Stel, je wordt uitgenodigd voor een festival in een stad die zes jaar geleden nog een brandhaard was, waar de culturele infrastructuur aan puin is geschoten en waarvoor in Nederland een negatief reisadvies geldt. Wat doe je dan? Gaan, natuurlijk.
Het Rembrandt Frerichs Trio werd vorig jaar gevraagd te komen spelen op de allereerste editie van het Mosul Music Heritage Festival. De derde stad van Irak werd in 2014 bezet door IS. Daarvoor was Mosul een belangrijk cultureel centrum van de Arabische wereld.
Het festival wilde met een muzikale dialoog tussen jezidi’s, christenen, moslims en Europese gasten een stap zetten naar de culturele wederopbouw. Pianist Rembrandt Frerichs, bassist Tony Overwater en percussionist Vinsent Planjer konden van dichtbij zien hoe dat werd ervaren door de plaatselijke musici en de inwoners van Mosul.
Overwater: ‘Je wordt uitgenodigd door Unesco, het Goethe Instituut en het Europese Parlement, die partners zijn van het festival. Dan denk je: dat moet wel veilig zijn. En dat werd ook geregeld. Toen we in Bagdad aankwamen, werden we vervoerd in gepantserde wagens met twee bewakers met kogelvrije vesten en kalasjnikovs. Dan schrik je wel even.
‘In Mosul zelf hebben we met onze medemuzikanten vrij rondgereden in een oude schoolbus. Toch kwam het weleens voor dat we ergens iets te lang op een dak stonden. Moesten we snel weer naar beneden: voor je het weet, heeft een IS’er zijn geweer op je gericht. Er hoeft er maar één gek rond te lopen.’
Overwater: ‘We zijn als trio meermalen in het Midden-Oosten geweest; Syrië, Libanon, Egypte, Iran. We verwerken muziek uit die regio’s in onze eigen muziek en spelen geregeld samen met musici uit die landen. Irak stond al lang op ons verlanglijstje en Mosul is de bakermat van een deel van de Arabische cultuur. We konden nu eindelijk naar de bron.’
Er is van die bakermat niet veel over. Er zijn geen zalen om op te treden. De band speelde in het Mosul Heritage House, een Ottomaansachtig paleis, en in het Al-Shuhada-park. En vrijwel alle (westerse) muziekinstrumenten zijn er van de aardbodem gevaagd. Frerichs bespeelde de enige piano in een stad die vijf miljoen mensen telt. Planjer moest het doen met een drumstel waarvan het pedaal voor de bassdrum ontbrak.
Frerichs: ‘Maar dat waren onze eerstewereldproblemen. Toen we met de bus met onze medemuzikanten door het oude centrum trokken, eigenlijk niet anders dan een woestenij van ruïnes, merkten we pas hoe erg de situatie daar is.’
Frerichs: ‘Er was echt sprake van muzikale interactie. We hebben zelfs als gelegenheidsensemble Mosul Collective gespeeld met Europese musici en een paar meiden uit het Iraakse Somriyat-ensemble. Voor ons als jazztrio was er in eerste instantie wel een afwachtende houding. Het publiek daar is niet gewend aan geïmproviseerde instrumentale muziek. Achteraf hoorden we dat mensen zich afvroegen: ‘Leuk, maar wanneer komt de zanger?’’
Overwater: ‘Maar de belangstelling groeide. Op de eerste festivalavond in het park waren er misschien tweehonderd mensen, de tweede dag vierhonderd en de laatste avond was het hele park vol. Na jaren verstoken te zijn geweest van livemuziek was het publiek gretig om te luisteren. Ze wilden zelfs met ons op de foto.’
Al was de aanwezigheid van het trio voor sommige musici juist ook een aanleiding de blik naar buiten te richten. Frerichs: ‘Ze klampten ons nog net niet aan, maar je krijgt wel het verzoek: nodig ons alsjeblieft uit voor optredens in Europa, want hier in Mosul is helemaal niets meer. Dat was pijnlijk om te horen.’
Maar Overwater is ervan overtuigd dat Mosul het voor de wederopbouw juist van de plaatselijke musici moet hebben. ‘Je zag het aan die leden van het Somriyat-ensemble. Waar de ouderen in Mosul boos en verdrietig zijn, zitten die meiden vol energie. De percussionist draaide in de bus alle Iraakse hits op de mp3-speler. En iedereen meeklappen, terwijl we door compleet verwoest gebied reden. Van het contrast kreeg ik tranen in mijn ogen, maar het was ook hoopgevend.’
Op 27/1 speelt het Rembrandt Frerichs Trio met de Iraanse muzikant Kayhan Kalhor in het Bimhuis in Amsterdam.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden