De kinderhartchirurgie, waar baby’s en kinderen terechtkunnen voor operaties aan aangeboren hartafwijkingen, wordt voorlopig toch niet geconcentreerd in de academisch ziekenhuizen van Rotterdam en Groningen. Dat heeft de rechtbank in Utrecht donderdag besloten. Het Leids Universitair Medisch Centrum, het Amsterdam UMC en het UMC Utrecht hadden een zaak aangespannen omdat zij het niet eens zijn met de sluiting van hun specialistische centra.
Het plan om de vier kinderhartcentra die Nederland telt (Leiden en Amsterdam vormen één centrum met vestigingen in beide steden) te centraliseren, bestaat al langer: er zijn niet genoeg patiënten voor vier centra. Bovendien verlaagt centralisatie de werkdruk van het beperkte aantal specialisten en verpleegkundigen en bevordert het de deskundigheid van de artsen, omdat zij meer operaties kunnen uitvoeren. Maar over welke centra open moesten blijven, werden de ziekenhuizen het niet eens.
Het ministerie van Volksgezondheid koos in april vorig jaar voor UMC Groningen en het Erasmus MC in Rotterdam. Een kort geding, aangespannen door de universitaire ziekenhuizen van Leiden, Amsterdam en Utrecht leverde vorig jaar niets op, maar na een bodemprocedure besluit de rechter de concentratie nu wel stop te zetten. De rechtbank is van mening dat de minister een verregaande keuze als deze wel mag maken, maar dat de keuze dan „zorgvuldig gemotiveerd en feitelijk onderbouwd” moet zijn. Dat is volgens de rechtbank onvoldoende gebeurd.
Zo had de minister „niet zomaar mogen vasthouden aan de norm van 60 operaties per jaar per centrum”, een van de voornaamste redenen om voor twee en niet voor drie centra te kiezen. Dat getal komt uit een wetenschappelijke publicatie uit 2018, maar de auteurs van dat artikel hebben later zelf gezegd dat het getal niet zomaar gebruikt kan worden als „wetenschappelijk minimum” dat nodig is om de kwaliteit van operaties te waarborgen. „De minister had twijfels moeten krijgen en had ook nader onderzoek moeten laten verrichten”, zegt de rechtbank. Ook had de minister beter onderzoek moeten doen naar de haalbaarheid van de concentratie binnen de gestelde termijn van tweeënhalf jaar.
De uitspraak van de rechter heeft de situatie terug bij het oude gebracht: alle vijf de academische ziekenhuizen mogen operaties blijven uitvoeren bij baby’s en kinderen met aangeboren hartafwijkingen. Het is aan de nieuwe minister van Volksgezondheid om het concentratieproces verder vorm te geven. Minister Ernst Kuipers (D66) stapte woensdag op omdat hij een baan in het buitenland heeft aangenomen. Wie hem opvolgt, is nog niet bekend.
Het Amsterdam UMC, LUMC en UMC Utrecht noemen het besluit van de rechter „goed nieuws voor patiënten met aangeboren hartafwijkingen, hun families en de kinderhartchirurgie in het algemeen”. De drie ziekenhuizen willen graag in gesprek gaan over een goed alternatief voor de toekomst van de kinderhartchirurgie. In de tussentijd gaan ze alvast verder met de intensievere samenwerking op het gebied van academische hart- en kinderzorg, die zij eind vorig jaar aankondigden.
Source: NRC