Zeker in de laatste dagen voor de verkiezingen waren er vrijwel dagelijks updates en werden het internationaal werkende Ipsos het kleinere Nederlandse I&O veelvuldig met elkaar vergeleken. De vraag is of zulk vergelijkend warenonderzoek nog mogelijk blijft na de overname. In de afgelopen jaren verdwenen al meerdere peilingbureaus van het toneel, vorig jaar stopte onderzoeksbureau Kantar met politieke peilingen.
Over de auteur
Hessel von Piekartz is politiek verslaggever voor de Volkskrant en schrijft over de volksgezondheid, pensioenen en sociale zekerheid. Hij werd in 2022 genomineerd voor de journalistieke prijs De Tegel.
Lees hier alles over de kabinetsformatie.
De meeste mensen zullen Ipsos en I&O Research vooral van naam kennen uit verkiezingstijd, maar de bureaus houden zich buiten campagnetijd vooral bezig met marktonderzoek of opdrachten voor de overheid en de publieke sector. Dit betekent niet dat peilingen slechts bijzaak zijn, ze leveren naast naamsbekendheid ook inhoudelijke aanknopingspunten op voor maatschappelijk debat en verder opinieonderzoek, zegt Peter Kanne, onderzoeker van I&O Research.
Dat het bedrijf blijft peilen is dus duidelijk, alleen weten ze nog niet in welke vorm, aldus Kanne. ‘De eerste gedachte die iedereen had, was dat er één gezamenlijke peiling zou overblijven. Maar bij nader inzien willen we dat niet te snel beslissen.’ Grofweg liggen er twee scenario’s: ofwel behoudt het nieuwe bedrijf beide methodes en bijbehorende panels en blijft het twee peilingen publiceren, ofwel komt er een nieuwe gezamenlijke peiling. Beide hebben hun voor- en nadelen.
‘Als je maar één methode hebt, is er geen second opinion’, zegt Kanne. ‘Aan de andere kant betekent meer peilingen meer media-aandacht en een mogelijk sterker effect op het gedrag van kiezers. Veelgehoorde kritiek is immers dat peilingen het debat bepalen en verkiezingen reduceren tot een horse race.’
Politicoloog Tom Louwerse vindt dat in dit geval de argumenten voor meer peilingen zwaarder wegen. ‘Hoe meer goed uitgevoerde peilingen, hoe meer informatie’, zegt hij. Een trend is volgens hem anders moeilijk te ontwaren. ‘De keuze voor een methode kan een verschil maken in de uitkomst: vergelijken is dus belangrijk om een goed beeld te krijgen.’
Het is de reden waarom Louwerse in zijn Peilingwijzer de peilingen van I&O en Ipsos met elkaar combineert. ‘Kijk bijvoorbeeld naar het grote verschil aan het begin van de campagne in het gepeilde aantal zetels voor GroenLinks-PvdA’, zegt Louwerse. ‘Later bewoog dat naar elkaar toe doordat de partij in de ene peiling groter werd en in de andere juist kleiner: was er maar één peiling geweest, dan was één van de verhalen gaan overheersen.’
Zulke trends zijn van belang voor kiezers, zegt Louwerse. ‘Een strategische stem is een valide overweging als je wilt dat een partij de grootste wordt. Zo’n keuze kun je vaak alleen maken als je een tussenstand hebt. Kritiek op peilingen gaat vooral over de manier waarop media ze presenteren als een soort paardenrace.’
Als Ipsos en I&O nog maar één peiling zouden uitbrengen, blijven er in Nederland met Peil.nl van Maurice de Hond slechts twee politieke-peilingbureaus over. Te weinig, vindt Louwerse. ‘Als beide dezelfde trends laten zien, mis je een derde om die echt te bevestigen of in perspectief te plaatsen.’ Voorlopig is dat nog niet het plan, zegt onderzoeker Kanne. ‘Voor de Europese verkiezingen in juni zullen we waarschijnlijk nog twee aparte peilingen publiceren. Daarna kijken we verder.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden