Met een vrolijke ballade zette José Adolfo Macías Villamar, alias ‘Fito’, de regering van Ecuador afgelopen najaar in haar hemd. De tekst, gezongen door onder anderen zijn eigen dochter, roemde het karakter en de loyaliteit van de beruchte crimineel. De beelden voor de videoclip had Fito laten opnemen in de gevangenis waarin hij op dat moment verbleef. ‘Hij is de baas van alle bazen’, aldus de tekst.
Fito geldt als een van de gevaarlijkste misdadigers van Ecuador. Sinds 2020 is hij de leider van Los Choneros, een bende die zich bezighoudt met drugshandel en afpersing. Ook wordt Fito ervan verdacht vanuit de gevangenis betrokken te zijn geweest bij de moord op presidentskandidaat Fernando Villavicencio in augustus, het voorlopige dieptepunt in de strijd die het Zuid-Amerikaanse land met de georganiseerde misdaad uitvecht.
Maandagavond moest de Ecuadoraanse regering toegeven dat Fito was ontsnapt. Een dag eerder had de politie al gemeld dat de drugsbaas uit zijn cel was verdwenen, waarop een grote zoektocht werd gestart. Toen bleek dat Fito onvindbaar was, kondigde president Daniel Noboa voor twee maanden de noodtoestand en een avondklok af. In die tijd krijgt het leger meer bevoegdheden om Fito op te sporen en de orde in de gevangenissen te handhaven.
De 44-jarige Fito verbleef al bijna dertien jaar in Ecuadoraanse gevangenissen. Hij zat een gevangenisstraf van 34 jaar uit voor onder meer drugshandel en moord, maar zette in de tussentijd zijn imperium en luxeleven gewoon voort. Volgens de Spaanse krant El País werden bij eerdere celzoekingen naast wapens, drugs en geld ook mobiele telefoons, drones, fitnessapparatuur en flessen whisky gevonden.
Dat een crimineel in de gevangenis gewoon door kan gaan met zijn werkzaamheden, is in Ecuador niet ongebruikelijk. De autoriteiten zijn in de loop der jaren de controle over de meeste detentiecentra verloren, waardoor die nu als machtscentra van de georganiseerde criminaliteit te boek staan.
Over de auteur
Pepijn de Lange is algemeen verslaggever van de Volkskrant.
Fito zelf kreeg pas de leiding over Los Choneros toen hij al in de cel zat. De drugsbende, met naar schatting ongeveer achtduizend leden, onderhoudt naar verluidt nauwe banden met het beruchte Sinaloa-kartel uit Mexico. Zowel binnen als buiten gevangenissen leveren Los Choneros regelmatig bloedige gevechten met andere Ecuadoraanse bendes over bijvoorbeeld smokkelroutes.
Tien jaar geleden wist Fito al eens uit hetzelfde detentiecentrum te ontsnappen. Met zeventien andere gevangenen lukte het hem toen om weg te komen met een boot over de nabijgelegen rivier. Niet lang daarna vonden agenten hem in het huis van zijn moeder, waarna hij opnieuw werd vastgezet. De politie onderzoekt nog of Fito ditmaal op dezelfde wijze is gevlucht.
Met zijn Ballade van de leeuw, zoals zijn muzieknummer heet, rekte Fito de vrijheid die hij binnen de gevangenismuren genoot de afgelopen maanden wel erg ver op. De opnames van binnen de gevangenismuren ogen professioneel. De videoclip noopte de Ecuadoraanse regering tot een verklaring waarin stond dat productiebedrijven geen toestemming hebben om in gevangenissen opnames te maken.
Fito’s ballade past in een traditie van Mexicaanse corrido’s, liederen die de wandaden van criminelen verheerlijken. De tekst legt bloot welk beeld Fito van zichzelf wil neerzetten. ‘Hij is een man van grote eer, een heel goed mens’, klinkt het bijvoorbeeld. ‘In tegenstelling tot wat ze schrijven, is hij een goede vriend vervuld van nederigheid.’ Dochter Michelle, die te paard en met sombrero ook een rol heeft, zingt dat door de aderen van haar vader ‘goed bloed’ stroomt.
In werkelijkheid, zullen de meeste Ecuadorianen weten, gaat het er in de drugswereld een stuk grimmiger aan toe. In 2017 behoorde Ecuador nog tot de veiligste landen van de regio, maar de laatste jaren is het aantal moorden explosief gestegen. Die ontwikkeling valt volgens deskundigen niet los te zien van Ecuadors toenemende rol in de mondiale cocaïnehandel. Onder meer in de havens van Rotterdam en Vlissingen wordt dikwijls uit Ecuador afkomstige cocaïne onderschept.
Dat de drugsbendes zich niet zomaar laten beteugelen, bleek in de aanloop naar de presidentsverkiezingen afgelopen zomer. Kandidaat Villavicencio deed het goed in de peilingen met een campagne tegen het bendegeweld en corruptie, maar werd midden op straat doodgeschoten. Enkele dagen voor zijn dood zei Villavicencio dat hij bedreigingen had ontvangen van Los Choneros.
De ontsnapping van Fito vormt een nieuwe test voor het Ecuadoraanse landsbestuur. Na zijn verkiezingsoverwinning zei de jonge, onervaren winnaar Noboa dat hij als president de vrede in het land wilde herstellen. Hij beloofde veiligheid aan ‘families die niet meer de straat op durven’. Zijn regering zal nu moeten laten zien dat zij sterker is dan de georganiseerde misdaad.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden