Het nieuwe Franse onderzoek over HCQ werd woensdag in Biomedicine & Pharmacotherapy gepubliceerd. Voor de studie zijn gegevens bestudeerd van overleden coronapatiënten in België, Frankrijk, Italië, Spanje, Turkije en de Verenigde Staten. Het blijkt dat mensen die HCQ kregen toegediend een 11 procent hogere overlijdenskans hadden dan mensen die het medicijn niet kregen.
Er waren al langer twijfels over de inzet van HCQ. Van het medicijn is bekend dat het hartritmestoornissen en hartstilstanden kan veroorzaken. Maar in de eerste golf van COVID-19 waren artsen ten einde raad: geen enkel geneesmiddel leek te helpen. Toen wees onderzoek uit dat het malariamedicijn het coronavirus zou kunnen remmen.
Later werden die onderzoeksresultaten weer onderuit gehaald. Maar ook toen werd het aangeprezen door onder meer de toenmalige Amerikaanse president Donald Trump, die zich ermee liet behandelen toen hij het coronavirus had opgelopen. Ook FVD-leider Thierry Baudet prees het middel aan.
Het gebruik van het malariamiddel was al langer een punt van twijfel, zegt viroloog Marion Koopmans tegen NU.nl. "Het werd decennia geleden op de markt gebracht voor de behandeling van malaria en reuma, maar bleek ongeschikt voor de behandeling van coronapatiënten." Er werd volgens Koopmans dan ook al snel gewaarschuwd voor de kans op bijwerkingen bij bepaalde type patiënten.
Hydroxycholoquine (HCQ) is van oorsprong een middel tegen malaria. Het medicijn wordt gebruikt voor zowel de behandeling als het voorkomen van malaria. Er komt veel resistentie voor, daarom krijgen mensen die gereisd hebben vaak een ander middel.
Daarnaast wordt het gebruikt bij de behandeling van bepaalde ziektes die te maken hebben met verstoorde afweer. Het middel werkt in op een bepaald proces in lichaamscellen en ook in de malariaparasiet.
Bijwerkingen zijn onder meer hartritmestoornissen, slapeloosheid en depressie. De kans op hartritmestoornissen is groter bij mensen met onder andere hart- en vaatziekten. Dat zijn ook patiënten met een verhoogd risico op ernstige COVID-19.
Daarvoor moet je terugkijken naar het begin van de pandemie. "Bij een nieuwe ziekte, die bij een deel van de mensen zeer ernstig verloopt, wordt naarstig gezocht naar mogelijkheden om te behandelen", zegt Koopmans. "Omdat het hier om een totaal nieuw virus ging, lag er niets op de plank."
De toelating van geneesmiddelen is een langdurig traject, waarbij een aantal stappen wordt doorlopen. Daarbij wordt eerst met laboratoriumstudies gekeken of er mogelijk effect is op de vermeerdering van het virus in cellen, daarna in dierstudies, en tenslotte in gecontroleerde studies bij mensen. Maar die stappen duren lang.
In het eerste stadium van de studie in een laboratorium bleek dat het virus geremd werd door HCQ. "Dat zou voor een totaal nieuw middel absoluut onvoldoende zijn om dat toe te laten op de markt", legt Koopmans uit. "Maar voor middelen die al gebruikt worden voor andere aandoeningen mogen artsen zelf beslissen of ze dat willen proberen. Dat heet een compassionate use programma." Dat hebben sommige artsen dus gedaan.
Maar bij zo'n grote uitbraak is het belangrijk om dan ook snel behandelstudies te doen op een manier die wel tot duidelijke conclusies leidt. Die studies zijn ook gedaan door de WHO en daaruit bleek al snel dat er geen duidelijke verbetering was bij opgenomen patiënten, en ze zelfs een verhoogd risico liepen op overlijden.
Het onderzoek is volgens Koopmans een "goed onderzoek dat een consistent beeld geeft van de situatie rondom het gebruik van HCQ en corona". Het is daarom goed mogelijk dat er ook in ons land mensen zijn overleden aan de bijwerkingen van het middel.
Ook in Nederland kregen veel mensen het medicijn toegediend. Het is niet bekend om hoeveel mensen het gaat. Volgens microbioloog Marc Bonten zijn in Nederland mogelijk honderden mensen om het leven gekomen door de bijwerkingen van HCQ, maar dat is in de Franse studie niet onderzocht.
Hij baseert zich op eigen berekeningen en gaat ervan uit dat de hogere overlijdenskans van 11 procent ook in ons land van toepassing is. "In de eerste golf werden zo'n 12.000 tot 15.000 mensen ziek, waarvan zo'n 20 procent overleed. Daarvan zouden zo'n tweehonderd mensen zijn overleden aan de bijwerkingen van HCQ", zegt hij tegen de Volkskrant.
Het gaat volgens Koopmans om een "ruwe schatting". "Om het exacte aantal te weten zou je moeten weten hoe vaak het is gebruikt, bij welke patiënten en met welk risicoprofiel." Exacte cijfers zijn momenteel dus niet bekend. De viroloog benadrukt dat het gebruik van compassionate use onder voorwaarden gewoon mag. "Maar daarbij mag je wel verwachten dat behandelaars goed bijhouden wat de stand van kennis is. En dat wordt gehandeld bij veranderingen inzichten over de onwerkzaamheid of zelfs risico's."
Source: Nu.nl algemeen