstranten vormen een bont gezelschap: doorgewinterde activisten, een enkele politicus (zoals de Ierse socialiste en Europarlementariër Clare Daly), maar ook mensen die simpelweg hun verontwaardiging willen uiten over wat er gebeurt in Gaza. Zoals Yvonne uit Schiedam, die met haar 15-jarige dochter Tamiem is gekomen. ‘We staan hier vanwege de genocide, daar gaat het allemaal om. De etnische verwijdering van mensen.’ Tamiem zegt dat het op haar school ook erg leeft, ook onder mensen die niet komen demonstreren. ‘Door sociale media krijgt iedereen het direct binnen.’
Over de auteur
Arnout Brouwers schrijft voor de Volkskrant over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid. Eerder was hij correspondent in Moskou.
Juliette Mattijsen is student geneeskunde en is met een gezelschap artsen en studenten gekomen. ‘Vanuit ons beroep sta ik hier als morele plicht. De situatie in Gaza is een humanitaire crisis. Onze collega’s staan te opereren tussen leven en dood. Mensen hebben geen toegang tot eten, geen toegang tot water. Ziekenhuizen worden gebombardeerd. Ziektes verspreiden zich. Het kan niet zo zijn dat een op de honderd Gazanen vermoord is en dat de wereld gewoon toekijkt.’
Ze is blij dat het hoogste internationale hof zich nu gaat beraden over de vraag of Israël zich schuldig maakt aan genocide. Dat is de ergste misdaad in het volkenrecht, die werd gecodificeerd na de Holocaust, de doelbewuste uitroeiing van zes miljoen joden tijdens de Tweede Wereldoorlog. Mattijsen: ‘Dit is een historische zaak, ik hoop dat ernaar geluisterd wordt.’
Tot ergernis van veel pro-Palestijnse demonstranten hebben de pro-Israël-demonstranten van de politie een mooiere plek gekregen, recht voor het Vredespaleis. ‘Jammer, want dit is toch een beetje een Palestijnse dag’, zegt Yvonne. ‘Dat hebben jullie weer mooi geregeld’, roept een jongeman naar agenten. ‘Israël krijgt de mooiste plaats en wij moeten naar het buitenplein.’
Dat Israël zich beledigd voelt, maar ook in het nauw gedrongen door de zaak die Zuid-Afrika heeft aangedragen, is al even duidelijk. De Israëlische president Herzog reageerde getergd op de genocidebeschuldiging die, zeker als het hof de komende tijd besluit tijdelijke maatregelen af te kondigen (een definitief oordeel kan jaren duren), de internationale druk op het land verder vergroot.
Om te onderstrepen dat Israël in dit conflict geen dader maar slachtoffer is, zijn families van gegijzelden overgevlogen. Ze bezoeken de Tweede Kamer en geven een persconferentie. De Israëlische woordvoerder Lior Haiat noemt de beschuldigingen, waarmee Zuid-Afrika zich opstelt als ‘juridische arm van de racistische en antisemitische terreurorganisatie Hamas’, een van de grootste ‘vertoningen van hypocrisie in de geschiedenis’. Dat Israël zich vrijdag toch zal verdedigen, zegt hij, is uit respect voor het hof en omdat het land zichzelf moet verdedigen.
Bij de veelal oudere pro-Israël-demonstranten voor het Vredespaleis is de stemming veel gelatener dan onder de boze pro-Palestijnse betogers die, behalve het controversiële ‘From the River to the Sea, Palestine will be Free’ ook leuzen schreeuwen als ‘There is Only One Solution - Intifada Revolution!’
Rien Koert uit Soest vindt de genocide-beschuldiging onterecht. ‘Genocide is iets wat je doelbewust doet, zoals tijdens de Tweede Wereldoorlog toen joden bewust vernietigd werden. In Gaza wordt voortdurend tevoren gewaarschuwd voor acties, het is niet zomaar ‘schiet maar raak’.’ Israël wil de gijzelaars vrij krijgen, zegt Koert, en moet zich verdedigen tegen Hamas. ‘Want die willen Israël vernietigen, daarom staan we hier.’
‘Die 23 duizend doden in Gaza zijn direct de schuld van Hamas, niet van Israël’, zegt een andere betoger, John Dunkelgrün, auteur van Waarheen moet ik gaan, een vluchtverhaal van twee joodse families tijdens de oorlog. ‘Hamas wist verdomd goed wat Israël zou doen. Daarom hebben ze niet alleen kibboetsen aangevallen, maar op de meest grove wijze vrouwen verkracht en vermoord, en kinderen en hun ouders, puur om een grote reactie te krijgen van Israël waardoor ze weer in het nieuws zouden komen.’
Ondertussen is in het Vredespaleis zelf een langdurig en gedetailleerd pleidooi namens Zuid-Afrika begonnen om aan te tonen dat het ‘op zijn minst plausibel is’ dat Israël de Genocide Conventie heeft geschonden. Eigenlijk, zo betoogt pleiter Adila Hassim, op bijna alle onderdelen ervan: de artikelen 2a, 2b, 2c én 2d van het verdrag. Dat behelst niet alleen het massale doden en verwonden van Palestijnen in Gaza, maar ook het ‘opzettelijk opleggen van levensomstandigheden gericht op de fysieke vernietiging van de groep, geheel of gedeeltelijk’ en het opzettelijk voorkomen van geboortes van de groep.
Advocaat Tembeka Ngcukaitobi komt met een langdurige opsomming van uitingen van Israëlische gezagsdragers die de genocidale intenties moeten ondersteunen. Hij toont ook video-opnames waarin Israëlische soldaten teksten zingen als ‘er zijn geen niet-betrokken burgers’. De kern van het juridische betoog is dat de rechten van Palestijnen ‘onmiddellijk en urgent beschermd moeten worden’.
Dat is precies wat Esme, een jonge medewerker van een hulporganisatie die buiten staat te demonstreren ook vindt. Ze noemt de ‘trage’ westerse reactie tot dusver ‘afschuwelijk’. Erkent ze Israëls noodzaak zich te verdedigen na 7 oktober? ‘Ik begrijp dat het veel gaat over Israëls gepercipieerde behoefte aan veiligheid, maar 25 duizend doden in drie maanden? Niets hieraan is proportioneel. En alles waar we om vragen is een staakt-het-vuren.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden