Gemeenten slaagden er vorig jaar in om 30.600 statushouders een woning te geven, meer dan de 29 duizend in 2022. Dit blijkt uit nieuwe cijfers van het ministerie van Justitie en Veiligheid. De gemeenten hebben daarmee deels voldaan aan hun taak. Als asielzoekers een officiële status hebben gekregen, komen ze in aanmerking voor een sociale huurwoning. In 2020 kwam het aantal gehuisveste statushouders nog uit op 12 duizend.
Woningen beschikbaar stellen was geen gemakkelijke opdracht, aldus de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) in een reactie. ‘Het grootste probleem is echt het aantal beschikbare woningen’, zegt een woordvoerder. ‘Ieder huis dat naar een statushouder gaat, kan niet meer naar iemand anders met urgentie of een jongere. Maar als iedere gemeente een steentje bijdraagt dat past bij zijn grootte, wordt de last eerlijk verdeeld.’
Elke Nederlandse gemeente krijgt ieder half jaar een taakstelling voor de huisvesting van een aantal statushouders, gebaseerd op de hoeveelheid inwoners en het verwachte aantal benodigde huizen. Een soort spreidingswet voor huisvesting dus, zonder mogelijkheid tot dwang. Maar waar de spreidingswet voor asielopvang veel politieke weerstand oproept, spannen de meeste gemeenten zich zonder veel gemor in voor huisvesting van personen met een verblijfsvergunning.
91 van de 343 gemeenten hebben in 2023 hun taak volbracht, of lopen erop voor. De gemeenten die hun taak nog niet hebben verricht, lopen niet ver achter. De enige grote gemeente met een forse achterstand is Amsterdam, dat nog 1.360 statushouders moet onderbrengen.
Omdat het kabinet voor afgelopen jaar een veel hogere asielinstroom verwachtte en opvangcentra al overvol zaten, kregen gemeenten in 2023 van de Rijksoverheid een veel grotere taak opgelegd: vorig jaar moesten ze bijna 39 duizend statushouders huisvesten, aanzienlijk meer dan de 23 duizend een jaar eerder.
Door de plaatsing van statushouders in gemeenten is het aantal statushouders in de asielopvang iets afgenomen. In januari 2023 wachtten 16.100 azc-bewoners op een huis, momenteel zijn dit er 750 minder. Tegelijkertijd nam het aantal asielaanvragers dat wacht op uitsluitsel echter fors toe, van 35 duizend naar 49 duizend. Dit komt voor een groot deel doordat de afhandeling van asielaanvragen steeds langer duurt, vaak meer dan 15 maanden.
Het ministerie van Justitie en Veiligheid rekent zich nog niet rijk over de afname van statushouders in de opvang: ‘Het is de verwachting dat dit aantal zonder aanvullende maatregelen in 2024 zal toenemen.’
Om deze reden worden de komende tijd negenduizend statushouders die al langer dan 14 weken wachten op een huis in de gemeente waaraan ze gekoppeld zijn, versneld uitgeplaatst naar hotels in die gemeente of een omliggende gemeente. ‘Zodat deze niet langer reguliere plekken bezet houden in asielzoekerscentra.’
Ook in het komende half jaar moeten gemeenten weer een kleine 19 duizend statushouders aan een woning helpen. De VNG heeft een duidelijk antwoord op wat hiervoor nodig is: ‘Woningen.’ Het kabinet heeft de ambitie om tot 2030 jaarlijks 100 duizend woningen bij te bouwen, maar die productie komt mede door de hoge kosten nog moeilijk op gang.
In de tussentijd ziet de VNG wel een andere oplossing voor de drukte in Ter Apel: de Spreidingswet voor asielzoekers. ‘Ook hiervoor geldt dat het makkelijker is om iedereen te betrekken als iedereen het op een passende manier kan doen. En dat niet alles neerkomt op gemeenten in het noorden en oosten. De VNG is hier uitgesproken voorstander van. En voor de behandeling in de Eerste Kamer gaan we dat nog zeker laten horen.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden