De regering van Bangladesh heeft er alles aan gedaan de oppositie uit te schakelen voor de parlementsverkiezingen deze zondag. Nu worden 119 miljoen kiezers met behulp van het leger aangemoedigd naar het stemhokje te gaan en dreigt het politieke systeem in Bangladesh af te glijden naar een autoritaire eenpartijstaat.
Deze week kregen critici van de regering die nog niet zijn opgesloten, een laatste waarschuwing. Muhammad Yunus, een met een Nobelprijs onderscheiden pionier op het gebied van microfinanciering, werd veroordeeld tot 6 maanden gevangenisstraf. Na een heksenjacht op de oppositie is de boodschap duidelijk: wie iets aan te merken heeft op regerende Awami Liga-partij (AL), of openlijk de verwachting uitspreekt dat de verkiezingen niet eerlijk zullen verlopen, vraagt om problemen.
Over de auteur
Marije Vlaskamp schrijft voor de Volkskrant over de positie van China in de wereld. Ook volgt ze de ontwikkelingen elders in Azië. Ze was 18 jaar correspondent in Beijing.
Op het stembiljet staan zondag alleen de AL en partijen die zittend premier Sjeikh Hasina (74) haar autoritaire trekken niet kwalijk nemen. De oppositie boycot de verkiezingen uit protest tegen de manier waarop Hasina de stembusgang naar haar hand zet. In het hele land wordt het leger ingezet, in de hoop dat na enkele roerige maanden van politieke onrust dit veiligheidsarrangement zorgt voor een grote opkomst. Dat zou de nagel zijn aan de doodskist van Hasina’s aartsrivaal, Khaleda Zia van de Bangladesh National Partij (BNP).
Al decennialang bepaalt een titanengevecht tussen twee vrouwen uit invloedrijke families de politiek in het Zuid-Aziatische land. Zia (78) is de weduwe van de oprichter van de BNP. Zij schopte het drie keer tot premier maar lijkt nu uitgeschakeld door Hasina, de 76-jarige dochter van de eerste premier van Bangladesh.
Deze dames uit de politieke elite zijn sinds de democratisering van Bangladesh in de jaren negentig afwisselend aan de macht. Om zo sterk mogelijk de verkiezingen in te gaan, zet de regerende partij in verkiezingstijd steevast het staatsapparaat in tegen de oppositie, terwijl oppositiepartijen de regering in het nauw brengen door het organiseren van straatprotesten en stakingen. Vandaar dat zo’n beetje elke stembusgang werd gedomineerd door chaos, geweld en beschuldigingen over verkiezingsfraude over en weer.
Hasina heeft de oppositie zo hard aangepakt dat het niet meer de vraag is óf ze wint, maar met hoeveel stemmen. De regering probeert zoveel mogelijk mensen naar de stembus te krijgen, terwijl de ernstig zieke Zia na een eerdere veroordeling wegens corruptie onder huisarrest geplaatst is. Als de BNP al zou willen meedoen aan deze gemankeerde verkiezingen, dan zijn er niet genoeg partijleden op vrije voeten om campagne te voeren. Tienduizenden kaderleden zijn gearresteerd en een onbekend aantal BNP’ers is ondergedoken.
Zo glijdt de democratie in Bangladesh volgens critici in binnen- en buitenland af richting een autoritair regime dat zijn eigen verkiezingsoverwinning organiseert. Het electoraat kan uit protest of angst thuisblijven, maar het is ook niet ondenkbaar dat het overwegend jonge electoraat kiest voor voorspelbaarheid. Hasani heeft naast harde repressie Bangladesh immers ook economische groei gebracht, twintig jaar geleden was het nog een van de armste landen ter wereld.
Met dank aan de bloeiende kledingindustrie is het inkomen per hoofd van de bevolking in tien jaar verdrievoudigd, al berust die economische groei eenzijdig op de export van kleding naar de Europese Unie en de Verenigde Staten. Hasina pakte door met de aanleg van bruggen, wegen en een metro, er kwam een elektriciteitsnet en het onderwijs werd verbeterd, vooral voor meisjes.
Gewone mensen zagen hun inkomen daarentegen verdampen door de hoge inflatie, waardoor de oppositiepartijen het afgelopen jaar weer aan populariteit wonnen. Die kon Hasina ongestraft monddood maken, terwijl de Europese Unie en de Verenigde Staten zich als de belangrijkste klanten van de textielfabrieken in Bangladesh afzijdig hielden.
Sinds kort probeert Washington echter met sancties Hasina op het democratische pad te houden. Ook de EU overweegt te stoppen met de lage importheffingen op kleding uit Bangladesh.
Het is de vraag of dat nog effect heeft, want Hasina heeft drie regeerperiodes de tijd gehad om haar banden met de geopolitieke rivalen van de VS te versterken. Nu de Amerikanen druk zetten, heeft Hasina met Rusland en China twee machtige vrienden die haar aan wapens, kerncentrales en infrastructuur zullen blijven helpen, hoe oneerlijk de verkiezingen ook verlopen.
Ook haar buurman, de Indiase premier Narendra Modi, houdt haar de hand boven het hoofd. Als warme pleitbezorger van democratie zit Modi in principe in het Amerikaanse kamp, maar hij heeft wel andere zorgen. Zo wil Modi zijn krediet bij de vermoedelijke winnaar van de verkiezingen nu niet verspelen door kritiek op Hasina te uiten. Elke snipper invloed die Modi in Bangladesh verliest, is namelijk in het voordeel van zijn regionale rivaal China.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden