Die glimlach, die geur
en ze vraagt: was het makkelijk te vinden?
Ellie, Klein Orkest (1982)
Net over de helft van de jaren zeventig kreeg het nachtleven in Utrecht een impuls van een zwik linkse wereldverbeteraars, titaantjes uit Den Haag. Op het adres Biltstraat 23 verrees in 1976 De Baas, een café dat, anders dan de naam deed vermoeden, werd georganiseerd op basis van solidariteit en gerust anarchistisch kon worden genoemd.
In ‘collectief café’ De Baas waren alle medewerkers, een stuk of twintig vrijwilligers, de baas. Aan de basis stond Harrie Jekkers (1951), een leraar Engels uit Den Haag met muzikale aspiraties. Steun kreeg hij onder meer van twee voormalige stadgenoten, Koos Meinderts en zijn oude schoolvriend Cees Grimbergen.
De Baas werd een eclatant succes. Met de opbrengsten werden idealistische projecten gefinancierd. Op de resten van een mislukt theaterprogramma, Het Groot Orkest, bouwde Jekkers vanuit het café bovendien een band die zichzelf lanceerde op krakersfeesten: Het Klein Orkest, afgekort Klein Orkest. Drummer Niek Nieuwenhuijsen, basgitaristChris Prins en organist Leon Smit maakten het kwartet compleet.
Het hart klopte links, in een tijd van recordwerkloosheid en armzalige toekomstperspectieven voor schoolverlaters en andere jongeren. De ‘lost generation’, de generatie na de babyboomers, had het zwaar: ‘Die politieke Haagse maffia / die blijft maar korten op de minima / Nou laat ze zelf maar betalen / want bij Koos valt niks te halen / Sorry dat ik besta’. (Uit: Koos Werkeloos, 1983).
Mede dankzij radio-dj Frits Spits werd Koos Werkeloos een hit, hij benoemde het nummer in zijn programma De Avondspits tot ‘steunplaat’. Meer nog dan de doorbraakplaat van Klein Orkest, de ode aan het vrijgezellenbestaan Laat mij maar alleen, was het een prikkelend visitekaartje van de band.
Het succes bracht Jekkers niet uit balans. ‘Het Klein Orkest baalt van sterrendom’, vatte het AD in september 1983 een interview met hem samen. Omdat hij het ‘absoluut oneens is met de omroepen’ weigerde Jekkers op te treden voor de Avro, Tros en Veronica. Het credo van de band: ‘We nemen het op voor mensen in een moeilijke positie’.
Klein Orkest (1978-1985) had de grote omroepen niet nodig. Tegen de achtergrond van de Koude Oorlog groeide het nummer Over de Muur uit tot een van de strijdliederen van de vredesbeweging. Ook O, o, Den Haag, de ode van Jekkers aan zijn jeugd en de stad waarin hij opgroeide, werd een klassieker.
Op de dertigste verjaardag van zijn oude vriend Cees Grimbergen, later een bekende journalist en tv- en radiomaker, speelde hij het nummer voor het eerst. De geschiedenis van O o Den Haag werd in 2017 in een documentaire ontrafeld door Bart Grimbergen, een jongere broer van Cees en ook al een neo-Utrechter.
Ook in Ellie, de weinig succesvolle debuutsingle uit 1982 met een opvallende bijdrage van toetsenist Leon Smit, was Jekkers dicht bij huis gebleven. Hij beschrijft een bezoek aan een oude liefde. Ze woont inmiddels samen, in een appartement met uitzicht. Haar bankstel is te laag, het vloerkleed te dik en over twee jaar komen er kinderen.
Het bezoek heeft nooit plaatsgevonden en de naam Ellie is fictief, laat Jekkers ruim veertig jaar later weten. ‘Wel heeft het te maken met een uitnodiging van mijn eerste ex om een keer langs te komen. Ik ben daar niet op ingegaan, maar heb me proberen voor te stellen hoe zo’n bezoekje zou zijn geweest.’
Het viel zwaar tegen. Of hij blijft eten, vraagt de vrouw. Zijn antwoord: ‘Ik moest weer eens gaan / Nee, ik kan echt niet blijven / Ik heb vanavond nog zoveel te doen.’ En weg is hij, opgelucht en wel.
John & Paul
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden