De een zijn nood is de ander zijn brood. Of degene in nood daar bijzonder bij is geholpen, is een tweede. De voortslepende toeslagenaffaire is daar een schrijnend voorbeeld van. De hersteloperatie stond aan de wieg voor een voor veel partijen lucratieve herstelindustrie. Consultants, advocaten, uitvoeringsjuristen, maatschappelijk ondernemers; er is een lijvig en nog immer uitdijend leger professionals die een dikke boterham verdienen aan het pogen op te lossen van de onoverzienbare, door de overheid gecreëerde toeslagentragedie.
Over de auteur
Harriët Duurvoort is publicist en columnist van de Volkskrant. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Het is wrang voor de slachtoffers, van wie een fors deel alle hoop op een redelijk herstel van het aangedane leed en de veroorzaakte schade langzaamaan verliest. Tienduizenden mensen wachten nog op een beoordeling van hun dossier. Het idee dat er bovendien ‘over hun ruggen’ veel geld wordt verdiend, is nauwelijks te verkroppen.
De teller van de kosten van de hersteloperatie staat nu op ruim 7,2 miljard euro en het einde is nog niet in zicht, berichtte de NOS deze week. Een exorbitante 30 procent van de uitgaven voor de hersteloperatie ging naar de mensen die de uitvoering van de regelingen doen, waarvan driekwart extern is ingehuurd. Fors meer dan de minder dan 5 procent uitvoeringskosten die gangbaar zijn bij de overheid.
Het verrast niet. Een interim-jurist die een klus kreeg bij het toeslagherstel had mij al jaren geleden ingefluisterd dat ze haar vraagtekens had bij het proces. Het was juridische haarkloverij, die neerkwam op het opnieuw in het verdachtenbankje plaatsen van de ouders die een claim deden op herstel, vond ze. Ze heeft het er niet lang volgehouden, want haar kritische stem werd niet gewaardeerd.
Allerlei organisaties en bedrijven zijn ingeschakeld om bij de uitvoering te helpen. Grote consultancybedrijven als Andersson Elffers Felix en Boston Consulting Groep, maar ook Stichting (Gelijk)waardig Herstel van prinses Laurentien.
Begrijp me niet verkeerd, het zal best eervol en bevredigend voelen om je als consultant bezig te houden met een van de omvangrijkste schandalen in onrechtmatig overheidshandelen ooit. Je maatschappelijk betrokken hart zal voldoening vinden als jouw ideeën en onderzoek hopelijk een steentje bijdragen aan het verlichten van dat diepe leed, dat plaatsvindt ver beneden jouw bubbel. Helemaal win-win als je daar dan wel conform het immer stijgende uurtarief van je eigen bubbel voor professionals met een academische graad voor wordt betaald. Soms, maar lang niet altijd, wordt met een handjevol toeslagenslachtoffers gewerkt aan dit soort projecten, die dan ook een factuur mogen indienen.
Mocht u vermoeden dat bijvoorbeeld prinses Laurentien haar goede werken voor de toeslagenslachtoffers onbezoldigd zou doen: op Linda.nl, waarin ze vertelt over de nieuwe vintage winkel die ze samen met haar dochter (de populaire gravinfluencer Eloïse) wil beginnen, wordt uitgelegd hoe haar number 5 foundation, een vrijplaats voor sociale initiatieven, werkt. ‘Er is wel eens verwarring over, maar prinses Laurentien en prins Constantijn ontvangen geen koninklijke toelage. Zij werken op hun kantoor – voor de kost – aan maatschappelijke projecten, waaronder een alternatieve oplossing voor de afhandeling van de kinderopvangtoeslagaffaire.’
Forse bedragen worden ook uitgegeven aan de juridische afhandeling van schadezaken. Zo spint de landsadvocaat, het wegens grootschalige fraude omstreden geraakte advocatenkantoor Pels Rijcken, garen bij het bijstaan van de overheid in rechtszaken die slachtoffers van de toeslagenaffaire aanspannen als ze het niet eens zijn met een compensatievoorstel.
Inzet is om de compensatie zo laag mogelijk te houden, zegt Paula Bouwer van Stichting Herstel Ongekend Onrecht. Maar het is een ongelijk spel. Een sociaal advocaat verdient gemiddeld slechts 1.300 euro op een heel dossier. Het betreft vaak uiterst complexe casussen waaraan veel meer uren moeten worden besteed. De dure uren van de landsadvocaat worden uiteraard wel betaald. Wat de landsadvocaat de overheid mogelijk bespaart als men er bij de rechter in slaagt een toegekende slachtofferclaim met tienduizenden euro’s te verlagen, wordt zo tenietgedaan door draconische advocaatkosten.
Hoe verpletterend het toeslagenschandaal een leven kan verwoesten, was onlangs weer te zien in de indringende documentaire van Human, Sheila versus de Staat. Voor een grafsteen voor haar zoontje, die door alle geldstress zijn vroeggeboorte niet overleefde, is geen geld. Na een hartaanval is de kans dat ze haar 7-jarige dochtertje volwassen kan zien worden gering. Eén drama uit tienduizenden. Het moet worden opgelost. Maar hoe?
Source: Volkskrant columns