De volledige toedracht van het ongeval met vlucht 1282 van Alaska Airlines op 5 januari laat op zich wachten tot de luchtvaartinspectie van de VS zijn onderzoek helemaal heeft afgerond. Vaststaat dat de Boeing 737 Max van de Amerikaanse luchtvaartmaatschappij net was opgestegen van Portland (Oregon) voor een vlucht naar Ontario (Californië). Tien minuten later, op net geen 5 kilometer hoogte klonk er een klap en ontstond er een gat in de bakboordzijde van het toestel.
Er was een door plug losgeraakt, letterlijk een ‘stop’, een panel dat het gat dicht waar in andere uitvoeringen van het toestel een nooddeur zou hebben gezeten. Zo’n door plug wordt geplaatst als de luchtvaartmaatschappij minder stoelen laat aanbrengen in een vliegtuig en er dus minder nooduitgangen nodig zijn.
Een eerste onderzoek heeft uitgewezen dat vier bouten zijn verdwenen die moeten voorkomen dat een door plug verticaal beweegt. Omdat die cruciale componenten ontbraken, kon het panel losbreken van de romp. De vraag is nu of de bouten nooit zijn aangebracht of loszaten en door de klap zijn zoekgeraakt.
Mogelijk in de fabriek van Boeing in Renton, niet ver van Seattle, waar de vliegtuigen worden afgebouwd voor ze aan de klanten worden geleverd. De rompen worden gemaakt door een toeleverancier van de fabrikant, die de door plug er provisorisch in zet. Het gat in de romp waar het panel komt te zitten wordt tijdens de afbouw gebruikt om onderdelen van het interieur, zoals de stoelen, in de cabine te monteren. Als het toestel klaar is wordt het gat gedicht met de door plug. Daarna wordt het toestel getest met een veel hogere (150 procent) luchtdruk in de cabine om te zien of alles goed is afgewerkt.
Maar er zijn ook berichten dat een installatiebedrijf dat na oplevering een wifi-systeem aanbracht mogelijk het panel heeft losgemaakt om bedrading weg te werken.
De Boeing 737 Max was eind oktober vorig jaar geleverd aan Alaska Airlines, dat het toestel op 11 november in gebruik nam. Voor het incident gebeurde had het vliegtuig er 175 vluchten op zitten. Bemanningen hebben in die periode drie keer melding gemaakt van een alarmsysteem dat aanslaat als er schommelingen optreden in de luchtdruk van de cabine. Dat kan er op wijzen dat het panel al los zat. Vanwege de luchtdrukvariaties mocht het toestel al geen vluchten uitvoeren boven water, omdat het in noodsituaties snel moest kunnen landen.
Bij inspecties die ze na het ongeluk hebben uitgevoerd zeggen sommige luchtvaartmaatschappijen bouten en andere componenten te hebben gevonden die niet goed vastzaten.
Kort na het incident met vlucht 1282 beval de luchtvaartinspectie FAA dat alle vliegtuigen van dit specifieke type aan de grond moeten blijven. Het gaat om het model 9 van de 737 Max. Daarvan vliegen er zo’n 200 in de wereld rond, de meeste bij United Airlines (79 stuks) en Alaska Airlines (65). Twee 9-modellen zijn er in gebruik bij Corendon, maar bij de touroperator gaat het om andere uitvoeringen van dit specifieke type.
Bij die zware vliegtuigrampen, waarbij meer dan 350 inzittenden de dood vonden, ging het om de 737 Max 8 (of 800). Die behoort tot de vierde generatie van de 737, Boeings meest succesvolle passagiersvliegtuig waarmee al sinds 1968 wordt gevlogen. De 737 Max is sinds 2017 in gebruik. Er zijn vier uitvoeringen van — de Max 7, 8, 9 en 10 — die onderling verschillen in het aantal stoelen dat in de cabine wordt geplaatst.
Na de rampen met de 737 Max 8 kwam de fabricage van de vliegtuigen, maar ook de inspectie ervan onder een vergrootglas te liggen. Dat laatste hadden de luchtvaartautoriteiten vanwege een gebrek aan geld en mankracht aan Boeing zelf overgelaten, die niet alle wijzigingen bleek door te geven aan de inspectie. Om die reden bleken de autoriteiten maar ook luchtvaartmaatschappijen en bemanningen niet te weten hoe ze om moesten gaan met een veiligheidssysteem die de stand van de Max 8 corrigeert als het hoogte verliest. De crashes van 2019 en 2020 hadden met die kennis kunnen worden voorkomen. De Max 8 mocht in de VS en Europa twintig maanden niet vliegen.
Beleggers zijn sinds de crisis met de Max 8 alert op nieuwe strubbelingen. Maandag, toen de beurzen na het weekeinde weer opengingen, maakte de koers van het aandeel Boeing een duikeling van 8,5 procent, de grootste in twee jaar.
Het ongeval liep wonderwel goed af. Er zat geen passagier naast het gat en omdat het toestel nog aan het opstijgen liepen er geen passagiers of bemanningsleden door de cabine. Anders hadden die naar buiten kunnen worden gezogen. Nu zat iedereen nog ingesnoerd.
Ook bevond het vliegtuig zich nog niet op een gebruikelijke kruishoogte van zo’n 8,5 kilometer, waar de luchtdruk te laag is om nog te kunnen ademhalen. Zonder stuurstofmasker sterft een mens op die hoogte binnen 20 seconden. Uit voorzorg komen de zuurstofmaskers ook op lagere vlieghoogte al uit het plafond zakken, zodra de luchtdruk wegvalt. Aan boord van de Boeing van Alaska Airlines raakten nu slechts drie mensen licht gewond.
Een vliegtuig kan blijven vliegen met een gat in de romp. Het beroemdste voorbeeld is de Boeing 737-297 van Aloha Airlines die op 28 april 1988 een deel van zijn dak verloor, over een lengte van 5 meter tussen de cockpit en de vleugel. Het toestel maakte een veilige landing. De enige dode was een stewardess die uit het toestel werd gezogen. Acht inzittenden liepen ernstige verwondingen op.
Een vliegtuig blijft relatief gezien het meest veiligste middel voor een mens om van A naar B te geraken, zelfs veiliger dan te voet reizen, al is dat afhankelijk van de maatstaf die wordt gebruikt. Zo is vliegen volgens onderzoekers van Harvard University in de VS, Europa en Australië veiliger dan rijden in een auto. De kans om bij een vliegongeluk betrokken te raken is 1 op de 1,2 miljoen, en op een fataal ongeluk 1 op de 11 miljoen. De kans om bij een auto-ongeluk is 1 op de 5.000.
De luchtvaart heeft net een recordjaar achter de rug — 2023 was het jaar waarin zich geen enkele vliegramp voordeed met een groot passagiersvliegtuig met straalaandrijving. Er waren wel ongelukken met kleinere propellertoestellen, zoals de ATR 72-500 van Yeti Airlines dat in januari in Nepal neerstortte met 68 passagiers en vier bemanningsleden aan boord.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden