Waar in Nederland kun je als beginnende popband nog terecht? De Volkskrant inventariseerde warme zaaltjes met avontuurlijk publiek door het hele land: dé plekken waar nieuwe muziekgeschiedenis geschreven wordt.
In de kleine, ondergrondse zaal van poppodium Vera probeert de lichttechnicus zich door de mensenmassa naar een lamp te manoeuvreren. Het publiek in de Groningse kelder staat tegen elkaar gepropt te wachten op een van de eerste shows van de lokale band Slumbercloud. ‘Ik zou als beginnende muzikant niet mijn eerste show in de Kelderbar willen doen’, zegt programmeur Robert Haan beslist. ‘Als het dan allemaal misgaat, ga je toch op je bek in Vera.’
Het Groningse poppodium Vera heeft een imposante geschiedenis. Belangrijke bands als Joy Division, Sonic Youth en Pearl Jam stonden er, en er gaat het hardnekkige gerucht dat Nirvana-frontman Kurt Cobain naar Vera belde om zijn vriendin Courtney Love, die die dag in Vera optrad, telefonisch ten huwelijk te vragen. De grote zaal van Vera is de plek voor grotere artiesten en clubavonden, maar in de Kelderbar kan de bezoeker elke zaterdagavond om elf uur voor drie euro de interessantste, aanstormende bands van het moment zien optreden.
Over de auteur
Els de Grefte is popredacteur voor de Volkskrant. Ze schrijft over popmuziek en cultuur in brede zin.
Het liefst zet Haan hier bands neer die al wat concerten hebben gespeeld. Een show op dit podium is dan een laatste test: is de band klaar voor de grotere podia? Toch boekte hij dit keer het jonge Slumbercloud. Omdat de demo’s goed klonken, maar ook omdat zo’n beginnende band niet veel opties heeft in het huidige popklimaat.
‘In de jaren negentig waren er heel veel jongerencentra in de provincie, waar je als band showtjes kon doen’, zegt Haan. ‘Dan kon je na een stuk of twintig shows een keer naar de Kelderbar, en vanuit de Kelderbar weer door naar een groter podium. Maar die onderste laag van jongerencentra is een beetje weggevallen, heb ik het idee.’
De Twentse muzikant en cabaretier André Manuel merkt dat ook. ‘Toen ik begon met muziek maken in de jaren tachtig had ieder dorp een jongerencentrum. Ik kon in elk jongerencentrum in Oost-Nederland gaan spelen, dat waren misschien wel 120 shows per jaar’, vertelt hij. ‘Die plekken zijn er nu niet meer.’
Betekent het verdwijnen van een groot circuit aan jongerencentra de ondergang van de beginnende band? Gelukkig niet. Er zijn in heel Nederland nog steeds plekken waar kleine bandjes kunnen optreden, repeteren en elkaar kunnen ontmoeten. Plekken die keurmerk en lanceerpodium kunnen zijn voor de interessantste nieuwe muziek. Ook de muziekliefhebber zonder uitvoerend talent kan hier goed terecht, voor de fijne sfeer en de goedkope concerten. De Volkskrant bezocht vijf van dit soort broedplaatsen, waar u ook dit jaar fris talent live kunt zien.
Gemiddelde toegangsprijs: € 3
Bierprijs: € 2,50
Meest voorkomende genre: Heavy
Publiek: Veel tattoos en piercings
Capaciteit kelderbar: 100 man
Geur: Zweet
De show van het Groningse Slumbercloud op een zaterdagavond in de Kelderbar is uitverkocht en dat is te merken, de krappe zaal staat helemaal vol. Bezoekers die naar de bar willen, kunnen dat alleen zijwaarts doen. Zij komen vooral alternatieve twintigers tegen, er wordt ook veel Engels gesproken. Wie vaker in Vera komt, ziet bekende gezichten. Het podium heeft een hechte kern van vrijwilligers (Vera draait op zo’n 260 vrijwilligers en vijftien betaalde krachten) en vaste bezoekers.
De lichttechnicus heeft de lamp aan het plafond bereikt, en stelt hem met de hand nog wat bij – hij kan makkelijk bij het lage plafond. Terwijl boven in de grote zaal een dansavond losbarst, slaat Slumbercloud in de Kelderbar het eerste akkoord aan. Het duurt niet lang voor er mensen staan te headbangen. Het was al warm in de kelder, maar de temperatuur loopt nu snel op en de zweetdruppels vliegen door de bedompte ruimte.
Dit jaar bestaat Vera in Groningen in zijn huidige vorm als poppodium vijftig jaar. In de ontwikkeling van Groningen als popstad heeft Vera een onmisbare rol gespeeld: het ontving toonaangevende bands op het hoofdpodium en bood een verdieping lager ruimte voor kleinere acts in hun Kelderbar. Artiesten als Bettie Serveert en Meindert Talma stonden eerst in de Kelderbar, voor ze een aantal jaar later klaar waren voor het befaamde hoofdpodium.
Na zo’n drie kwartier is de show van Slumbercloud voorbij, maar de nacht nog jong. Voor vijf euro kun je dansen in de grote zaal, maar voor tafelvoetbal en speciaalbier hoef je de Kelderbar niet uit.
Gemiddelde toegangsprijs: € 12,65
Bierprijs: € 3
Meest voorkomende genre: Punk en metal
Publiek: Van harembroek tot overhemd
Capaciteit concertzaal: 350 man
Geur: Nieuw
Wie door de hippe Tilburgse Spoorzone loopt en bij de Hall of Fame aankomt, ziet door nieuw glaswerk een verrassend modern gebouw met automatische schuifdeuren. Ruim een jaar geleden werd de grote hal in het industriële Gebouw 90 verbouwd. De tochtige voormalige treinopslag werd een professionele, goed geïsoleerde plek.
De verbouwing is nog te ruiken in de concertzaal, het geurt er naar nieuw hout. De Volkskrant is te gast tijdens een editie van het tweewekelijks terugkerende Zaagmanz, een gratis evenement waar regionaal talent een podium krijgt aangeboden. Voor het podium liggen kleedjes en er staan verschillende soorten stoelen en banken. Bezoekers liggen op een kleed of nestelen zich al kletsend op de bank. Een enkeling danst, een ander ligt op haar rug met haar ogen dicht te luisteren. Lokale muzikanten wisselen elkaar af, na twee sologitaristen treedt er nog een trio bestaande uit een gitarist, violist en percussionist op.
De Hall of Fame ontstond zo’n twintig jaar geleden uit een krakersinitiatief. Een groep jongeren zocht een plek om te kunnen skaten, maar ook muziek en kunst te maken. Het zwembad dat ze kraakten werd een begrip in Tilburg.
De bezoeker komt nu niet meer binnen in een zwembad, maar in Hal 90, een grote open ruimte met een bar en een cafégedeelte. Er staan boekenkasten, gevuld met allerhande titels, van Herman Koch tot Jean-Paul Sartre. De eerste bezoekers bestellen alvast aan de bar, een meisje maakt eindeloos radslagen op de grote, open vloer. Het personeel, grotendeels vrijwilligers, staat onderling grappend achter de tap.
Een verdieping hoger zijn een aantal oefenruimtes gebouwd. Muzikanten kunnen er alleen of met een band repeteren voor een tientje per uur. Er is ook skatehal met een skatecafé, waar je pizza’s en tosti’s kan eten. Af en toe speelt er in de skatehal ook een punkband.
Geheel in progressieve krakerssferen wordt op het podium ondertussen een statement gemaakt. Dieren verdienen ook een stem, dus staat er een opgezet schaap op het podium. Bij haar opengesperde bekje staat een microfoon.
Gemiddelde toegangsprijs: Gemiddeld € 12,61, maar veel shows hebben een ‘pay what you want’-principe
Bierprijs: € 3,25
Meest voorkomende genre: Jazz
Publiek: Nette schoenen en coltruien
Capaciteit concertzaal: 60
Geur: Hout
In de concertzaal van het statige Batavierhuis aan de Pieter de Hoochweg staat een glimmend zwarte vleugel, een contrabas en een drumstel klaar. Voor het publiek zijn er een aantal rode tafeltjes en bijpassende rode stoelen klaargezet. Het publiek dat alvast achter een tafeltje gaat zitten, hoort de muzikanten achter een rood, pluche gordijn lachen en praten in het Nederlands, Engels en Noors.
Vroeger was het Batavierhuis het hoofdkantoor van stoomvaartlijn de Batavier Lijn, inmiddels is het een muzikale broedplaats en samenwerkingsplek. Stichting Droom en Daad richtte het monumentale pand in Rotterdam zo’n vier jaar geleden in om jonge muzikanten en kunstenaars een plek te bieden om te kunnen repeteren, optreden en elkaar te ontmoeten.
Vanavond presenteert het Rotterdam/Trondheim Collective, een samenwerking tussen Rotterdamse en Noorse jazzmuzikanten, er hun album. Er komt een bescheiden publiek op af van zo’n vijftien mensen. De twee Rotterdamse muzikanten uit dit collectief zijn zogenoemde Batavieren.
Muzikanten en kunstenaars die hier ‘Batavier’ worden, kunnen de oefenruimtes en opnamestudio’s reserveren en concerten houden in de zaal. In ruil daarvoor betalen ze een symbolische bijdrage van zestig euro per jaar en helpen ze het Batavierenhuis draaiende te houden met bardiensten en werk binnen verschillende commissies. Daardoor draait de broedplaats grotendeels op de Batavieren zelf, er zijn maar drie mensen die er echt werken. Het is een succes: op dit moment staan er ongeveer zeventig mensen op de wachtlijst om ook Batavier te kunnen worden.
In tegenstelling tot de muzikanten weet het publiek het Batavierhuis nog niet altijd goed te vinden. Het publiek bij concerten bestaat vaak uit mede-Batavieren. Dat heeft ook voordelen: het is voor artiesten een veilige plek om van alles uit te proberen. Een goed moment om het Batavierhuis te ontdekken is tijdens het jaarlijkse mini-festival Batafest, een soort open huis waarbij het trappenhuis tot het dak vol staat met Batavieren die laten zien wat ze doen.
Het Rotterdam/Trondheim Collective speelt fenomenaal. Een ontroerd publiek trekt na afloop naar het café, waar de muzikanten staand rondom de bar met het publiek napraten.
Gemiddelde toegangsprijs: € 9,67
Bierprijs: € 3,20 (en veel speciaalbier)
Meest voorkomende genre: Allerlei
Publiek: Vanavond mannen van middelbare leeftijd in zwarte shirts, op andere avonden vrouwen in petticoats
Capaciteit concertzaal: 150
Geur: Bier
dB’s heeft een roerige tijd achter de rug: vanwege een nieuw bestemmingsplan werd twee jaar geleden duidelijk dat het podium na twintig jaar moet verhuizen uit hun enorme pand in de Utrechtse wijk Zuilen. Tot 1 mei 2024 mag dB’s in het huidige pand blijven, de vrijplaats hoopt dat het nieuwe gebouw tegen die tijd klaar is.
dB’s huisvest zeventien oefenruimtes, een opnamestudio, een concertzaal, een café inclusief keuken, een muziekschool en een pop-opleiding. De dorstige bezoeker van het ruime, maar gezellige café heeft keuze uit een duizelingwekkend aanbod van zo’n vijftig speciaalbiertjes. Dat hoeft allemaal niet op een lege maag gedronken te worden: Roots Rock Kitchen verzorgt in het weekend plantaardige maaltijden in het café.
Voor gitarist Alfred van Luttikhuizen en zijn band John Coffey (en eerder ook Tusky) is dB’s belangrijk geweest. ‘Het is de plek waar je de hele Utrechtse muziekscene ontmoet, en tegelijkertijd de kans krijgt om heel laagdrempelig wat te doen’, zegt hij. Ook op het hoogtepunt van hun succes bleef hardcoreband John Coffey in dB’s oefenen: ‘Puur omdat we zin hadden om daar aan de bar bier te drinken, bekenden tegen te komen en een beetje aansluiting te zoeken met de scene.’
Stichting Ruis verzorgt de programmering van het podium onder de vlag van dB's en programmeert er van alles: van roots tot hiphop en vaak lokaal. Ook bands die in dB’s repeteren kunnen hun eigen concertavond organiseren. Zoals bijvoorbeeld het Indierockfest, een avond met drie Utrechtse bandjes en eentje uit Hellevoetsluis. Zoals alles in dB’s heeft de avond een kenmerkende ‘do-it-yourself’-sfeer. De bandjes rouleren de kaartcontrole onder elkaar, en niet lang na de show zijn bandleden te vinden aan een tafeltje in het dB’s-café.
Alles in het pand ademt bandjescultuur. De wc’s hangen vol met stickers van bands, tattooshops en anarchistische clubs. Tegenover de toiletten is een muur volgehangen met allerlei posters van muzikanten die een band zoeken en andersom.
Ook als je geen muziek maakt is het in het café goed vertoeven: je hoeft niet eens naar een concert als je daar geen zin in hebt. Als je daar wel zin in hebt kun je ook regelmatig grotere acts uit het buitenland zien, vaak met een of twee lokale bands in het voorprogramma.
Gemiddelde toegangsprijs: € 10,09
Bierprijs: € 3,20
Meest voorkomende genre: Alles waar elders geen plek voor is
Publiek: Bands die net hebben gerepeteerd, aanhang van de muzikanten en muzikale fijnproevers
Capaciteit concertzaal: 220
Geur: Geen
In de knusse concertzaal van Musicon gidst vriendelijk barpersoneel de bezoekers langs een breed assortiment aan speciaalbier. Achter de techniektafel staan internationale conservatoriumstudenten, voor hen is dit een plek om te oefenen met licht en geluid. In de zaal zijn soms flarden uit de oefenruimtes erboven te horen. Daar oefent van alles door elkaar heen: deze avond zijn de geïsoleerde ruimtes bezet door onder andere een Antilliaanse drumband, een metalband en een jonge rockband.
Musicon is een belangrijke spil in de Haagse muziekwereld. Muziekliefhebbers van alle leeftijden kunnen er muziekles krijgen aan de muziekschool, een bandje vormen binnen het bandcoachingstraject Ready To Play om er vervolgens verder te repeteren in de oefenruimtes. Laagdrempelige programma’s om te leren rappen of produceren zijn er ook, net als danslessen. Zo stoomt Musicon een nieuwe generatie bandjes, rappers, producers en dansers klaar om net zo succesvol te worden als Di-rect, dat ook in de oefenruimtes van Musicon begon.
Bovendien kan Musicon dankzij subsidies avontuurlijk programmeren, het biedt een podium voor niche-acts die bij andere podia buiten de boot vallen. In de programmering is veel ruimte voor metal en punk, maar ook jazz, reggae, comedy, blues en een dansmiddag voor ouderen staan op de planning. Vanavond staat onder andere The Plaguebearers op het podium: een trio dat middeleeuwse punk maakt met onder andere een doedelzak en een draailier.
Daarna is het de beurt aan Laura Palmer, een band die al bijna tien jaar fijne shoegaze maakt. Fine China Superbone sluit af met noiserock en heeft al een album en een ep op hun naam staan. De acts geven de veelzijdigheid van Musicon goed weer: alle genres zijn welkom in deze zaal.
Het Londense poppodium The Windmill in de wijk Brixton bracht de afgelopen jaren de meest relevante Britse alternatieve bands voort, zoals Squid, Black Midi en Black Country, New Road. Bij The Windmill is er ruimte voor nieuw talent, en zo ontstond er een scene waar veel Londense muzikanten hun ei kwijt kunnen. Inmiddels fungeert The Windmill als een soort stempel van goedkeuring: komt een band van The Windmill, dan zijn ze waarschijnlijk goed.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden