Veel EU-landen breken zich het hoofd over hoe ze het aantal asielzoekers kunnen terugdringen. Iedereen heeft het daarbij over het ‘Deense model’, een term die synoniem begint te worden met een harde opstelling tegenover asielzoekers en de blauwdruk lijkt te vormen voor hoe het aantal asielzoekers aan de grens drastisch kan worden verminderd. Het ‘Deense model’ duikt voortdurend op in verkiezingscampagnes in landen als Nederland, Duitsland en Zweden, waar politici afgunstige blikken werpen op het aantal asielverleningen in Denemarken.
Doe dat alstublieft niet. Het ‘Deense model’ is niet eens een model en dient zeker de rest van de Europese Unie niet te inspireren. Het werkt namelijk niet. Het is onsolidair. En het brengt schade toe aan zowel het wereldwijde systeem van vluchtelingenhulp als aan de humanitaire reputatie van Europa.
Over de auteur
Charlotte Slente is secretaris-generaal van de Deense Vluchtelingenraad, een van de meest prominente hulporganisaties voor vluchtelingen ter wereld. Er werken 8.000 mensen die hulp bieden aan ontheemden in veertig landen. Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Denemarken is erin geslaagd om de stroom asielzoekers bijna te doen opdrogen. De Deense regering heeft dat bereikt door een willekeurige aanscherping van de regels. Bijvoorbeeld door de beschermde status van vluchteling tijdelijk te maken in plaats van permanent. De toelage voor ‘integratiesteun’ die vluchtelingen ontvangen om zichzelf te onderhouden is verlaagd en omgedoopt tot ‘zelf-onderhoud en steun bij terugkeer’, om de tijdelijkheid van alles nog maar eens te benadrukken.
Recent heeft Denemarken ook, zij het zonder succes, de mogelijkheid onderzocht van een Deens aanmeldcentrum in Rwanda, om zo te voorkomen dat asielzoekers Denemarken überhaupt bereiken.
Dit alles kwam nog bovenop een aantal reële en symbolische, strenge maatregelen, waarvan de beruchtste de ‘juwelenwet’ is. Die bepaalt dat waardevolle spullen van asielzoekers boven een bepaald bedrag in beslag worden genomen. Op die manier zouden asielzoekers meebetalen aan hun eigen opvang. Ten slotte heeft de overheid veel ruchtbaarheid gegeven aan het ‘Deense model’ om asielzoekers af te schrikken en een bepaalde reputatie op te bouwen in de internationale gemeenschap.
Vanuit een puur nationalistisch standpunt kan de Deense regering op de cijfers wijzen en zeggen dat het werkt. Maar wie verder kijkt, ziet dat de asielzoekers die niet naar Denemarken zijn gegaan elders terecht zijn gekomen, bijvoorbeeld in Nederland. Deze regering heeft dus helemaal niets opgelost, maar slechts asielzoekers omgeleid naar andere EU-landen door een ellendig beeld te schetsen van een verblijf in Denemarken.
De asielzoekers zullen blijven komen zolang de omstandigheden in hun eigen land erger zijn dan wat ze in Europa te wachten staat. Afschrikking is dus winst voor de een en verlies voor de ander, omdat asielzoekers gewoon naar andere EU-landen worden geleid. In feite exporteert Denemarken een gebrek aan solidariteit.
Het Deense voorbeeld volgen kan ook problemen opleveren voor het wereldwijde systeem van vluchtelingenhulp. De grote meerderheid van de ruim 100 miljoen ontheemde mensen over de hele wereld is ofwel ontheemd in eigen land, of wordt opgevangen in buurlanden die zich dat niet kunnen veroorloven maar het toch doen. Zullen ze dat blijven doen, als ze zien dat Nederland en de rest van de EU net als Denemarken hun verantwoordelijkheid uit de weg gaan?
Het Deense voorbeeld volgen kan ook reputatieschade opleveren. Denemarken werd ooit beschouwd als een humanitair rolmodel. Die reputatie is rap verbleekt. In plaats daarvan zijn we een reisbestemming geworden voor journalisten die willen zien wat er in vredesnaam aan de hand is in Denemarken.
Laat u dus alstublieft niet te zeer inspireren. Dit is een race naar de bodem en Denemarken loopt voorop. Nederland en de rest van de Europese Unie moeten ophouden ons proberen in te halen door zich tot ons niveau te verlagen.
Vertaling: Leo Reijnen
Deense waarden
‘Terwijl immigratie een probleem vormt voor landen in de hele westerse wereld, laat het beleid ten aanzien van immigranten de toewijding aan geclaimde waarden zien’, schrijft columnist Kyle Sammin in de Amerikaanse krant The Washington Examiner. ‘In Denemarken lijkt vreemdelingenhaat, die steun vindt bij zowel de overheid als het volk, het te hebben gewonnen van openheid vrijzinnigheid.’
De columnist memoreert een oudejaarstoespraak van de toenmalige Deense premier Lars Lokke Rasmussen uit 2018. Hierin vertelde de Deense premier hoe wijken met een hoge concentratie aan arme immigranten zouden zorgen voor onveiligheid, criminaliteit en uiteindelijk ook Deense waarden als gelijkheid, ruimdenkendheid en tolerantie terrein verloren in de gehele samenleving.
‘Hoewel de premier gelijk had toen hij zei dat de Deense waarden van ruimdenkendheid en tolerantie terrein verloren, is het de regering, en niet de immigranten die deze waarden wegvreten’, aldus Sammin. ‘Het Deense beleid richt zich expliciet op immigrantengemeenschappen, die als ‘getto’s’ worden bestempeld, en schrijft gedwongen assimilatie van inwoners uit ‘niet-westerse landen’ voor.’
‘Immigratie heeft de Deense waarden op de proef gesteld en, zoals blijkt uit de retoriek, het beleid én de publieke steun, is de toewijding aan openheid en vrijzinnigheid weggevallen. Terwijl andere landen, waaronder de Verenigde Staten, moeite hebben om een evenwicht te vinden tussen nationaal belang en eigen waarden op het gebied van immigratie, zou Denemarken een duidelijk negatief voorbeeld moeten zijn. Want als we waarden opofferen om het behoud van diezelfde waarden te bevorderen, hebben we uiteindelijk helemaal geen waarden meer’, concludeert Sammin.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden