De videolink naar de eerste aflevering van Niemand die het ziet (BNNVara), die tv-recensenten alvast mochten bekijken, was niet zoals gebruikelijk van Vimeo, maar van Proton, een extra beveiligde website. Dat kon bij een documentairereeks over digitale wapens geen toeval zijn. Een andere reden waarom het embargo goed werd beschermd: de docuserie bevatte groot nieuws. Zo groot dat maandagochtend radio- en televisiejournaals ermee openden, net als – uiteraard – de Volkskrant, wiens onderzoeksjournalist Huib Modderkolk verantwoordelijk was voor de primeur. Ook Nieuwsuur en Op1 doken op het James Bond-achtige verhaal.
Perfecte marketing voor BNNVara, of een gigantische spoiler voor de serie?
Eerst het nieuws. Dat gaat over het beruchte Stuxnet-virus, een digitaal wapen dat in 2008 het Iraanse atoomprogramma lamlegde. Dat de Nederlandse AIVD de infiltrant rekruteerde die het computervirus een Iraans atoomcomplex binnensmokkelde, onthulde Modderkolk al eerder. Maar nu heeft de Volkskrant-journalist ook achterhaald wie die AIVD-agent was (spoiler-alert!): de 36-jarige Nederlander Erik van Sabben. De Nederlandse regering en de Tweede Kamer zijn hierover niet geïnformeerd door de Amerikanen, die verantwoordelijk waren voor operatie Stuxnet.
Modderkolks zoektocht naar de Nederlander die het Stuxnet-virus plantte, vormt de rode draad van de als politieke detective opgezette documentaireserie, die begint in de Israëlische woestijn. Daar ziet de journalist, zwetend achter het stuur van zijn auto, ineens ‘de geboortegrond van Stuxnet’ opduiken. ‘Dit is zo vet, jongens’, zegt hij tegen de cameraploeg, ‘hebben jullie dat niet?’ En over de snelweg: ‘De weg waar waarschijnlijk hackers reden om hun virus te testen.’
Het blijft niet bij sightseeing. De cameraploeg krijgt een zeldzame inkijk in de werkwijze van de onderzoekjournalist, die lang twijfelde toen hij het verzoek van de televisiemakers kreeg. Het is zonder camera’s al moeilijk genoeg om informatie los te krijgen, laat staan als het onderwerp veiligheidsdiensten betreft. Toch liet Modderkolk zich overtuigen door onder meer regisseur Mea Dols de Jong.
Dat betekent wel: extra veiligheidsmaatregelen. Bij een afspraak in een hotelkamer gaan de gordijnen dicht, de kabels uit de televisie en de mobiele telefoons in een kluis. De stem van de bron, die een masker draagt, is vervormd. Bij andere bronnen worden naast gefingeerde namen ook stemacteurs gebruikt. Het zijn scènes die we kennen uit – inderdaad – films, waardoor je bijna vergeet dat het niet geënsceneerd is.
Het Stuxnet-virus luidde een tijdperk van digitale oorlogsvoering in, tonen andere verhaallijnen in de serie. De oorlog tegen Oekraïne begonnen de Russen aanvankelijk met het lamleggen van het elektriciteitsnet. President Zelensky wil er niet over praten, maar de krantenredactie van het Oekraïense Ukrainska Pravda ziet het als haar taak om te berichten over de ‘stille’ oorlogsvoering. Ook wordt een Nederlandse Europarlementariër gevolgd die de onzichtbare dreiging zichtbaar wil maken – iets waar ook deze serie aan bijdraagt. Waarvan de eerste aflevering overigens afsluit met een knaller van een cliffhanger, waardoor je – spoiler of niet – blijft kijken.
Of luister via Spotify of Apple podcasts.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden