Kuipers maakte woensdag via sociale media bekend dat hij met onmiddellijke ingang vertrekt. Het is onduidelijk voor welke baan hij zijn ministerschap zo plotseling aan de wilgen hangt. ‘De reden dat ik nu mijn ontslag aanbied, is dat ik een functie in het buitenland ga vervullen waaraan een bepaalde ingangstermijn is gekoppeld. Daarover kan ik helaas later pas meer duidelijkheid geven. Met een zeer bezwaard gemoed, omdat ik graag de periode had afgemaakt, dien ik daarom mijn ontslagverzoek in’, schrijft hij in zijn publiekelijke verklaring.
Minister Conny Helder voor Langdurige Zorg en Sport neemt de taken van Kuipers tijdelijk waar, totdat D66 een opvolger voor Kuipers voordraagt. Helder gaat Kuipers niet permanent vervangen, meldt een woordvoerder van het ministerie van VWS.
Over de auteur
Yvonne Hofs is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over financiën, economische zaken en landbouw, natuur en visserij.
Drie andere bewindslieden vertrokken al eerder, omdat ze een andere baan prefereren boven het uitzitten van de rit met de rest van het demissionaire kabinet. Voormalig CDA-leider Wopke Hoekstra nam op 1 september ontslag als minister van Buitenlandse Zaken om Frans Timmermans op te kunnen volgen als Eurocommissaris. Staatssecretaris van Cultuur en Media Gunay Uslu (D66) vertrok op 1 december om familiebedrijf Corendon te gaan leiden. Minister van Financiën Sigrid Kaag (ook D66) trad afgelopen maandag in dienst bij de Verenigde Naties waar ze de wederopbouw van de Gazastrook gaat begeleiden.
Nu stopt dus ook Kuipers binnen een half jaar na de val van het kabinet, terwijl de formatie van een nieuwe regeringsploeg net is begonnen. In de demissionaire periode van het derde kabinet-Rutte, die twaalf maanden duurde, vertrokken slechts twee bewindspersonen vroegtijdig om een andere baan te aanvaarden. Staatssecretaris van Infrastructuur Stientje van Veldhoven (D66) werd in juli 2021 regionaal directeur Europa voor het World Resources Institute. VVD-minister Cora van Nieuwenhuizen (Infrastructuur en Waterstaat) legde haar ministerschap een maand later neer om voorzitter van Energie-Nederland te worden.
De sollicitatiedrift van met name de D66’ers kan niet los gezien worden van de aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid dat die partij geen deel zal uitmaken van het volgende kabinet. Ook voor de CDA- en ChristenUnie-bewindslieden is de kans op een nieuwe kabinetspost gering. In het zicht van nakende werkloosheid is de verleiding groot om toe te happen zodra er een mooie functie beschikbaar komt. Al was het maar omdat wachtgeld trekkende oud-ministers nogal eens als uitvreters worden afgeschilderd.
Het derde kabinet-Rutte kende ook opvallend veel functiewisselingen, maar de meeste bewindslieden gingen toen weg om gezondheidsredenen (Tamara van Ark, Bruno Bruins, Bas van 't Wout) of vanwege kritiek op hun functioneren (Ank Bijleveld, Sigrid Kaag, Eric Wiebes). Bewindslieden die voortijdig een andere baan aannemen besparen de overheid niet per definitie wachtgeld. Als er een vervanger wordt aangewezen, heeft die vervanger immers ook recht op wachtgeld zodra het demissionaire kabinet het stokje overdraagt. Tot nu toe is alleen Hoekstra’s vertrek ‘intern’ opgelost (Hanke Bruins Slot schoof door van Binnenlandse naar Buitenlandse Zaken en woonminister Hugo de Jonge nam Bruins Slots portefeuille er daarna bij).
De vacatures van de drie opgestapte D66'ers worden wel extern ingevuld. Zo gaat voormalig D66-Kamerlid Steven van Weyenberg het ministerie van Financiën bestieren als opvolger van demissionair minister Sigrid Kaag. De 50-jarige Van Weyenberg was van 2012 tot 5 december 2023 Tweede Kamerlid. Voor de laatste Tweede Kamerverkiezingen stelde hij zich niet verkiesbaar. In de D66-fractie was hij woordvoerder financiën en belastingen, en voorheen ook arbeidsmarkt en pensioenen. Hij was tevens vicefractievoorzitter.
Vanaf de zomer van 2021 viel Van Weyenberg al een aantal maanden in als demissionair staatssecretaris van Infrastructuur. Er ontstond toen enige controverse, omdat hij - net als de VVD’ers Dilan Yesilgöz en Dennis Wiersma - zijn Kamerlidmaatschap wilde combineren met een demissionaire kabinetspost. Omdat Tweede Kamerleden geacht worden het kabinet te controleren, is dat staatsrechtelijk een vreemde figuur. Na kritiek van de Raad van State gaven de drie in september 2021 alsnog hun Kamerzetels op.
Van Weyenberg wordt vrijdag beëdigd. De stoelendans in het kabinet is daarmee niet ten einde. Zijn verheffing tot demissionair minister creëert namelijk weer een vacature op het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW). Van Weyenberg bezette daar sinds 6 december namelijk het staatssecretariaat van Cultuur en Media, dat vrijkwam nadat Gunay Uslu de kabinetspost opgaf om bestuursvoorzitter van reisorganisatie Corendon te worden.
Dat (demissionaire) staatssecretariaat op OCW gaat nu naar een oud-partijvoorzitter van D66, Fleur Gräper (49). Zij was landelijk partijvoorzitter van 2013 tot 2015. Tot juli 2023 was zij gedeputeerde Verkeer en Vervoer in Groningen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden