Dinsdagochtend stond de politie op de stoep bij Mariusz Kamiński en Maciej Wąsik om de twee parlementariërs in te rekenen. Maar de agenten vingen bot. Het tweetal bleek in het paleis van president Andrzej Duda te zijn, die ze daar eerder had ontboden. Dinsdagmiddag leken ze niet voornemens weg te gaan. ‘We verbergen ons niet’, zei Kamiński tegen de aanwezige pers voor de deur. ‘We zijn in het presidentieel paleis.’ Agenten wachten ondertussen voor de deur van het grote neoklassieke gebouw in het centrum van Warschau.
Volgens Poolse zender Radio Zet houdt de politie zelfs rekening met een scenario waarbij de twee politici per helikopter naar de presidentiële residentie aan de Baltische kust worden gebracht. Het is de zoveelste plotwending in de Poolse politiek, die sinds de nieuwe regering van Donald Tusk aan de macht is menig politieke thriller naar de kroon steekt.
Over de auteur
Arnout le Clercq is correspondent Centraal- en Oost-Europa voor de Volkskrant. Hij woont in Warschau.
Het tweetal werd eind december veroordeeld tot gevangenisstraffen van twee jaar. De zaak gaat jaren terug, naar de eerste regeerperiode van Recht en Rechtvaardigheid (PiS), tussen 2005 en 2007. De politici zijn veroordeeld wegens machtsmisbruik bij een groot corruptieonderzoek. Kamiński was destijds hoofd van het Poolse anticorruptiebureau, Wąsik werkte onder hem. Ze werden al eerder veroordeeld in deze zaak, maar president Duda verleende beide politici gratie in 2015, vlak nadat PiS de verkiezingen had gewonnen.
De jaren erna bekleedden ze belangrijke functies: Kamiński was als minister verantwoordelijk voor de geheime dienst, later werd hij minister van Binnenlandse Zaken. Wąsik was zijn staatssecretaris. Nu zijn ze afgevaardigde in het Poolse Lagerhuis. De gratieverlening van Duda in 2015 was omstreden, volgens critici hield hij de veroordeelden de hand boven het hoofd. Ook pardonneerde hij hen voordat het hoger beroep had gediend, wat tot twijfels leidde over de juridische geldigheid van de presidentiële gratie.
Afgelopen jaar besloot het Hooggerechtshof dat de zaak moest worden heropend, eind december resulteerde dit alsnog in een opgelegde gevangenisstraf.
De veroordeling en mogelijke arrestatie van het tweetal groeit uit tot nieuw brandpunt van de krachtmeting die reeds weken gaande is tussen de nieuwe en de vorige regering. Premier Tusk en zijn kabinet zijn aan de macht en proberen de rechtstaat te herstellen. De veroordeling van de twee parlementariërs door de rechter zien ze als een terugkeer van het functioneren van de Poolse rechtspraak, die afgelopen jaren werd gehinderd door de politiek.
Maar PiS heeft zich diep ingegraven in de instituties. Door PiS gepolitiseerde rechtbanken en de aan de partij gelieerde president Duda proberen het tweetal in bescherming te nemen, zowel tegen het intrekken van hun mandaat in het Lagerhuis als tegen mogelijke arrestatie. Nu het arrestatiebevel na weken touwtrekken bij de politie ligt, lijkt de saga op een grote ontknoping in het presidentieel paleis af te stevenen.
Op een persconferentie noemde premier Tusk de situatie dinsdag ‘ongelooflijk’. Zoiets is niet eerder in Polen voorgekomen. ‘Dit staat niet in de schoolboeken’, aldus Tusk. Hij wees erop dat het verbergen van mensen die worden gezocht door de politie een strafbaar feit is en riep de president op dit ‘schadelijke spektakel’ te stoppen. Volgens Tusk staan niets minder dan de grondvesten van de Poolse staat op het spel.
Vanuit PiS klinkt een heel ander geluid: de oud-regeringspartij is van mening dat de vervolging van de parlementariërs politiek is gemotiveerd. ‘We kunnen niet toestaan dat Polen politieke gevangenen heeft’, zei Kamiński dinsdag. Beiden zijn naar eigen zeggen nog steeds lid van het Lagerhuis – hoewel hun mandaat dus is ingetrokken – en zijn van plan de volgende sessie bij te wonen.
Die sessie werd dinsdagochtend met een week uitgesteld, volgens Lagerhuis-voorzitter Szymon Hołownia omdat de emoties rond de parlementariërs te hoog zijn opgelopen. Wąsik zei eerder deze week op de radio dat hij voornemens was naar de zitting te gaan en anders ‘met geweld verwijderd zou moeten worden’. Een dergelijk spektakel lijkt Hołownia te willen voorkomen.
Sinds de regering-Tusk de populistische erfenis van PiS probeert te ontmantelen, zoals bij de omstreden overname van de Poolse publieke omroep eind december, wentelt de partij zich in de slachtofferrol. Een spectaculaire arrestatie in het presidentieel paleis van de twee parlementariërs – waar de politie formeel wel mag komen – zou eveneens koren op de molen zijn van PiS. Dinsdagavond hielden de agenten het voorlopig bij het doorzoeken van verschillende auto’s die het paleis verlieten.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden