‘De functie van een Franse premier hangt een beetje af van de politieke verhoudingen. Als premier en president een andere politieke kleur hebben, krijg je meer verschil tussen de twee. Daarvan is nu geen sprake: Borne en Attal zijn partijgenoten van Macron. Borne wordt vaak neergezet als degene die het vuile werk opknapte voor de president.
‘Macron is een president die graag zijn stempel drukt op allerlei terreinen van het regeringsbeleid, waardoor Borne als premier vooral bezig was om meerderheden te smeden in het Franse parlement. Ze nam vaak de woede over Macrons plannen op zich.
‘Een premierwissel is in Frankrijk niet heel ongebruikelijk. Het is voor Macron al de derde keer. Ook is er al twee keer eerder volop gespeculeerd over de mogelijke vervanging van Borne. Dat gebeurde na de parlementsverkiezingen van 2022, waarbij Macrons partij geen absolute meerderheid haalde, en rond de omstreden pensioenhervorming van vorig jaar. Beide keren bleef Borne toch zitten.’
‘Daar zijn verschillende mogelijke verklaringen voor. Tot een paar dagen geleden leek het alsof Borne opnieuw zou blijven zitten. Als het aan haar lag, was ze ook doorgegaan: in haar afscheidsboodschap schrijft ze dat ze op verzoek van Macron is vertrokken.
‘Élisabeth Borne was zeer impopulair, terwijl Attal een van de populairste ministers van het huidige kabinet is. Ook had Borne een ingewikkelde relatie met het Franse parlement: als premier heeft Borne tientallen moties van wantrouwen aan haar broek gehad. De premierwissel moet dus in ieder geval de relatie tussen de premier en het parlement verbeteren.
‘Ook de spanningen binnen het Franse kabinet over de immigratiewet kunnen een rol hebben gespeeld. Eind december loodste het kabinet een nieuwe immigratiewet door het Franse parlement. Die wet legde de interne verdeeldheid in Macrons partij bloot. De partij probeert de links-rechtsverdeling te overstijgen, waardoor de partij twee flanken kent. De linkerflank vond de immigratiewet te streng, de rechterflank vond hem prima of zelfs niet streng genoeg. Uit onvrede over de wet vertrok de minister van Gezondheid uit de regering. Attal kan als premier nieuwe energie brengen in de intern verdeelde partij.
Over de auteur
Daan de Vries is algemeen verslaggever van de Volkskrant.
‘Uiteindelijk zal Attal net als Borne vooral de plannen van president Macron moeten uitvoeren. Tegelijkertijd is de symbolische waarde van Attals aanstelling niet gering: Attal is jong, dynamisch en populair. Maar of het genoeg is om Macrons tweede ambtstermijn een nieuwe start te geven, moet blijken. Het is voor Macron fijn om een populairdere premier te hebben, maar dat betekent niet dat Fransen ook tevredener zullen zijn met de regering.
‘Sommige experts denken dat de premierwissel te vroeg komt. Op 25 januari oordeelt het constitutioneel hof over de immigratiewet, die in december door het Franse parlement kwam. Bepaalde elementen van die wet zijn mogelijk in strijd met de Grondwet. Als het constitutioneel hof kritisch oordeelt over de wet, krijgt Attal dat over twee weken op zijn bord.’
‘Borne is iemand met veel politieke ervaring, getraind in het voeren van moeilijke onderhandelingen. Attal is een jonge politicus die razendsnel carrière heeft gemaakt. Anders dan Borne heeft hij niet het imago van doorgewinterde onderhandelaar.
‘Hij is de jongste premier uit de recente Franse geschiedenis en de eerste openlijk homoseksuele. Dat past bij het nieuwe elan dat deze benoeming moet uitstralen. Ook is hij al vanaf de oprichting betrokken bij Macrons partij.
‘Als minister van Onderwijs stelde Attal een abayaverbod in op middelbare scholen en introduceerde hij een experiment met een verplicht schooluniform. Dergelijke voorstellen doen het goed bij kiezers en politici aan de rechterkant van het politieke spectrum.
‘Dat kan hem helpen bij het zoeken naar meerderheden in het parlement, waar Macrons partij geen absolute meerderheid meer heeft. Het rechts-conservatieve Les Républicains is in het parlement een logische partner. Die partij reageerde vrij positief op Attals benoeming. Extreem-rechts en extreem-links zien de nieuwe premier als een kloon van Macron, van wie ze weinig verandering verwachten.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden