Dat heeft het Europese klimaatcentrum Copernicus dinsdag bekendgemaakt. De Wereld Meteorologische Organisatie (WMO) kwam maandag ook al tot de conclusie dat 2023 officieel het warmste jaar is ooit met moderne apparatuur gemeten – en daarmee waarschijnlijk het warmste jaar in meer dan 100 duizend jaar.
Daarmee stoot 2023 het voorheen warmste recordjaar 2016 ruimschoots van de troon, met een marge van bijna twee tiende graad, een enorme afstand in een veld waar men enkele honderdsten van graden doorgaans al heel wat vindt.
Ook was 2023 het jaar met de warmste zomer op het noordelijk halfrond ooit. Bovendien lag de gemiddelde wereldtemperatuur in november een paar dagen zelfs even boven de grens van 2 graden warmer dan de pre-industriële tijd. Dat is de grens die de internationale gemeenschap ronduit als ‘gevaarlijk’ beschouwt.
Over de auteur
Maarten Keulemans is wetenschapsredacteur bij de Volkskrant, met als specialismen microleven, klimaat, archeologie en gentech. Voor zijn coronaverslaggeving werd hij uitgeroepen tot journalist van het jaar.
Helemaal aan klimaatverandering ligt de recordwarmte trouwens niet. Halverwege 2023 kwam in de Stille Oceaan een El Niño op gang, het weerfenomeen dat ook in 2016 de wereldtemperatuur extra opdreef. In het toch al door broeikasgassen snel opwarmende wereldklimaat, gaf dat nog een extra duw omhoog. Vanaf juni tot en met december waren alle maanden recordwarm.
Veelzeggend is dat 2023 in Europa, ver weg van de El Niño, níét het warmste jaar ooit werd. Op ons continent blijft het jaar 2020 voorlopig recordhouder: 0,17 graden warmer dan afgelopen jaar. Wat overigens niet wegneemt dat 2023 ook in Europa ruim een volle graad warmer was dan het gemiddelde over de jaren 1991-2020.
De nieuwe cijfers hebben ‘diepgaande gevolgen voor de klimaatovereenkomst van Parijs’, vindt directeur Carlo Buontempo van het Copernicus-klimaatprogramma.
‘De extremen die we de afgelopen maanden hebben waargenomen bieden een dramatische getuigenis hoe ver we inmiddels verwijderd zijn van het klimaat waarin onze beschaving zich ontwikkelde', aldus Buontempo. ‘Als we met succes klimaatrisico’s willen beheersen, moeten we met spoed onze economie decarboniseren, terwijl we onze kennis en de klimaatdata gebruiken om ons voor te bereiden op de toekomst.’
Het was een ‘uitzonderlijk jaar waarin de klimaatrecords omvielen als dominosteentjes’, stelt ook Copernicus-bestuurder Samantha Burgess. Nog wat van die dominosteentjes: in februari lag er recordweinig zeeijs voor de kust van Antarctica; Europa beleefde de warmste september ooit; op zee was het oceaanwater vanaf april tot december recordwarm; en juli en augustus waren de twee warmste maanden ooit op aarde gemeten.
De tijdelijke wereldwijde overschrijdingen van de grenzen van 1,5 en 2 graden betekenen overigens niet dat het klimaatakkoord van Parijs nu overboord kan, benadrukt ook Copernicus. Daarvoor moet de temperatuur structureler boven die grenzen uitkomen, iets wat waarschijnlijk vrij geleidelijk zal gaan.
Bij het huidige tempo van uitstoot van broeikasgassen zal de wereldtemperatuur rond 2030 de anderhalve graad overschrijden, en ergens rond 2050 de tweegradengrens passeren.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden